Андрэй Зубаў: Паляўнічыя абклалі Пуціна чырвонымі сцяжкамі

Кіраўнік Крамля становіцца перашкодай для свайго асяроддзя.

Ці баяцца ў Крамлі ўкраінскага контрнаступу? Як ордэр Міжнароднага крымінальнага суда на арышт Пуціна паўплываў на расейскую эліту? Хто можа стаяць за забойствам расейскага прапагандыста Уладлена Татарскага?

Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з расейскім гісторыкам, палітолагам Андрэем Зубавым.

- Найперш хацелася б абмеркаваць сітуацыю вакол ордэра ад МУС для Пуціна. Як вы думаеце, ці паўплывала гэта на асяроддзе кіраўніка Крамля?

- Мяркуючы з усяго, гэта зрабіла вельмі сур'ёзнае ўражанне на Пуціна, яго асяроддзе і наогул на расейскае грамадства. Ёсць такія сімвалічныя рэчы, якія нібыта мала што значаць, ніхто ж зараз не арыштуе Пуціна, ён не збіраецца ні ў Нямеччыну, ні ў Францыю, дзе яго маглі б арыштаваць. Тым не менш, гэта знак, што сусветная супольнасць падазрае яго, прычым сур'ёзна, калі ўжо выдадзены ордэр на арышт, ва ўчыненні злачынстваў супраць чалавечнасці. Гэта значыць, усе людзі Расеі, якія сочаць за навінамі, яны ў адзін момант усвядомілі, што свет уважае гэтага чалавека за злачынцу. Вядома, большасць людзей, якія так ці інакш салідарныя з Пуціным, падтрымліваюць гэтую вайну, яны сказалі: "Ну, гэта такая спроба антыпуцінскай, антырасейскай прапаганды, гэта нічога не значыць". Але нават яны ў глыбіні сэрца, безумоўна, адчулі дыскамфорт.

А палітычная эліта Расеі, якая значна лепш бачыць рэальнасць падзей, якія адбываюцца, і іх значэнне, яны зразумелі, што падтрымка Пуціна для іх азначае толькі адно: што яны будуць таксама залічаныя ў той ці іншай ступені да злачынцаў. А гэта азначае, што ўжо назаўжды іх бізнэс, іх жыццё на Захадзе ва ўсіх формах: адукацыя, адпачынак, лячэнне становіцца немагчымым.

Пуцін праз гэты ордэр на арышт стаў не лідарам, які вядзе сваё асяроддзе да нейкіх поспехаў, а грузам на нагах, які перашкаджае жыць. Вось гэта вельмі сур'ёзныя перамены. І сам Пуцін, безумоўна, вельмі раззлаваны, ён вельмі самалюбівы чалавек. Ён адчувае, што яго як ваўка, за якім гоняцца паляўнічыя, паўсюль абклалі чырвонымі сцяжкамі. Ад гэтага ён яшчэ больш раздражнёны, яшчэ больш злы.

Тым не менш, я думаю, што гэты ордэр і аб'ектыўна вельмі значны, гэта рэальны пачатак працэсу над ваеннымі злачынствамі цяперашніх кіраўнікоў Расеі. Ён значны ў вельмі практычным плане, што зараз, відавочна, больш не будуць украінскіх дзяцей вось так гвалтоўна русіфікаваць. Па-мойму, іх пачалі паціху вяртаць назад, без вялікага шуму. І, як я ўжо сказаў, гэты ордэр вельмі значны для расейскага грамадства і асабліва элітаў, якія ясней чым раней усвядомілі злачыннасць гэтай вайны і небяспеку сваёй сувязі з ёй.

- Яшчэ адна гучная падзея - забойства прапагандыста Татарскага. Ёсць шмат версій, ад таго, што забойства інспіраванае самім Крамлём, каб адцягнуць ад няўдач на фронце, да нейкіх разборак сярод расійскіх эліт. Як вы гэта бачыце?

- Ведаеце, я тут не магу даць ніякіх каментароў, бо гэта сапраўды патрабуе расследавання. Можа быць і тое, і тое, і тое. Тут недарэчна спекуляваць на тым, якая версія мне асабіста больш падабаецца. Але магу сказаць адно, што зусім зразумела, незалежна ад таго, хто забіў гэтага чалавека, гэтае забойства ўспрынятае ў Крамлі як вельмі непрыемны момант. Невыпадкова пасмяротна гэтаму Татарскаму дадзены ордэн мужнасці, незразумела за што.

Акрамя таго, гэта, безумоўна, сведчыць аб уразлівасці ўсёй, назавём яе так, Z-кампаніі. Гэтыя людзі пад вялікім ударам не толькі на фронце, але і ў глыбокім тыле. А ўжо хто ўчыніў гэты ўдар - канкурэнтная палітычная групоўка КДБ ці сапраўды змагары з вайной - гэтага ніхто не разумее. Трэба далей прыглядацца да тых сігналаў, якія будуць ісці ад расследавання гэтай справы, у якой зараз абвінавацілі спадарыню Трэпаву.

- Крамлёўскія прапагандысты відавочна перажываюць праз будучы контрнаступ УСУ, а ці баіцца яго вайсковае палітычнае кіраўніцтва ў Крамлі?

