27 лiстапада 2021, Субота, 14:55
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

У «Газпрама» з'явіўся канкурэнт

3
У «Газпрама» з'явіўся канкурэнт
ФОТА: РІА «НАВІНЫ»

Сутыкненне энэргетычных гігантаў.

Газпрам і Раснафта – два найбуйнейшыя энэргетычныя канцэрны ў Расеі. Першы канцэнтруецца на здабычы газу, а другі займаецца нафтай, але ўсё смялей стараецца ўкараніцца ў сектар, які раней знаходзіўся ў непадзельным валоданні пецярбургскай кампаніі, што выклікае непакой у яе кіраўніцтва. Ці стане «Паўночны струмень – 2» прычынай канфлікту двух кіраўнікоў-алігархаў? Пра гэта ў артыкуле выдання Biznes Alert (пераклад – inosmi.ru).

Сутыкненне расейскіх тытанаў

У 2020 годзе Газпрам здабыў 453,3 мільярда кубаметраў газу, гэта значыць на яго прыпала 65,3% усёй здабычы ў краіне. Нафтавы гігант «Раснафта» цяпер знаходзіцца на трэцім месцы ў спісе найбуйнейшых вытворцаў газу ў Расеі, яго абганяе прыватны «Новатэк», які займаецца экспартам ЗПГ. За год Раснафта здабывае 60–70 мільярдаў кубаметраў газу, аднак яна будуе смелыя планы і ўжо налета плануе нарасціць аб'ём ягонай здабычы амаль да 100 мільярдаў кубаметраў. У гэтым кампаніі павінен дапамагчы запуск двух новых праектаў: праекту «Распан», які ўключае ў сябе некалькі ліцэнзійных надзелаў у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе, дзе, паводле ацэнак, знаходзіцца больш за 900 мільярдаў кубаметраў газу, і распрацоўкі Харампурскага радовішча, што знаходзіцца паблізу ад ужо эксплуатаваных нафтавых радовішчаў. Абедзве інвестыцыі ў цэлым дазволяць Раснафце дадаць за год да свайго газавага партфеля 30 мільярдаў кубаметраў сыравіны, такім чынам у прыбытках нафтавага гіганта на газ будзе прыпадаць больш чым 25%.

Магло б здацца, што Газпрам, які мае такую большую дзель у сектары газаздабычы і які выступае ўладальнікам расейскай (найбуйнейшай у свеце) газатранспартнай сістэмы, займае пазіцыю, якую немагчыма пахіснуць. Крэмль, аднак, выкарыстоўвае бітву «бульдогаў» у мэтах далейшага нарошчвання прыбыткаў, а таксама ўціхамірвання некаторых палітыкаў ці бізнэсоўцаў, якія ў пэўны момант пачынаюць адчуваць сябе занадта моцнымі. У канфліктах паміж кампаніямі ролю арбітра заўсёды гуляюць не міністэрствы, ні прэм'еры і не акцыянеры, а менавіта Крэмль.

Самым яркім прыкладам рознагалоссяў служаць спрэчкі кіраўніка Раснафты Ігара Сечына і Мікалая Токарава – кіраўніка Транснафты (аператара расейскіх магістральных нафтаправодаў). Характэрны той факт, што іхняя барацьба актыўна асвятляецца, сярод іншага, яе ўдзельнікі публічна скардзяцца на сваіх канкурэнтаў перад камерамі і мікрафонамі падчас рэгулярных «аўдыенцый» Пуціна. Летась прадстаўнікі дзвюх гэтых кампаній некалькі разоў спрачаліся ў прэсе і на тэлевізіі пра тарыфы на транспартаванне нафты і нафтапрадуктаў.

Газпрам мае манаполію на экспарт газу

Сечын і кіраўнік Газпрама Мілер у жорсткія публічныя спрэчкі раней не ўступалі, але сітуацыя можа змяніцца. Уся рэч у адрасаванай Пуціну просьбе першага дазволіць ягонай кампаніі экспартаваць газ па... будаваным і фінансаваным Газпрамам газаправодзе «Паўночны струмень – 2». Гучаць меркаванні, што гэта можа быць расейскім адказам на патрабаванні Еўрапейскай газавай дырэктывы, пра што ўжо раней пісаў на нашым партале Войцех Якубік (Wojciech Jakóbik), аднак у паведамленнях, што паступаюць з Расеі, можна выявіць неадпаведнасці. Адзін з аргументаў абвяшчае, што дзякуючы такой пастанове газ зможа пайсці па газаправодзе OPAL, доступ Газпрама да паловы магутнасцяў якога заблакаваў Суд ЕЗ. Лагічным у такім выпадку ўяўляўся б кірунак газу Раснафты ў «Паўночны струмень – 1», а не ў «Паўночны струмень – 2».

