«Независимая газета»: У Менска няма грошай ні на хлеб, ні на відовішчы

Беларускія ўлады ратуюць эканоміку за кошт насельніцтва.

У бліжэйшы час у Беларусі падаражэюць малако, хлеб, курынае мяса і яйкі. З 1 снежня плануецца павысіць кошт электраэнергіі, газу і праезду ў грамадскім транспарце. У новым годзе кошт паслуг ЖКГ можа вырасці на 40%. Яшчэ адным цяжарам на беларусаў лягуць падаткі, якія прыдумалі ўлады, каб запаўняць бюджэт ва ўмовах рэцэсіі эканомікі, піша расейская «Независимая газета».

Пастанова Мінэканомікі дазваляе павысіць адпускныя кошты на самыя простыя віды хлеба і хлебабулачных вырабаў на 10%, на нятлустыя гатункі малака - на 7%, на тлустыя - на 5%. Курынае мяса і яйкі падаражэюць на 10%. Гаворка ідзе пра кошты, па якіх вытворцы прадаюць прадукцыю гандлёвым арганізацыям, удакладняе Міністэрства эканомікі. На іх думку, гэта не значыць, што яны адразу вырастуць у розніцы.

Аднак практыка паказвае, што рух па гандлёваму ланцужку перадаецца неадкладна.

Пра тое, што з 1 снежня плануецца падняць кошты на электраэнергію і газ, распавядаў віцэ-прэм'ер Анатоль Калінін, маючы зносіны з насельніцтвам у рамках анлайн-канферэнцыі. На ўзроўні чутак «ад кантралёраў» фігуруе інфармацыя аб павышэнні з пачатку наступнага месяца кошту праезду ў грамадскім транспарце больш чым на 15%.

Што тычыцца наступнага года, то ўлады не хаваюць намераў яшчэ глыбей залезці ў кішэню насельніцтва. У прыватнасці, кошт ЖКП абяцаюць падняць на 40%. «Насельніцтва неапраўдана мала плаціць за жыллёва-камунальныя паслугі, якія прадастаўляе дзяржава. У цяперашні час узровень кампенсацыі насельніцтвам тарыфаў ЖКГ складае каля 24%», - распавядаў тыднем раней намеснік міністра эканомікі Аляксандр Ярашэнка. Паводле яго слоў, гэтую лічбу плануецца давесці да 35%. Шляхам няхітрых разлікаў эксперты разлічылі, што гэта дасць 40-адсоткавае павышэнне. З прагнозу сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны таксама вынікае, што ў 2-2,5 разы можа падаражэць праезд у цягніках.

Ёсць падставы меркаваць, што гэта не ўсе новаўвядзенні будучага года. Планы на 2014 год абмяркоўваюцца. Мяркуючы па выказваннях чыноўнікаў, там можа быць яшчэ шмат сюрпрызаў. Напрыклад, выступаючы ў пятніцу ў парламенце, прэм'ер-міністр краіны Міхаіл Мясніковіч даў зразумець, што чуткам аб увядзенні падатку на аўтаўладальнікаў наканавана стаць явай. Ён распавёў, што ўжо прапрацаваныя яго магчымыя памеры. Так, уладальніку «Жыгулёў» прыйдзецца расстацца з сумай, эквівалентнай 40 дал., а «Мэрсэдэса» - 100. Уносіць іх трэба будзе пры праходжанні тэхагляду. Ужо згадвалася аб экзатычным падатку, выдуманым беларускімі ўладамі, - падатку на беспрацоўных. Праўда, пакуль ёсць надзея, што яго могуць і не ўвесці, паколькі нават чыноўнікі не разумеюць, якім можа быць механізм яго спагнання.

Эканамічныя эксперты аднадушныя ў меркаванні, што такія непапулярныя крокі незадоўга да прэзідэнцкіх выбараў (яны адбудуцца ў 2015 годзе) улады вымушаныя рабіць з-за адсутнасці знешняга фінансавання, якое на працягу ўсяго кіравання Лукашэнкі ратавала краіну ад эканамічнага краху, а насельніцтва - ад збяднення. Як правіла, сітуацыю ратавала Расея. Калі яна аднойчы адмовілася, дапамог МВФ.

Аднак з кожным годам праблемы пагаршаюцца і назапашваюцца, і для падтрымання грувасткай і неэфектыўнай эканамічнай мадэлі савецкага ўзору патрабуецца ўсё больш знешніх датацый. У гэтым годзе беларуская эканоміка ўвайшла ў зацяжную рэцэсію - па выніках кастрычніка яна вырасла толькі на 1,1%. Экспарт калію спыніўся, беларускія трактары і грузавікі губляюць пазіцыі на расейскім рынку. Як вынік - за дзевяць месяцаў года экспарт знізіўся на 18%, што ў грашовым выражэнні склала каля 7 млрд дал. З пачатку года 1,2 млрд дал. страцілі золатавалютныя рэзервы краіны. Яны складаюць 6,8 млрд. дал. і ўжо не пакрываюць двухмесячны аб'ём імпарту. Ідзе штодзённая дэвальвацыя нацыянальнай валюты.

Каб неяк змяніць сітуацыю, уладам трэба знайсці 2-3 млрд дал., лічыць беларускі эканаміст Леанід Злотнікаў. Прадаваць уласнасць прэзідэнт Лукашэнка не хоча, інвестары ў праблемную краіну таксама не ідуць, і асноўныя крэдыторы дапамагаць не спяшаюцца: ЕЗ - па палітычных матывах, Расея - не жадаючы быць ашуканай у чарговы раз прыватызацыйнымі абяцаннямі.

Апошнія палітычныя падзеі могуць пагоршыць становішча афіцыйнага Менска. Некаторыя эксперты мяркуюць, што адмова Украіны падпісваць пагадненне з ЕЗ прымусіць традыцыйную карміцельку Лукашэнкі - Маскву - пераарыентавацца на гэты фланг. «Да 2015 года Расея будзе рабіць усё магчымае, каб прыцягнуць на свой бок украінскіх алігархаў, украінскіх прамыслоўцаў і наогул украінскае грамадства. Беларусь будзе другарадным аб'ектам увагі Масквы», - мяркуе беларускі палітолаг Юрый Чавусаў. Праўда, так разважаюць не ўсе эксперты. Ёсць і такія, хто лічыць, што Расея «можа дазволіць сабе і Украіну, і Беларусь».

Пакуль Масква не спяшаецца ратаваць Менск. Разлікі Лукашэнкі на адмену выплаты нафтавых мытных пошлін у расейскі бюджэт, а гэта як раз шуканыя 3-4 млрд дал., не апраўдваюцца.