15 траўня 2021, Субота, 8:25
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

Незаменныя: Беларусь сутыкнулася з небывалым дэфіцытам медыкаў

34
Незаменныя: Беларусь сутыкнулася з небывалым дэфіцытам медыкаў

Параноя рэжыму прывяла да катастрафічных наступстваў для медыцыны.

У Беларусі не стае медыкаў - у Рэспубліканскім банку вакансій прапануюць працу больш як тром тысячам лекараў. На гэтым фоне ў краіне раз-пораз звальняюць дасведчаных і кваліфікаваных лекараў. Каму выгадная і чым пагражае сістэме аховы здароўя палітычная чыстка шэрагаў, разбіраліся Naviny.by.

Чыстка шэрагаў ідзе са жніўня

Міністр аховы здароўя Дзмітрый Піневіч яшчэ на пасадзе выканаўцы абавязкаў, якую заняў 24 жніўня заняўся кадрамі.

Праз тры дні пасля свайго прызначэння Піневіч пачуў на свой адрас ад медыкаў РНПЦ «Кардыялогія» рэзкія выказванні, у тым ліку «Ганьба», калі прыехаў здымаць з пасады 67-гадовага акадэміка Аляксандра Мрочака, які кіраваў установай з 2008 года.

Звальненне Мрочака адбылося пасля таго, як ён не распачаў карных захадаў да сваіх супрацоўнікаў, якія ў свой непрацоўны час актыўна выходзілі на акцыі супраць гвалту.

З тых часоў шэраг звальненняў, якія кіраўніцтва Міністэрства аховы здароўя каментуе як не звязаныя з палітыкай, не заканчваецца.

Шырокі грамадскі рэзананс атрымалі выпадкі звальнення вядомых лекараў - вялікіх прафесіяналаў, унікальных спецыялістаў, адданых медыцыне лекараў, але напраўду звальненняў можа быць больш. Звольненымі за палітыку лекарамі ўжо можна было б укамплектаваць медцэнтр.

З кандыдатам медыцынскіх навук Андрэем Вітушкам не падоўжылі кантракт у РНПЦ «Маці і дзіця» ў сярэдзіне снежня. Лекар траўматолаг-артапед Рустам Айзатулін у снежні 2020 года быў звольнены з РНПЦ траўматалогіі і артапедыі. Акрамя асноўнай працы Айзатулін кансультаваў дзяцей у трох дабрачынных праектах - «Геном», «РАНА» і «Я РЕТТкая».

Абодва лекары знайшлі працу ў 3-й гарадской дзіцячай клінічнай бальніцы Менска, галоўнага лекара якой Максіма Ачарэтнага звольнілі 30 красавіка. Разам з ім са шпіталя на знак салідарнасці сышоў Рустам Айзатулін.

Ачарэтнаму, паводле ягоных слоў, прапанавалі пакінуць лякарню са згоды старон, хоць працоўны кантракт з ім падпісаны да красавіка 2022 года.

Адна з версій ягонага звальнення - акурат тое, што ён узяў на працу Вітушку і Айзатуліна, бо сам Ачарэтны публічна пра палітычную сітуацыю ў краіне не выказваўся.

«Ачарэтны - паважаны лекар, ён не займаўся палітыкай. Больш за тое, у яго кабінеце вісіць чырвона-зялёны сцяг і партрэт Лукашэнкі - усё, як цяпер патрабуецца, - распавёў Naviny.by лекар 3-й лякарні, які папрасіў яго не называць. - Гэта нейкая параноя - усюды вышукваць палітыку і пераследваць лекараў. Гэта дае падставу меркаваць, што інтарэсы дзяржавы не супадаюць з інтарэсамі медыцынскай супольнасці і пацыентаў».

Са слоў суразмоўцы, цяпер медыкі шпіталя падпісваюцца пад заявай аб аднаўленні Ачарэтнага на працы: «У некаторых аддзяленнях усе лекары падпісаліся пад дакументам. Зразумела, што выніку, хутчэй за ўсё, не будзе, але мы ўбачым, хто ёсць хто сярод калегаў».

