23 чэрвеня 2021, Серада, 9:41
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

Новаўвядзенні на валютным рынку: да чаго рыхтавацца беларусам

17
Новаўвядзенні на валютным рынку: да чаго рыхтавацца беларусам

Простыя пытанні і адказы.

Улады ўводзяць змены ў валютным рэгуляванні і кантролі. Сярод іншага - дазволяць адкрываць рахункі ў замежных банках, набываць акцыі і нерухомасць за мяжой без узгаднення з Нацбанкам, а таксама ўвядуць абавязковую рэгістрацыю некаторых валютных дамоваў. Яшчэ прапісалі, у якіх выпадках чыноўнікі могуць уводзіць валютныя абмежаванні пры пагрозе эканамічнай бяспекі краіны. Апошняе ўдакладненне выклікала нямала пытанняў у беларусаў, піша tut.by.

А чаму менавіта цяпер уводзяць гэтыя новаўвядзенні? А ці не паўстане праз гэта недахоп валюты ў абменніках? Ці не ісці здымаць зберажэнні з рахунку ў банку?

А што, да гэтага ўлады не маглі ўводзіць валютнае рэгуляванне?

Маглі, і рабілі гэта пры неабходнасці. Апошнім разам у 2014 годзе, калі паўстала патрэба «па недапушчэнні развіцця негатыўных тэндэнцый на фінансавым рынку». Тады ўводзілі 30%-ы збор на куплю валюты і для прадпрыемстваў, і для грамадзян, якія набываюць валюту ў банках. Акрамя таго, падымалі для суб'ектаў гаспадарання да 50% нарматыў абавязковага продажу валютнага прыбытку. Нацбанк таксама ўводзіў абмежаванне 2% у курсах валюты ў абменніках, а банкі - на безнаяўнае канвертаванне і зняцце валюты з картак.

Пасля гэтага рэгуляванне валютнага рынку ў такіх маштабах не ўжывалася.

Дык чаму змены ўводзяць цяпер? Ёсць прычыны для абмежаванняў?

Пытанняў у эканоміцы цяпер, вядома, стае: сярод іншага - скарачаюцца золатавалютныя рэзервы, рост дзяржпазыкі, разагнаная інфляцыя, падзенне сярэдніх заробкаў і рэальных пенсій, высокія інфляцыйныя чаканні). Аднак цяперашнія змены ў рэгуляванні і кантролі валютнага рынку не прывязаныя наўпрост да цяперашняй сітуацый у эканоміцы, іх падрыхтавалі як мінімум у 2019 годзе, прынялі ў 2020-м, а ўводзяць новаўвядзенні з 9 ліпеня 2021-га.

Цяпер улады ўдакладнілі, канкрэтызавалі і дэталёва прапісалі, у якіх выпадках, хто, на якія тэрміны пры неабходнасці можа ўводзіць валютнае рэгуляванне. Увядзенне гэтых зменаў не азначае, што менавіта цяпер паўстала неабходнасць прымаць абмежаванні на валютным рынку.

У дакуменце прапісана, што ў выпадку пагрозы эканамічнай бяспецы краіны, у тым ліку стабільнасці фінансавай сістэмы, калі сітуацыя не можа быць развязаная іншымі захадамі эканамічнай палітыкі, могуць увесці валютныя абмежаванні. Гэта могуць зрабіць на тэрмін да аднаго года.

І яшчэ важны момант: змены, якія ўводзяць з 9 ліпеня, не зводзяцца толькі да прапісвання валютных рэгулявання і кантролю. Акрамя ўсяго іншага імі таксама ўводзяць магчымасць адкрываць рахункі ў замежных банках, набываць акцыі і нерухомасць за мяжой без узгаднення з Нацбанкам. Гэта значыць, казаць пра тое, што дакумент прадугледжвае толькі абмежаванні і ўзмацненне жорсткасці на валютным рынку, нельга.

Паводле прагнозу экспэрта, як мінімум у найбліжэйшыя месяцы перадумоў для нейкіх сур'ёзных узрушэнняў у эканоміцы няма.

А што кажуць у Нацбанку?

