Замена пашпарта ў Беларусі: тонкасці, пра якія варта ведаць

Тэрміны, кошты, дакументы і не толькі.

Здаецца, думка пра тое, што трэба замяніць пашпарт, найчасцей прыходзіць у момант падачы на візу або куплі тура. Гэта значыць, зусім неўпапад. Дык што, калі вы цяпер чытаеце гэтыя радкі, магчыма, гэта знак пераправерыць тэрмін дзеяння сваіх дакументаў. А яшчэ — усе старонкі на захаванасць: падарваныя, залітыя вадкасцю або размаляваныя могуць стаць абярэгам ад падарожжаў. У самы разгар сезону адпачынкаў Onlíner падрыхтаваў гайд, як хутка і дакладна памяняць пашпарт грамадзянам Беларусі.

Калі трэба мяняць пашпарт?

1. Сканчэнне тэрміну дзеяння. У большасці выпадкаў (з 14 да 64 гадоў) у Беларусі пашпарт выдаецца на 10 гадоў. Аднак ёсць выключэнні. Напрыклад, дзецям да 14 гадоў пашпарт выдаюць усяго на 5 гадоў. У ўзросце ад 64 гадоў пашпарт можна атрымаць адразу на 36 гадоў — да 100 гадоў. А калі звярнуцца па замену ў 99 гадоў, вы атрымаеце дакумент, што будзе дзейны да 125 гадоў.

Нягледзячы на тое, што пашпарт старэйшы за 10 гадоў у сталым узросце цалкам можна выкарыстоўваць унутры Беларусі, для выезду за мяжу дзейнічаюць іншыя правілы. Пашпарт не павінен быць старэйшы за 10 гадоў — і гэта цалкам законная падстава для яго замены.

Дарэчы, за карыстанне пашпартам з мінулым тэрмінам дзеяння прадугледжаны штраф — да 4 базавых велічынь (180 рублёў на чэрвень 2026 года), а за спробу перасячэння мяжы з ім — да 50 базавых велічынь (2250 рублёў). Таму мяняць пашпарт трэба хаця б крыху загадзя. Максімальна дапушчальны тэрмін — за 12 месяцаў да заканчэння тэрміну яго дзеяння.

2. Змена прозвішча, імя або імя па бацьку. З першым пунктам усё зразумела: часцей прозвішча мяняюць у сувязі з уступленнем у шлюб або яго скасаваннем. А што наконт тых выпадкаў, калі жаданне змяніць імя звязана толькі з унутраным парывам? З 2023 года імя, прозвішча і імя па бацьку ў пашпарце афіцыйна можна замяняць на псеўданім. Раней падставы павінны былі быць больш важкімі: напрыклад, нягучнасць або цяжкасці ў вымаўленні імя, прозвішча ці імя па бацьку; намер перайсці на прозвішча айчыма (мачахі) або атрымаць імя па бацьку паводле імя айчыма (калі ўсынаўленне аформіць немагчыма).

3. Выяўленне недакладнасцяў у дакуменце. Гэты пункт азначае, што ў вашым бягучым пашпарце знойдзены памылкі, дапушчаныя дзяржаўнымі органамі пры яго афармленні (не па вашай віне). Гэта падстава для бясплатнай замены дакумента.

Гэта могуць быць як тэхнічныя памылкі: апячаткі ў прозвішчы, імені або імені па бацьку, даце або месцы нараджэння, нумары дакумента, няправільныя серыя або нумар пашпарта, а таксама юрыдычныя: разыходжанні з данымі ў пасведчанні аб нараджэнні або іншых дакументах ЗАГСа.

Пры атрыманні пашпарта звычайна просяць праверыць усе даныя. Аднак калі памылка адразу не была выяўлена, можна звярнуцца з гэтым пытаннем і пазней.

4. Непрыдатнасць для выкарыстання. Пашпарт давядзецца памяняць і калі ён фізічна пашкоджаны або зношаны настолькі, што яго немагчыма выкарыстоўваць для ідэнтыфікацыі асобы або праезду праз мяжу. Да такіх пунктаў адносяцца разрывы старонак або вокладкі, моцнае намаканне, плямы, уздзеянне агнём, зробленыя самастойна надпісы або малюнкі, раскіданы карашок і выпадальныя старонкі.

