«Еўрабачанне»: выдатна, калі ёсць выбар

Прэтэнзіі да міжнароднага конкурсу выказваюць толькі кіраўнікі-фальсіфікатары.

Вынікі галасавання на працягу практычна ўсіх гэтых дзён публічна абмяркоўвалі не толькі фанаты і простыя тэлегледачы, але і некаторыя палітыкі з краін Усходняй Еўропы. Да Лукашэнкі, міністраў замежных спраў Расеі і Азербайджана Сяргея Лаўрова і Эльмара Мамед'ярава ў пятніцу, 24 тряўня, далучыўся прэм'ер-міністр Украіны Мікалай Азараў, перадае Deutsche Welle.

Лепшая абарона - гэта напад

Характэрна, што прадстаўнікі тых краін, выбары ў якіх, як правіла, суправаджаюцца паведамленнямі пра фальсіфікацыі вынікаў галасавання або пра несумленную барацьбу, раптам западозрылі ў маніпуляцыях арганізатараў песеннага конкурсу. Але альбо гэтыя палітыкі - зыходзячы з вопыту сваіх краін - сапраўды не вераць у магчымасць правядзення сумленнага палітычнага або музычнага спаборніцтва, альбо яны лічаць, што лепшая абарона - гэта напад.

Як правіла, з краін былога Савецкага Саюза раздаюцца галасы, якія скардзяцца на тое, што «Еўрабачанне» - гэта палітычны конкурс. Вядома, яму яшчэ ніколі не ўдавалася пазбегнуць палітыкі. Ужо саму ініцыятыву правядзення конкурсу праз 11 гадоў пасля Другой сусветнай вайны можна лічыць палітычным актам. Але палітычным «Еўрабачанне» робяць перш за ўсё тыя палітыкі, якія публічна абмяркоўваюць яго вынікі і спрабуюць умяшацца ў яго справы.  

Немцу ці брытанцу цяжка сабе ўявіць, каб канцлер Германіі ці прэм'ер-міністр Велікабрытаніі раптам пачалі разбірацца ў прычынах правалу выканаўцаў з гэтых краін. У палітыкаў, трэба думаць, ёсць справы важней. Інакш, мяркуючы па ўсім, думаюць міністры, прэм'еры і прэзідэнты з Азербайджана, Беларусі, Расеі і Украіны.

Права на свой выбар

«Выдатна, калі ёсць выбар», - сказала, абвяшчаючы вынікі галасавання Германіі на «Еўрабачанні-2012» у сталіцы Азербайджана Баку нямецкая камедыйная актрыса Анке Энгельке (Anke Engelke). Яе словы, зрэшты, таксама можна расцаніць як палітычную заяву. Праз год Азербайджан зрабіў свой выбар і не даў Дзіне Гарыпавай балаў за яе выступленне ў Мальме. А вось Расея ацаніла Фарыда Мамедава па першым разрадзе. Схема «мы - вам, а вы - нам» не спрацавала.

Да гэтага часу не зразумела, хто недаацаніў расейскую выканаўцу - нацыянальнае журы або гледачы. Еўрапейскі вяшчальны саюз (EBU) - арганізатар «Еўрабачання» - ужо на працягу многіх гадоў вядзе барацьбу з дамоўным галасаваннем. Яно мела месца задоўга да з'яўлення ў конкурсе былых сацыялістычных краін. Сітуацыя шмат у чым палепшылася пасля таго, як у галасаванні сталі ўлічвацца меркавання тэлегледачоў.

Зараз падлік іх галасоў вядзе кельнская фірма Digame, а Еўрапейскі вяшчальны саюз праводзіць праверку вынікаў, у тым ліку і выбару журы, пры дапамозе аўдытараў з PricewaterhouseCoopers, сваіх натарыусаў, а з нядаўніх часоў і правяраючых, якія прыязджаюць з неабвешчаным візітам. Магчыма, усе гэтыя меры прынеслі плён, і вынікі галасавання Азербайджана апынуліся такімі, якія ёсць, а не такімі, як жадалі палітыкі ў Баку і Маскве.

Неабходная поўная празрыстасць

Але і гэтых мер недастаткова. Еўрапейскаму вяшчальнаму саюзу неабходная большая празрыстасць. Так, EBU адмовіўся публікаваць паасобку вынікі галасавання нацыянальнага журы і тэлегледачоў той ці іншай краіны. Акрамя таго, невядома, колькі званкоў павінны зрабіць і колькі смс-паведамленняў павінны даслаць тэлегледачы ў краінах-удзельніцах конкурсу, каб гэтыя вынікі былі прызнаныя.

Бо ў тым выпадку, калі галасоў гледачоў было менш мінімуму, устаноўленага EBU, залічваюцца толькі ацэнкі нацыянальнага журы. Аднак ні гэты мінімум, ні дадзеныя аб тым, у якіх краінах сапраўдным было прызнанае толькі рашэнне журы, Еўрапейскі вяшчальны саюз не паведамляе. А шкада. Афіцыйная прычына: арганізатары не хочуць даваць дадатковых магчымасцяў для маніпуляцый.

Фальсіфікацый як раз і дазваляе пазбегнуць поўная празрыстасць. Пакуль яе няма, у інтэрнэце будуць усплываць відэа, напрыклад, пра нібыта вярбоўку літоўскіх студэнтаў прагаласаваць на «Еўрабачанні-2013» за Азербайджан. Сапраўды, у тых краінах, дзе па тэлефоне галасуе не так шмат гледачоў, як, скажам, у Германіі, паўплываць на глядацкі вотум лягчэй. І адказны ў Еўрапейскім вяшчальным саюзе за правядзенне «Еўрабачання» Ён Ола Санд ужо заявіў, што мае намер правесці дбайнае расследаванне.

Сумневы застаюцца

Наўрад ці EBU атрымаецца нешта даказаць. Відэа сапраўды сумніўнае. Тым не менш паведамленні аб тым, што Азербайджан камерцыйна падыходзіць да галасавання, з'яўляюцца ці ледзь не кожны год. Калі гэта так, то застаецца толькі дзівіцца, навошта Баку гэта трэба.

Нумары азербайджанскіх выканаўцаў на «Еўрабачанні» заўсёды адрозніваюцца высокім прафесіяналізмам. Вось і ў Мальме з прыгожай баладай выступіў не менш сімпатычны Фарыд Мамедаў. Гэта быў эфектны і запамінальны нумар. Магчыма, што і на гэты раз, як у 2011 годзе ў Дзюсельдорфе, Азербайджан хацеў у што б там ні стала перамагчы. Бо прымянення канцэртнай зале, пабудаванай да «Еўрабачання-2012», у Баку пакуль так і не знайшлі.