- Безумоўна, баіцца. Тут можна сказаць гэта з поўнай відавочнасцю, што вельмі баяцца. Разумееце, рускі наступ, шырока разрэкламаваны, які павінен быў пачацца ці то ў студзені, ці то ў лютым, ён быў няўдалы. Замест франтальнага наступу, з цяжкімі стратамі расейскія войскі змаглі прасунуцца на лічаныя кіламетры за гэтыя месяцы, ніякага далейшага поспеху зусім не прадбачыцца. Таму зараз пачынаецца адлік часу для нанясення кантрудару.

Раней была такая форма двубояў, калі стралялі па чарзе. Уласна кажучы, расеец стрэліў і спудлаваў, а зараз час страляць украінцу. А раптам ён не спудлуе, раптам ён трапіць у цэль? Таму расейскі дуэлянт зараз у жаху. Вядома, ніхто з нас не можа прадказаць будучыню, ды і ўвогуле дрэнна прадказваць такія рэчы. Але ў Крамлі, безумоўна, баяцца, што ўкраінцы даб'юцца вялікага поспеху. Гэта выкліча каласальныя наступствы, аж да сыходу Пуціна. Пасля аб'явы яго ў вышук і выдачы ордэра на арышт, пасля ўсіх няўдач гэтай вайны, якая была не бліцкрыгам, а цяжкай, зацяжной, вельмі кровапралітнай вайной для Расеі, краіна ізаляваная ад сусветнай супольнасці. Нават Кітай зараз імкнецца дыстанцыявацца ад РФ. У гэтай сітуацыі Пуцін становіцца перашкодай. Калі ён не зможа выйграць і гэтай бітвы, не зможа даць адэкватнага супраціву ўкраінскаму наступу, тады цалкам магчыма, што з ім больш не будуць звязваць свае палітычныя спадзяванні навакольныя яго людзі. Гэта значыць, ён будзе ўспрымацца як няўдачнік. І гэтага вельмі баіцца сам Пуцін, гэтага баяцца людзі, якія на яго паставілі, кшталту Кадырава, Прыгожына і гэтак далей. Так што наступствам поспеху ўкраінскага наступлення будуць вельмі сур'ёзныя праблемы і канфлікты ў расейскай кіроўнай групе. Але ці будзе гэты поспех - гэта, натуральна, адкрытае пытанне, і пра гэта ні вы, ні я, ніхто зараз сказаць не можа.

- У адным з інтэрв'ю вы сказалі, што пуцінскі рэжым асуджаны не толькі праз паразу ў вайне з Украінай. Якія яшчэ могуць быць сцэнары заканчэння вайны і змены сітуацыі ў Расеі?

- Абсалютысцкія рэжымы даўно аджылі свой век, таму што 200 гадоў таму параўнальна простымі палітыка-эканамічнымі структурамі можна было кіраваць аднаму кіраўніку як гадзіншчыку. У 18-м стагоддзі абсалютысцкага манарха параўноўвалі з гадзіншчыкам, які адладжвае механізм у механічным гадзінніку. Але зараз эканоміка, палітыка, глабальнасць, якой тады не было. Інфармацыя дасягае за лічаныя секунды кожнай мясціне свету. Напрыклад, нешта здарылася ў Новай Зеландыі - і пра гэта імгненна даведаліся ў Грэнландыі. Вось, эфектыўна кіраваць у гэтых абставінах не можа ніводны абсалютысцкі рэжым. Ён непазбежна будзе адставаць і ператварацца ўрэшце у запаведнік дзікасці і адсталасці, якім зараз з'яўляецца, скажам, Паўночная Карэя ды і той жа Іран. Расею чакае той жа лёс.

Кітайскія камуністы б'юцца як рыба аб лёд, спрабуючы развязаць невырашальную задачу - захаваць таталітарны рэжым і адкрыцца свету ў эканамічных і інфармацыйных дачыненнях. Гэта немагчыма. Безумоўна, Кітаю таксама трэба або скончыць з таталітарызмам, або скаціцца ў адсталасць. Трэцяга не дадзена. Калі Сі Цзіньпін сказаў, што аўтарытарныя рэжымы лепш спраўляюцца з выклікамі часу, чым дэмакратычныя, ён сказаў глупства. Быў час, калі так было, але гэты час прайшоў, 200, самы пазней за 170 гадоў таму.

Таму расейскі рэжым таксама асуджаны. Асуджаны ці на стагнацыю, ці на лібералізацыю. Калі стагнацыя, то такая вялізная краіна наўрад ці зможа выпасці з сусветнай супольнасці. У савецкі час адставанне было відавочным менавіта з-за аўтарытарнага кіравання і супрацьстаяння з усім светам. Так што наўрад ці зараз будзе нешта іншае. І я думаю, што эліта гэта ўсведамляе, і яны будуць вырашаць тую ж задачу, што і ў Кітаі - як бы захаваць сваю ўладу і пры гэтым адкрыць краіну свету. Я ўпэўнены, што гэтая спроба будзе такой жа няўдалай, але калі б не было вайны, калі б усё гэта працягвалася мірным чынам, гэта значыць рэжым паступова б закручваў гайкі, але па-за не быў бы агрэсіўны, то тады гэта магло працягвацца, як у Кітаі дастаткова доўга. А вайна, як заўсёды, агаляе ўсе перавагі і недахопы. Вайна з Украінай агаліла ў Расеі адны недахопы. Ніякіх пераваг расейская сістэма не знайшла. Я, дарэчы кажучы, у гэтым сэнсе практычна ўпэўнены, што калі Кітай вырашыць вайсковым шляхам захапіць Тайвань (што малаверагодна), то гэта таксама абрыне яго таталітарны рэжым, а не прывядзе да яго ўзмацнення.