Насамрэч сітуацыя не такая ўжо і рэдкая. Напрыклад, летась толькі за тры летнія месяцы шасці чалавекам адмовілі на мяжы з пашкоджанымі пашпартамі: старонкі былі ветхія, а ў некаторых дакументах іх увогуле не ставала. А 43 чалавекі прад’явілі пашпарты з размытым штампам органа, які выдаў дакумент, або з пашкоджанай фатаграфіяй.

5. Страта або крадзеж. Калі гэта здарылася, варта як мага хутчэй звярнуцца ў міліцыю, каб абараніць сябе. Інакш жарты пра выкарыстанне пашпартных даных для атрымання крэдыту могуць апынуцца зусім не жартамі. Патрэбна будзе прынесці з сабой 1 каляровую фатаграфію 40×50 мм і дакументы, што пацвярджаюць асобу (напрыклад, вадзіцельскае пасведчанне). Узамен вы атрымаеце даведку аб страце, якая дзейнічае 1 месяц. У астатнім парадак атрымання новага пашпарта такі ж, як і ў іншых выпадках. Штраф за страту дакумента не прадугледжаны.

6. Кардынальнае змяненне знешнасці. Да гэтага пункта адносіцца значная страта або набор вагі, а таксама пластычныя аперацыі. Новы колер валасоў або стрыжка — не падстава для замены пашпарта.

7. Адсутнасць вольных старонак для віз або іншых адзнак. Здаецца, гэты пункт не патрабуе тлумачэння. Можам толькі захапіцца такой падарожніцкай актыўнасцю.

Таксама прычынай для замены пашпарта можа стаць вяртанне на ПМЖ у Беларусь з іншай краіны, але да нашай асноўнай тэмы гэтыя выпадкі не маюць дачынення. Таму падрабязна на іх спыняцца не будзем.

Куды звяртацца для замены пашпарта?

Усё залежыць ад таго, які тып пашпарта вы хочаце атрымаць. Нагадаем, што з 2021 года ў Беларусі можна атрымаць універсальны небіяметрычны пашпарт альбо набор: ID-карту для выкарыстання ўнутры краіны + біяметрычны пашпарт для выезду за мяжу. Калі вы выбіраеце другі варыянт, то можна замовіць адразу два біяметрычныя пашпарты. Гэта зручна з улікам традыцыйна доўгага чакання чаргі на візу. З адным можна выехаць у іншую краіну, пакуль другі знаходзіцца ў пасольстве для афармлення візы. Заказаць другі пашпарт можна і пазней, неабавязкова адначасова з першым.

І ўсё ж: куды ісці?

Калі вам патрэбны класічны універсальны пашпарт, то звяртацца варта ў арганізацыі, што займаюцца жыллёва-камунальнымі паслугамі: ЖЭУ, ТСЖ, РСЦ (разлікова-даведачны цэнтр). Апошні варыянт будзе найбольш распаўсюджаным.

Калі ж мэта — біяметрычны пашпарт, то трэба ісці толькі ў аддзел па грамадзянстве і міграцыі (АГіМ) паводле месца вашай рэгістрацыі. Акрамя таго, толькі там вам выдадуць пашпарт, калі вы мяняеце яго ў сувязі са стратай, крадзежам або выяўленнем памылак у дакуменце. Па звычайны пашпарт у АГіМ звяртацца таксама можна. А вось ісці па біяметрычны ў разлікова-даведачны цэнтр — не, атрымаць яго там усё адно нельга.

Колькі каштуе замяніць пашпарт?

Прывядзём сумы, актуальныя на дату публікацыі.

