20 верасня 2019, Пятніца, 22:06
Мы ў адной лодцы
Рубрыкі

Гары Паганяйла: Лукашэнку трэба праверыць здароўе

116
Гары Паганяйла: Лукашэнку трэба праверыць здароўе
Гарри Погоняйло

У фантазёра не ўсё ў парадку з галавой?

Амерыканскі мільярдэр, генеральны дырэктар кампаніі Tesla Ілан Маск зняпраўдзіў заяву Лукашэнкі пра тое, што ён нібыта дарыў беларускаму дыктатару электрамабіль коштам $165 тысяч.

Нагадаем, што кур'ёзную заяву Лукашэнка зрабіў 2 верасня, маючы зносіны з вучнямі менскай школы №93.

«У мяне ёсць электрычная машына «Тэсла», я часам яе тэстую. Маск падарыў - убачыў мяне на матацыкле і кажа: «Што гэта ў вас «прэзідэнт» на двухколавым [матацыкле] ездзіць?» - сказаў дыктатар вучням.

Словы Лукашэнкі і адказ Ілана Маска сталі адной з тэм, якая найбольш абмяркоўваецца ў беларускім інтэрнэце.

Сітуацыю для сайта Charter97.org пракаментаваў старшыня юрыдычнай камісіі РП ГА «Беларускі Хельсінкскі Камітэт» Гары Паганяйла.

- Як вы пракаментуеце сітуацыю, у якой аказаўся беларускі дыктатар - бо яго злавілі на самай адкрытай і няхітрай хлусні, прычым зрабіў адзін з самых аўтарытэтных людзей у свеце?

- Калі гаворка ідзе пра нашага «гаспадара ўсяе краіны», то яму схлусіць - як у народзе кажуць, што плюнуць. Ён усё жыццё цынічна, нахабна хлусіць, спадзеючыся, што ў гэтай краіне з яго ніхто за гэта не спытае.

Цяпер пяройдзем да юрыдычнай часткі.

У прынцыпе, у нас законам агавораны правілы прыёму падарункаў вышэйшымі службовымі асобамі, ды і шараговымі чыноўнікамі - там вельмі маленькі кошт рэчаў, якія можна прыняць у падарунак асабіста для сябе.

А аўто «Тэсла», калі б такі падарунак напраўду быў, павінна было быць узятае на баланс і знаходзіцца ў адпаведных сховішчах - як уласнасць дзяржавы.

У выпадку ж вельмі каштоўнага падарунка адразу ўзнікае юрыдычная нагода разбірацца, ці былі ў мільярдэра, які зрабіў падарунак, нейкія варыянты развіцця камерцыйных адносін з Беларуссю. Ці ж ён проста вырашыў падарыць з панскага пляча «вядомаму дзяржаўнаму дзеячу».

Пры гэтым, калі буйны бізнэсовец дорыць «кіраўніку дзяржавы», узнікаюць падазрэнні: якая цікавасць у гэтага бізнэсоўца і гэтай дзяржавы? І ў такім выпадку не выключана, што гэта - схаваны хабар.

Таму такога кшталту заявы наносяць шкоду рэпутацыі буйных бізнэсоўцаў, паколькі ў іх утрымліваецца намёк на карупцыйныя схемы, якія трэба раскрываць. Наогул, калі «прэзідэнт» робіць такія заявы прынародна, то ён павінен падаць важкія доказы, на якой падставе, з якой мэтай і навошта прыняў гэты падарунак. А таксама тое, што з гэтым падарункам адбываецца сёння: ці знаходзіцца аўтамабіль на яго асабістай «стайні», або ў гаражы яго адміністрацыі або Савета міністраў, або перададзены нейкай іншай службовай асобе ў якасці службовага транспарту.

І калі аўтамабіль прыняты як асабісты падарунак, і «прэзідэнт» карыстаецца ім асабіста і захоўвае ў сябе «на падворку» - гэта ўжо папахвае службовым злачынствам.

Я памятаю справу экс-старшыні Нацыянальнага банка Тамары Віннікавай, якая была маёй кліенткай. Яе абвінавацілі ў 1997 годзе ў тым, што яна прыняла ў якасці падарунка посуд «Цэптэр» коштам усяго толькі блізу 2 тысяч даляраў. Яе дзеці знайшлі дакументы, што гэта яны купілі, прычым у растэрміноўку, але тым не менш, гэта было ўказана як адзін з эпізодаў абвінавачвання.

Таму Лукашэнка, займаючы такую пасаду, павінен быць вельмі і вельмі асцярожным у прыняцці такіх падарункаў, як электрамабіль «Тэсла», і нават у выказваннях на гэтую тэму.

