21 чэрвеня 2018, Чацвер, 15:24
Рубрыкі

Хто ў Беларусі застанецца без пенсій?

60

У сістэме закладзеная «міна запаволенага дзеяння».

Пачынаючы з 2017 года, пенсійны ўзрост у Беларусі штогод павялічваецца. Гэты працэс павінен закончыцца ў 2022 годзе, калі жанчыны пачнуць выходзіць на пенсію ў 58 гадоў, а мужчыны – у 63 гады. Пры гэтым пасля 2022 года пенсійны ўзрост жанчынаў і мужчынаў могуць зраўнаваць. Дзяржава ўжо разглядае такі сцэнар.

Такім чынам улады надумалі залатаць дзірку ў ФСАН, на якую не раз паказвалі міжнародныя эксперты.

Заявы і дзеянні ўладаў у сацыяльнай сферы не раз станавіліся прадметам крытыкі. Вось так гучныя фразы дыктатара пра павышэнне пенсійнага ўзросту пракаментаваў былы міністр працы Беларусі Аляксандр Сасноў:

«Каб прымаць эфектыўныя пастановы – трэба трымаць зваротную сувязь з людзьмі, разумець, што адбываецца ў краіне. А наша ўлада адарваная ад рэальнасці. Чаго толькі вартая заява Лукашэнкі, што ў “60 гадоў мужык – гэта конь, на якім можна яшчэ араць”. Я такіх людзей не ведаю, можа быць, у Драздах такія “коні” водзяцца.

Падобны падыход азначае адно: улады мяркуюць, што нашы людзі не зарабілі гэтую пенсію і з'яўляюцца “дармаедамі”, якіх утрымліваюць працоўныя».

Ці магчымае павышэнне пенсійнага ўзросту для жанчынаў і чаму ўлада вымушаная ісці на такія крокі – сайт Charter97.org папрасіў выказаць экспертнае меркаванне эканаміста Льва Марголінa і прававога інспектара працы прафесійнага звязу РЭП Леаніда Судаленку:

«Глупства відаць няўзброеным вокам»

Леў Марголін мяркуе, што ўлады могуць пайсці на павышэнне верхняй планкі пенсійнага ўзросту ў жанчынаў:

– Гэта можа адбыцца ў 2022 годзе, калі пенсійны ўзрост для жанчынаў будзе павышаны да 58 гадоў, а для мужчынаў – да 63 гадоў. Улады падвысяць узроставую адзнаку выключна для жанчынаў. Гэта адзіны магчымы спосаб ажыццявіць падобную задуму.

Растлумачу чаму. Глупства ў пенсійнай сістэме відаць сёння няўзброеным вокам. Пенсійны ўзрост для мужчынаў збіраюцца павысіць да 63 гадоў, а сярэдняя чаканая даўжыня жыцця сярод мужчынаў – 64 гады. Улады не могуць сабе дазволіць падняць верхнюю планку для мужчынаў, бо гэта прывядзе да таго, што палова беларусаў не будзе дажываць да гэтага ўзросту.

«Чарговая ініцыятыва ад гарачых галоваў»

Прававы інспектар Леанід Судаленка заяўляе, што падобныя задумы ўладаў у корані няслушныя, бо варта ўлічваць сацыяльна-эканамічную сітуацыю ў Беларусі:

– У нашай краіне не такі высокі ўзровень жыцця, як у еўрапейскіх краінах, каб займацца падобнымі эксперыментамі.

Я не ведаю, якой гарачай галаве прыйшло ў галаву выступіць з такой прапановай. Чым яны кіруюцца? Тым, што ў жанчынаў большая даўжыня жыцця, чым у мужчынаў? Толькі гэта прыходзіць у галаву.

«Адна таблетка ад усіх хваробаў»

Эканаміст Леў Марголін звярнуў увагу на тое, што ў беларускіх уладаў ёсць толькі адна панацэя на ўсе пенсійныя праблемы – павышэння ўзросту:

– З любога становішча ёсць, як мінімум, два выйсці. Улада абрала тое выйсце, калі пры дэфіцыце пенсійнага фонду скарачаецца колькасць атрымальнікаў пенсіі. Зрэшты, нікога гэта не здзіўляе.

Эксперт бачыць выхад з сітуацыі ў павышэнні эфектыўнасці беларускай эканомікі:

– Лагічнай пастановай было б павелічэнне памераў пенсійнага фонду. Гэта можна зрабіць з дапамогай узмацнення ўліванняў у нашу эканоміку. Яна павінна быць больш прагрэсіўнай, больш прывабнай для інвестыцый і ўкладаў. Тут простая арыфметыка: расце эканоміка – расце і пенсійны фонд.

Эканаміст адзначае недахопы салідарнай пенсійнай сістэмы, калі працаздольнае насельніцтва робіць адлічэнні ў пенсійны фонд за папярэдняе пакаленне:

– Вяртаючыся да найлепшых сусветных практык, можна было б падумаць аб тым, каб зрабіць датычнасць да фармавання пенсійнага фонду прадпрымальнікаў і саміх пенсіянераў. Але ўлады не бачаць ва ўпор іншых спосабаў, акрамя як павышаць пенсійны ўзрост.

«Пенсія ад нас уцякае»

Юрыст прафзвяза РЭП заклікае ўлады адказваць за свае ўчынкі:

– Калі ўрад не спраўляецца з эканомікай – гэта не значыць, што трэба перакладаць адказнасць на плечы будучых пакаленняў. Я жартаваў, што калі мне споўнілася 50 гадоў, то да маёй пенсіі заставалася дзесяць гадоў, а калі мне споўніўся 51 год, то стала 13 гадоў. Пенсія ад нас уцякае.

Сярэднестатыстычны беларус не можа сабе дазволіць сабе добрае харчаванне, частыя выезды на адпачынак, належны ўзровень аховы здароўя. Усё гэта адкладае адбітак на даўжыню жыцця. Страчваецца ўсякі сэнс працы. Навошта зарабляць пенсію, калі ты да яе не дажывеш.

«Пазбегнуць павышэння пенсійнага ўзросту можна»

Эканаміст мяркуе, што правядзенне рэформаў магло б зберагчы нашу краіну ад маніпуляцый з узроставым парогам:

– Досвед развітых краінаў паказвае, што мае поспех сімбіёз салідарнай і ашчаджальнай сістэмаў. Пераходзіць выключна да ашчаджальнай сістэмы не варта. Тым больш, што імгненны пераход немагчымы. На рэформы трэба час і комплекс захадаў. Толькі так можна пазбегнуць павышэння пенсійнага ўзросту.

«Міна запаволенага дзеяння»

Леанід Судаленка мяркуе, што ўлады абсалютна не пралічваюць магчымыя рызыкі дзейнай пенсійнай сістэмы:

– У краіне ўзмацнілася працоўная міграцыя, падае даўжыня жыцця. Гэта нясе пэўную небяспеку і рызыкі. Але я думаю, што нашы «дачаснікі» ў кабінетах пра гэта не думаюць. Ім бы дзень прастаяць ды ноч пратрымацца.

Ніхто не загадвае на перспектыву. Улады жывуць адным днём і нічога не плануюць. Паўтаруся, што ўсе пралікі ў эканоміцы перакладаюцца на плечы беларусаў.

Улады закладваюць міну запаволенага дзеяння. Праз 10–15 гадоў беларусы могуць застацца без пенсій, – падсумаваў суразмоўца Charter97.org