У Нацбанку ўдакладняюць, што 154-ы ўказ, якім скасавалі дзеянне двух іншых, прынялі для таго, каб «прывесці заканадаўства ў галіне валютнага рэгулявання ў адпаведнасць з патрабаваннямі нарматворчасці, а таксама выключэнні з яго нормаў, якія не адпавядаюць новай парадыгме ажыццяўлення аперацый з замежнай валютай у Беларусі, замацаванай палажэннямі новай рэдакцыі Закона Рэспублікі Беларусь «Аб валютным рэгуляванні і валютным кантролі». Дакумент пачне працаваць з 9 ліпеня, ён прадугледжвае скасаванне шэрагу існых абмежаванняў і абцяжаранняў пры правядзенні валютных аперацый юрыдычнымі і фізічнымі асобамі, удакладняе рэгулятар.

«Так, з прызнаннем страціўшага моц указа №301, якім у жніўні 2018 года ў Беларусі быў фактычна скасаваны абавязковы продаж замежнай валюты, з заканадаўства выключаюцца нормы, якія рэгламентуюць парадак выкарыстання названага інструмента валютнага рэгулявання, - тлумачаць у Нацбанку. - З прызнаннем указа №240 страціўшым моц касуецца раней нададзенае Нацыянальнаму банку права аднаасобна ўстанаўліваць дадатковыя патрабаванні да парадку ажыццяўлення рэзідэнтамі існых валютных аперацый, а таксама выключаюцца нормы, якія рэгламентуюць працэдуры прыняцця пастаноў у сферы валютнага рэгулявання».

Ісці ў банк і здымаць грошы з рахункаў?

Кожны сам для сябе вызначае, якім чынам захоўваць свае зберажэнні, каб адчуваць сябе камфортна.

Але ўдакладнім, што змены на валютным рынку, якія запрацуюць з 9 ліпеня, самі па сабе наўрад ці могуць ствараць дадатковыя рызыкі для захаванасці вашых зберажэнняў, якія захоўваюцца ў банках. У выпадку неспрыяльных сітуацый у эканоміцы, якія будуць негатыўна адбівацца ў тым ліку на валютным рынку, улады могуць увесці якія-небудзь абмежаванні, не чакаючы 9 ліпеня. Роўна як і пасля гэтай даты наяўнасць якіх-небудзь неспрыяльных фактараў у эканоміцы (тое ж істотнае падзенне курсу рубля або прыкметнае скарачэнне золатавалютных рэзерваў) не азначаюць аўтаматычнае ўвядзенне абмежаванняў для валюты. Гэта значыць, тут варыянтаў для манеўравання чыноўнікаў дастаткова.

Добра. А калі ўлады ўвядуць ўсё ж абмежаванні, можа паўстаць недахоп валюты?

Адразу ўдакладнім, што гэта тэарэтычная сітуацыя.

Па-першае, залежыць ад таго, якія абмежаванні пры неабходнасці могуць увесці.

Па-другое, трэба ўлічваць дадатковыя ўмовы. Да прыкладу, якая сітуацыя будзе з дабрабытам беларусаў (заробкамі, пенсіямі, дапамогамі, зберажэннямі), ці будзе выстарчаць даходаў на жыццё або ўзнікне патрэба «праядаць» назапашванні і здаваць валюту. А яшчэ трэба ўлічваць попыт на валюту, ці будуць «лішнія» грошы на яе куплю.

А цяпер курсы валют у абменніках рэгулююць?

Не. Нацбанк праводзіць рэжым зменлівага валютнага курсу. Экспэрты раней казалі пра тое, што «калі рэгулятар і ўздзейнічае на дынаміку курсу, то толькі ў кароткатэрміновым перыядзе, каб згладзіць рэзкія ваганні курсу праз дзеянне нейкіх кароткатэрміновых фактараў і пазбегнуць у сувязі з гэтым панічных настрояў на валютным рынку».

«Курсы валют у абменніках цяпер ніяк не рэгулююцца. Раней былі нейкія калідоры адхіленняў ад афіцыйнага курсу - не больш за 2% ад курсаў Нацбанку. Цяпер такога няма. Кожны банк ставіць курсы, якія хоча, - распавядаў раней аналітык Вадзім Іёсуб. - Але пры гэтым чароўным чынам атрымліваецца, што гэтыя курсы ва ўсіх больш-менш аднолькавыя: розніца 1-2 капейкі. Тут працуе рынак».

Спампоўвайце і ўсталёўвайце мэсэнджар Telegram на свой смартфон або кампутар, падпісвайцеся (кнопка «Далучыцца») на канал «Хартыя-97».