Таксама пазбавіўся працы загадчык аддзялення рэанімацыі віцебскай Бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі Уладзімір Мартаў, які заявіў пра праблему з падачай кіслароду ў шпіталі.

8 красавіка з РНПЦ неўралогіі і нейрахірургіі звольнілі лекара функцыянальнай дыягностыкі Руслана Бадамшіна. Прычынай для звальнення паслужыла тое, што пасля выхаду з Жодзінскага СІЗА, дзе ён адбываў арышт, лекар прыйшоў на працу ў Менску на дзве гадзіны пазней. Са жніўня 2020 года Бадамшін правёў пад арыштам 63 дні.

У Беларусі ёсць лішнія лекары або іх дэфіцыт?

Міністэрства аховы здароўя праводзіць палітычныя чысткі на фоне хранічнага дэфіцыту кадраў у сістэме аховы здароўя. У агульнарэспубліканскім банку вакансій больш за тры тысячы прапаноў для лекараў, у тым ліку ў Менску больш за 700.

Паводле звестак статыстычнага зборніка Белстата «Беларусь у лічбах, 2021», колькасць медработнікаў зніжаецца. Гэты паказчык падае і ў абсалютным значэнні, і ў разліку на 10 тысяч жыхароў. Мяркуючы са звестак зборніка, колькасць лекараў у сістэме Міністэрства аховы здароўя зменшылася за год больш чым на чатыры тысячы чалавек.

Колькасць медыкаў, мяркуючы са звестак Белстата, стала змяншацца ўпершыню з 2010 года.

Як адзначыла ў каментары для Naviny.by намесніца начальніка Галоўнай управы дэмаграфічнай статыстыкі і перапісу насельніцтва Белстата Ірына Бічан, зборнік ўключае папярэднія звесткі, а «канчатковая колькасць лекараў будзе даступная толькі ў траўні».

Паводле слоў спецыяліста Белстата, у статыстыцы за 2020 год не адлюстравана колькасць медыкаў, занятых у ведамасных установах аховы здароўя (напрыклад, шпіталі МУС).

Пры гэтым Бічан падкрэсліла, што пра іншыя гады лічба канчатковая. У кожным выпадку, сказала яна, Белстат карыстаецца інфармацыяй, якую падае Міністэрства аховы здароўя.

Пытанне, навошта публікаваць сырыя звесткі і такім чынам уводзіць грамадскасць у зман, застаецца адкрытым. Тым больш што Міністэрства аховы здароўя агучвае зусім іншыя лічбы, заблытваючы насельніцтва яшчэ больш.

Са звестак Міністэрства аховы здароўя, апублікаваных у афіцыйным тэлеграм-канале ведамства ў сакавіку, у арганізацыях аховы здароўя сістэмы Міністэрства аховы здароўя па выніку 2020 года, працавалі 48 635 лекараў-спецыялістаў (у 2019 годзе - 49 018).

Міністэрства аховы здароўя прызнае памяншэнне колькасці лекараў-спецыялістаў пярвічнага звяна ў 2020 годзе за кошт пенсіянераў, якія пакінулі працу. Асноўная прычына - COVID-19.

Са звестак установы, штогадовая патрэба ў лекарах апошнія пяць гадоў захоўваецца на ўзроўні 2,5-3 тысяч чалавек.

У праграме «Маркаў. Нічога асабістага» на тэлеканале АНТ міністр аховы здароўя Дзмітрый Піневіч паведаміў, што прыкладна 200-250 чалавек за год з'язджаюць працаваць за мяжу. У той жа час міністр адзначыў, што кожны год медыцынскія ВНУ выпускаюць 2,6-2,8 тысяч спецыялістаў.