А Ілан Маск мае права патрабаваць сатысфакцыі з любога хлуса, які нейкім чынам можа прыпсаваць яго імідж. Адна справа - падарыць з панскага пляча гэта аўто, а іншая справа - узяць з канвеера і сказаць: «Вось табе, дарагі таварыш, карыстайся на здароўе».

Тут трэба разглядаць, ці ёсць падставы абурацца вядомаму мільярдэру ў сувязі з тым, што хтосьці дзесьці сказаў, што нібыта прыняў ад яго такі падарунак.

Я асабіста тут не бачу падставы «напружвацца» і выдаткоўваць свой час, але калі Ілан Маск угледзіць у гэтым для сябе сур'ёзныя іміджавыя страты, ён можа, калі палічыць патрэбным, задзейнічаць прававыя механізмы і дамагчыся праз суд зняпраўджання непраўдзівай інфармацыі. У яго ёсць вялікая каманда юрыстаў і яны здольныя зрабіць прававыя хады, якія могуць адэкватна адрэгуляваць гэтую сітуацыю ў прававым сэнсе.

- А навошта Лукашэнку наогул спатрэбілася хлусіць пра падарунак ад Маска?

- З Лукашэнкам трэба заўсёды трымацца «навастрыўшы вушы», таму што ён неаднаразова быў злоўлены на хлусні. Ён у гэтым плане фантазёр, у яго не заўсёды ўсё ў парадку з яго галавой.

Таму яго выказванні, яго крыўдныя ацэнкі і супастаўленні кажуць толькі аб тым, што гэта чалавек не вельмі адукаваны (хоць ён пышыцца тым, што ў яго дзве вышэйшыя адукацыі). Пры гэтым ён усюды дэманструе, што ён - вялікі ўсёзнайка, ён усіх павучае, дае парады.

Увогуле, ён - вялікі фантазёр па гэтай частцы і часам проста меле лухту, якую проста сорамна слухаць з экрана і чытаць у СМІ, разумеючы, што гэтага кажа «першая асоба».

Ён проста нявыхаваны ў гэтай частцы чалавек. Гэта раз. А па-другое - яшчэ і прыгнечаны пэўным псіхіятрычным статусам. Я не псіхіятр і не магу сказаць дакладны дыягназ, але гэта характэрна для людзей, якія пакутуюць маніяй велічы, якія лічаць сябе ледзь не намеснікамі Бога на зямлі, якім уручаны лёс народа не толькі ў той дзяржаве, дзе яны кіруюць, але і ўсяго свету. Ён адчувае сябе гэтакім «месіяй» - гэта адчуваецца ў яго выказваннях і паводзінах.

Таму гэта складаны для нармальнага ўспрымання чалавек, паводзіны якога патрабуюць карэкцыі.

- У Беларусі стартавала «парламенцкая кампанія», якая плаўна пяройдзе ў «прэзідэнцкую». Былі б шанцы ў палітыка, які патрапіў у такі скандал, у выпадку сумленных выбараў?

- У нас у заканадаўстве ёсць палажэнне аб тым, што стан здароўя - а тым больш псіхічнага - пры вылучэнні на такія высокія пасады павінны правярацца. І не толькі правярацца - гэта яшчэ і падлягае публічнай агалосцы, каб выбаршчыкі краіны ведалі, за каго ім прапануюць галасаваць.

Гэта - не тайна асабістага жыцця. Гэта выклікае публічны інтарэс, цалкам апраўданы, які павінен быць задаволены. Таму што мы маем права выбіраць сярод адэкватных, здаровых кандыдатаў, а тым больш - са здаровым псіхіятрычным статусам.

Гэта ў нас прапісана ў заканадаўстве - але гэта не выконваецца. Таму што «гаспадар усяе краіны» парушае гэтыя законы. Ён прызначыў «выбары парламента» загадзя, скараціўшы на 10 месяцаў тэрмін працы папярэдняга «парламенту». Таму што, бачыце, вырашыў, што не варта сумяшчаць «выбары прэзідэнта» ў 2020-м і «парламента», якія якраз падышлі на гэтую пару.

Але гэта ж твая «канстытуцыя» так устанавіла! Ты яе аўтар, ты яе праштурхнуў калісьці няправеднымі шляхамі... Так шануй сваю ж «канстытуцыю»!

Гэта значыць, закон для яго няпісаны. Мараль для яго няпісаная. Ён жыве ў сваім свеце і ў сваіх уяўленнях. Я думаю, што «выбары» прызначаныя з парушэннем канстытуцыйных нормаў. Я асабіста прыйшоў на прыём да старшыні Канстытуцыйнага суда і выказаў яму ўсе свае меркаванні ў гэтым пытанні. Але калі б такіх «разумнікаў» у дзяржаве былі б хоць бы сотні - думаю, мы б жылі ў іншай прававой, этычнай і сацыяльнай прасторы.