Каго пакінуць без грошай гэтым разам?

Улады паказваюць беларусам фокус з «падвойным» дном.

Пра тое, што былы кіраўнік саўгасу «Гарадзец» і ягонае атачэнне не ў ладах з эканомікай, вядома даўно. Але днямі дзякуючы матэрыялам Сёмай міжнароднай канферэнцыі ў эканоміцы і фінансах склалася страшная карціна: Беларусь «закруціла» над велізарнай варонкай, у якую імкліва сыходзяць грошы з бюджэту.

Такая выснова заснаваная на наступных фактарах: дзяржаўная запазычанасць імкліва расце, сацыяльныя расходы дзяржавы таксама хутка скарачаюцца. Увогуле, грошы з бюджэту кудысьці «зносіць».

Пры гэтым фармальна дэфіцыту ў бюджэце няма. Як такое можа атрымацца? Гэтае пытанне сайт Charter97.org задаў эканамісту Леаніду Злотнікаву:

- Практыка мінулых гадоў паказвае, што прафіцыт бюджэту атрымліваўся за кошт таго, што не выконваліся ўсе бюджэтныя абавязанні.

Напрыклад, калі ў пачатку года ў бюджэце закладзена, што дзяржава будзе падтрымліваць ільготнікаў пры будаўніцтве жылля, то ў сярэдзіне года ўлады могуць рэзка памяняць «правілы гульні» і адмовіцца ад гэтых абавязанняў. І такіх прыкладаў у дзяржаўнай практыцы - мноства.

Мне даводзілася мець зносіны з людзьмі, якія маюць непасрэднае дачыненне да бюджэту Беларусі. Пры гэтым мяне заўсёды здзіўляла: як так атрымліваецца, што фінансуецца далёка не ўсё, пра што гаварылася ў пачатку года?

Высветлілася, што ў бюджэтнай палітыцы Беларусі існуе яшчэ адна невялікая дэталь. Яна выявілася пры маім уласным аналізе бюджэту Фонду сацыяльнай абароны. У справаздачы пенсійнага фонду за першы квартал гэтага года гаварылася пра прафіцыт сродкаў. Пры гэтым міністарка працы і сацыяльнай абароны Ірына Касцевіч заявіла пра тое, што ФСАН недаатрымаў 1,5 мільярда рублёў.

Высветлілася, што ў справаздачы пенсійнага фонду гаворка ішла пра паступленні ў намінальным выразе. Я меў магчымасць падрабязна вывучыць гэтую справаздачнасць і прааналізаваць лічбы. Дык вось, усе гэтыя звесткі - умоўныя, намінальныя. Калі ж суму паступленняў у пенсійны фонд перавесці ў рэальныя лічбы, з улікам інфляцыі і пакупніцкай здольнасці насельніцтва, то атрымаецца, што ў фондзе - дэфіцыт сродкаў і грошай на пенсіі не стае. Гэта адзін з прыкладаў таго, што адбываецца з бюджэтам Беларусі.

- Гэта значыць, акрамя такога фокусу са скрыняй з «падвойным дном», улады яшчэ выкарыстоўваюць практыку «падману» на грошы асобных катэгорый насельніцтва. Каго могуць пакінуць без грошай наступным разам?

- Ну чаму толькі асобныя катэгорыі насельніцтве? Усе мы, як той казаў, знаходзімся на той лодцы. Бюджэт ахоплівае занадта шмат бакоў жыцця ў краіне. Тут вельмі цяжка прадказаць, хто будзе наступным.

Улады могуць пачаць эканоміць, напрыклад, на інвестыцыйных выдатках. Сёлета яны ўжо скарочаныя на 3% у параўнанні з мінулым годам - і гэта толькі ў намінальным выразе. А у рэальным - гэта яшчэ больш.

Выдаткі бюджэту, як і іх эканомія, могуць быць самымі рознымі: ад заробкаў да ўборкі вуліц або дзейнасці ЖКГ. Бюджэт усё ахоплівае, і дзеля «прафіцыту» ў выніковай справаздачы ўлады могуць скараціць або скасаваць самыя розныя праграмы, пра якія заяўлялі на пачатку года.