Піневіч маўчаў пра тое, што з'язджаюць лекары са стажам і аўтарытэтам, якіх альбо няма кім замяніць, альбо на іх месца прыходзяць недасведчаныя спецыялісты. Напрыклад, са звальненнем Айзатуліна у 3-й дзіцячай лякарні не будзе артапеда.

Незаменныя ёсць

У выніку ганенняў на лекараў і іх вымушанай эміграцыі зазнае як здароўе канкрэтных людзей, якім дапамогу нададуць не ў час і не на належным узроўні, так і дзяржаўная кішэня.

Бо каб стаць прафесіяналам, здольным працаваць самастойна, лекару неабходна адпрацаваць пасля інтэрнатуры блізу пяці гадоў, сказаў у каментары для Naviny.by Ігар Зелянкевіч, які займаў пасаду міністра аховы здароўя Беларусі ў 1997-2001 гадах.

«Такім чынам, з улікам навучання ў медуніверсітэце на працягу шасці гадоў і года інтэрнатуры, падрыхтоўка лекара займае 12 гадоў. Навучанне лекара дарагое, асабліва калі выкарыстоўваецца сучаснае абсталяванне. Велізарныя выдаткі ідуць на падрыхтоўку выкладчыкаў, якія вучаць студэнтаў-медыкаў», - сказаў Зелянкевіч.

Ён распавёў, што калі сам выбіраў прафесію, яго бацька падкрэсліваў прэстыжнасць прафесіі лекара: «Ён казаў, што сапраўдных лекараў заўсёды мала, а добры лекар патрэбны заўсёды. Белыя прыйшлі - ты лекар, чырвоныя прыйшлі - ты лекар. Нават на зоне ты лекар. Цяпер, калі лекара звальняюць з нейкіх іншых, не дысцыплінарных прычын, лекары ўсё адно застаюцца запатрабаванымі, няхай не тут. У нас добрае медыцынская адукацыя, сёння межы сціраюцца. Аднак я не належу да тых людзей, якія думаюць, што няма незаменных спецыялістаў. Такія лекары ёсць».

Міністэрства аховы здароўя сваёй палітыкай дэманструе супрацьлеглы погляд на праблему, звальняючыся дасведчаных лекараў. Прызначаныя Лукашэнкам функцыянеры праводзяць чысткі шэрагаў медыкаў паводле прынцыпу лаяльнасці да рэжыму, шкодзячы тым самым сістэме аховы здароўя ў няпросты перыяд пандэміі COVID-19.

Адказваючы на пытанне, як Міністэрству аховы здароўя захаваць твар у такой сітуацыі, Зелянкевіч сказаў, што «тут пытанне асобы»:

«У Высоцкага ёсць песня «Тот, который не стралял». Чалавек захаваў жыццё, бо ў расстрэльнай камандзе «быў адзін, які не страляў». Адзін чалавек можа нешта змяніць».

У цэлым жа Зелянкевіч мяркуе, што Міністэрству аховы здароўя трэба займацца канкрэтнай працай, бо дзейнасць сістэмы аховы здароўя ацэньваецца па пэўных маркерах - нараджальнасць, смяротнасць, першаснае захворванне:

«Трэба ставіць дакладныя задачы і адсочваць іх выкананне. Напрыклад, калі цяпер уведзены маскавы рэжым, але ён паўсюдна парушаецца, у чым яго сэнс? Сістэма аховы здароўя не павінна будавацца на гераізме медыкаў, хоць самаадданасць і ўваходзіць у паняцце прафесіяналізму лекара. Патрэбны сістэмны падыход, які мае на ўвазе адсочванне і аналіз розных тэндэнцый і статыстычных звестак. Паказуха, фармалізм вядуць да ашуканства і прыняцця няправільных кіроўных пастаноў. Гэта заганнае кола».

Спампоўвайце і ўсталёўвайце мэсэнджар Telegram на свой смартфон або кампутар, падпісвайцеся (кнопка «Далучыцца») на канал «Хартыя-97».