Пенсіі беларусаў - напярэдадні «грандыёзнага шухеру»

Пенсійнае пытанне выявіла супярэчнасці ўнутры ўлады.

Праект указа «Аб некаторых пытаннях дзяржаўнага сацыяльнага страхавання» 12 чэрвеня абмяркоўваўся на пасяджэнні грамадска-кансультатыўнага савета пры Мінпрацы і сацабароне Беларусі. Паводле вынікаў сустрэчы пакуль атрымаўся толькі спісак рознагалоссяў, піша аўтарка «Эканамічнай газеты» Алена Петрашэвіч.

Думкамі наконт маючых адбыцца карэкціровак дзяліліся прадстаўнікі ФСАН, Галоўнага пенсійнага ўпраўлення Мінпрацы і сацабароны, Мінэканомікі, МПЗ, Савета ў развіцці прадпрымальніцтва, Мінфіна і ФПБ. Ужо сама неабходнасць сустракацца ў такім фармаце наводзіць на думку, што мы напярэдадні грандыёзнага бязладдзя.

Між іншым, абмяркоўвалася магчымасць даць ІП, натарыусам і адвакатам права ўдзельнічаць у сістэме дзяржаўнага сацыяльнага страхавання на добраахвотнай аснове. Пры гэтым плацельшчыкі змогуць самастойна вызначаць суму, перыяды, тэрміны і інш. Такі механізм дзейнічаў раней, але мяняўся на працягу дзесяцігоддзя. У ФСАН вераць, што ІП зацікаўлены ў выплаце ўзносаў як у крыніцы будучай пенсіі.

Але Галоўнае пенсійнае кіраванне не падтрымлівае гэтую ідэю і прапануе абавязаць ІП самастойна вызначаць і дэклараваць перыяды сваёй занятасці (незанятасці). Адначасова ў Мінэканомікі мяруюць, што гэта прапанова дазволіць збольшага вырашыць адно з праблемных пытанняў, што пастаянна ўзнімаецца бізнэсам, але ведамства заклапочанае фінансавай устойлівасцю бюджэту фонду. МПЗ супраць «добраахвотнікаў» і думае, што ўсе яны пойдуць у «цень», толькі дай слабіну. З гэтым разважаннем згодны Савет у развіцці прадпрымальніцтва: сыход у «ценявую» эканоміку магчымы, узмоцніцца праблема выплаты заробкаў «у канвертах», паўстане праблема з вяртаннем страчаных сум.

Прапануецца таксама пашырыць кола ўдзельнікаў сістэмы дзяржаўнага сацстрахавання на добраахвотнай аснове за кошт фізічных асоб, якія ажыццяўляюць дзейнасць, якая не адносіцца да прадпрымальніцкай у адпаведнасці з ч. 4 п. 1 арт. 1 ГК (напрыклад, рамесная дзейнасць). Плануецца даць ім права ўдзельнічаць у сацстрахаванні пры ўмове выплаты абавязковых страхавых узносаў у ФСАН у парадку, устаноўленым заканадаўствам. На што ФСАН запярэчыла, што не ўсе віды дзейнасці па сутнасці можна аднесці да рамеснай, нават на ўзроўні актаў заканадаўства.

Напрыклад, рэпетытарства, прадастаўленне паслуг тамады, фотаздымка, выраб фатаграфій, дзейнасць акцёраў, танцораў, музыкаў, выканаўцаў размоўнага жанру, якія выступаюць індывідуальна і інш. Гэта значыць сёння праблемы з вызначэннем статусу перашкаджаюць прапанаваць "не прадпрымальнікам" саўдзел у сістэме сацыяльнага страхавання. Мінфін прапануе не ўключаць у сістэму сацстрахавання асоб, якія атрымліваюць даходы ад арэнды.

Абмяркоўвалася магчымасць адтэрміноўкі (растэрміноўкі) пагашэння запазычанасці па плацяжах у бюджэт фонду ІП, натарыусам і адвакатам у сувязі з высновай іх з абавязковай катэгорыі плацельшчыкаў узносаў. Актыўна пярэчыць Мінфін - разбалансіроўка даходнай і расходнай частак бюджэту фонду не дазваляе дараваць запазычанасці.

Ёсць задума ўскласці абавязак у выплаце ўзносаў за ІП на суб'ектаў гаспадарання, якія даюць ім работу па грамадзянска-прававых дамовах. Гэтая мера дапаможа пакрыць розніцу выпадаючых з бюджэту фонду даходаў ад названых асоб. ФСАН растлумачыў, што выплату ўзносаў за ІП суб'ектамі гаспадарання, якія даюць ім працу, прапануецца вырабляць на падставе дакументаў і толькі на суму ўзнагароджання, належную за выкананую імі працу (паслугу). Аналагічная норма дзейнічала да 2002/08/01 г., г. зн. да ўвядзення ў абавязковую сістэму ІП. Мінэканомікі лічыць лішнімі дадатковыя абавязкі для суб'ектаў гаспадарання ў выплаце такіх узносаў, што павялічыць транзакцыйныя выдаткі і наогул супярэчыць падыходу выключэння залішніх патрабаванняў да бізнэсу.

Але самай тупіковай была ідэя выключыць матэрыяльную дапамогу, што аказваецца работнікам на аздараўленне да працоўнага адпачынку, з п. 7 Пераліку выплат, на якія не налічваюцца ўзносы па дзяржаўнаму сацыяльнаму страхаванню, зацверджанай пастановай Саўміна ад 1999/01/25 №115. Гэтая «падстрахоўка» для бюджэту фонду складае 128,1 млн. BYN і спатрэбіцца ў выпадку «дрэнных паводзінаў» ІП, натарыусаў і адвакатаў пасля ўвядзення для іх добраахвотнага ўдзелу ў сістэме сацыяльнага страхавання. Паступленні ад гэтых плацельшчыкаў у 2016 г. склалі 114,3 млн. BYN. Тут ні ў каго няма выразнай пазіцыі, заўваг, прапаноў і каментароў. Мінфін не падтрымлівае ідэю, а ФПБ і Савет у развіцці прадпрымальніцтва адзначаюць несправядлівасць прэферэнцый для пэўнай катэгорыі асоб за кошт памяншэння сацыяльных гарантый для ўсіх работнікаў. Астатнія ведамствы маўчаць (у даведцы адзначана, што прапановы ў гэтым пытанні не выказаны). Можа быць, гэта знак згоды?