Між тым рэальнасць можа быць значна больш складанай і датыкацца выключна ўнутрырасейскіх справаў. Цяпер Газпрам паводле закону выступае адзіным пастаўшчыком прыроднага газу за межы Расеі з дапамогай сістэмы газаправодаў. Некалькі гадоў таму вяліся спрэчкі на тэму давання дазволу на экспарт ЗПГ прыватнай кампаніі «Новатэк», пры гэтым Газпрам выказваўся рэзка супраць такой пастановы. У выніку ён змірыўся з фактам, што кампанія атрымала дабро на вядзенне такой дзейнасці, урэшце асноўны інструмент, які дазваляе экспартаваць блакітнае паліва, то-бок газавыя магістралі, заставаўся ў ягоных руках.

Ён прадаўжаў праектаваць і будаваць новыя: у Турцыю, Нямеччыну, Кітай. Аднак нядаўна супакой Мілера парушыла накіраваная Сечыным Пуціну прапанова. Выкарыстоўваючы эканамічныя аргументы, кіраўнік Раснафты прасіў даць яму 10 мільярдаў кубаметраў магутнасцяў належных Газпраму трубаправодаў, якія дазваляюць прадаваць газ за межамі Расеі. Цяпер кошты газу на еўрапейскім рынку, тлумачыў Сечын, даюць магчымасць забяспечыць расейскі бюджэт дадатковымі фінансавымі паступленнямі: калі Раснафта прадасць 10 мільярдаў кубаметраў газу, той атрымае 500 мільёнаў еўраў дзякуючы падатковым зборам, ад аплаты якіх часткова вызвалены Газпрам.

10 мільярдаў кубаметраў газу – невялікі аб'ём (столькі сыравіны набывае за год Польшча ў Расеі), аднак манапалісцкая пазіцыя Газпрама можа пахіснуцца. Пуцін даручыў ураду заняцца пытаннем, а на днях віцэ-прэм'ер Аляксандр Новак, які курыруе ТЭК, прапанаваў прэзідэнту вынікі працы. Як паведамляе газета «Коммерсант», большасць міністэрстваў і ўстановаў канстатавалі, што ідэя выдачы Раснафце дазволу на экспарт газу з дапамогай агенцкай дамовы з Газпрамам, сама сабой нядрэнная. Скептычна да праекту паставілася Міністэрства эканомікі, якое мяркуе, што варта прааналізаваць пагрозы, звязаныя з канкурэнцыяй дзвюх расейскіх дзяржаўных кампаній на замежных газавых рынках. Сам Газпрам, зразумела, выступае супраць, заяўляючы, што прымаць стратэгічныя пастановы ў апоры на кароткатэрміновыя коштавыя трэнды ў Еўропе, нельга. Канцэрн мяркуе, што налета кошты наўрад ці ўтрымаюцца на цяперашнім высокім узроўні, а гэта ставіць пад пытанне мэтазгоднасць допуску да экспарту яшчэ адной кампаніі.

Газпрам не прамінуў таксама пусціць шпільку на адрас канкурэнта, адзначыўшы, што ўжо цяпер у Раснафты як у вытворцы ўзнікаюць праблемы з задавальненнем унутранага попыту на газ, а таму ёй даводзіцца набываць сыравіну ў іншых кампаній, што функцыянуюць на расейскім рынку.

Ці паміраць нізкія кошты Сечына і Мілера?

Незалежна ад таго, чым скончыцца гэтая канкрэтная гісторыя, праблемай для Газпрама стане канкурэнт, які дзеліць з ім адзін дом. Сечын не хавае сваіх амбіцый у газавай сферы, а з кожным наступным годам, асабліва ў ходзе распрацоўкі радовішчаў у рамках праграмы «Усход Ойл», аб'ём прапановы з боку ягонага канцэрна будзе вырастаць. Раснафта – гэта не прыватны «Новатэк», якому таксама давялося прайсці доўгі шлях праз церні расейскай сістэмы, перад ёй адчыненыя дзверы Крамля.

Газпраму давядзецца рэагаваць, а гэта можа павярнуцца глабальнымі наступствамі. Экстрэмальна высокія кошты ў Еўропе на фоне рознага кшталту ўнутраных рызыкаў, магчыма, апынуцца для пецярбургскага канцэрна зусім не выратаваннем, а праблемай. Аднак у больш шырокім кантэксце сама спрэчка мае другаснае значэнне, бо абодва канцэрны ўжо шмат гадоў, нягледзячы на рознагалоссі і супярэчнасці, узорна праводзяць у жыццё палітыку галоўнага акцыянера – расейскай дзяржавы.

Спампоўвайце і ўсталёўвайце мэсэнджар Telegram на свой смартфон або кампутар, падпісвайцеся (кнопка «Далучыцца») на канал «Хартыя-97».