Стандартны пашпарт

Усё залежыць ад хуткасці, з якой вы хочаце атрымаць новы пашпарт. Калі гаворка пра звычайныя пашпарты, максімальны час чакання — 1 месяц, мінімальны — 7 дзён. Калі вы нікуды не спяшаецеся, даплачваць за хуткасць не давядзецца. Трэба будзе толькі аплаціць кошт самога пашпарта — 1 базавую велічыню (45 рублёў), дзецям да 14 гадоў стандартны пашпарт выдаецца бясплатна.

Тэрміны афармлення стандартнага пашпарта:

у звычайным парадку — 1 месяц;

у паскораным парадку — 15 дзён,

у тэрміновым парадку — 7 дзён.

Аплата самога пашпарта:

дзецям да 14 гадоў — бясплатна;

падлеткам старэйшым за 14 гадоў і дарослым — 1 базавая велічыня (45 рублёў).

Дадатковая аплата за тэрміновасць:

у паскораным парадку (за 15 дзён) — плюс 1 базавая велічыня (45 рублёў) да кошту пашпарта. Для дарослых гатовы дакумент абыдзецца ў 90 рублёў;

у тэрміновым парадку (за 7 дзён) — плюс дзве базавыя велічыні (90 рублёў) да кошту пашпарта. Для дарослых гатовы дакумент абыдзецца ў 135 рублёў.

Біяметрычны пашпарт

Біяметрычны пашпарт вырабляюць хутчэй. Сам па сабе ён каштуе даражэй — 2 базавыя велічыні (90 рублёў), плюс трэба асобна аплаціць выраб ID-карты — 1,5 базавай велічыні (67,5 рубля). Аформіць толькі ID-карту можна, а вось толькі біяметрычны пашпарт без яе — нельга. Прынцып паскарэння вырабу той самы, толькі іншыя тэрміны.

Тэрміны афармлення біяметрычнага пашпарта:

у звычайным парадку — 15 рабочых дзён;

у паскораным парадку — 10 рабочых дзён;

у тэрміновым парадку — 5 рабочых дзён.

Аплата самога пашпарта:

дзецям да 14 гадоў, асобам пенсійнага ўзросту і інвалідам I і II групы — 1,5 базавай велічыні (67,5 рубля);

падлеткам старэйшым за 14 гадоў і дарослым — 2 базавыя велічыні (90 рублёў).

Дадатковая аплата за тэрміновасць:

у паскораным парадку (за 10 дзён) — плюс 1 базавая велічыня (45 рублёў);

у тэрміновым парадку (за 5 дзён) — плюс 2 базавыя велічыні (90 рублёў).

ID-карта

Тэрміны вырабу ID-карты такія ж, як і ў біяметрычнага пашпарта.

Тэрміны афармлення ID-карты:

у звычайным парадку — 15 рабочых дзён;

у паскораным парадку — 10 рабочых дзён;

у тэрміновым парадку — 5 рабочых дзён.

Аплата самой карты:

дзецям да 14 гадоў — бясплатна;

асобам пенсійнага ўзросту і інвалідам I і II групы — 1 базавая велічыня (45 рублёў);

падлеткам старэйшым за 14 гадоў і дарослым — 1,5 базавыя велічыні (67,5 рубля).

Дадатковая аплата за тэрміновасць:

у паскораным парадку (за 10 дзён) — плюс 1 базавая велічыня (45 рублёў);

у тэрміновым парадку (за 5 дзён) — плюс 2 базавыя велічыні (90 рублёў).

Бясплатна любы з дакументаў выдаюць грамадзянам, якія знаходзяцца на поўным дзяржаўным забеспячэнні.

Важныя навінкі для мужчын прызыўнога ўзросту

У пачатку 2026 года ў спіс неабходных дакументаў для атрымання пашпарта была ўключана даведка аб стаўленні да вайсковай службы. Такі дакумент патрэбны ўсім мужчынам ва ўзросце ад 18 да 27 гадоў. Выключэнне зроблена толькі для тых, хто аформіў выезд на пастаяннае пражыванне за межы Беларусі.

Даведку выдаюць у ваенным камісарыяце або органе дзяржаўнай бяспекі. Атрымліваць яе можна на працягу аднаго рабочага дня, тэрмін дзеяння дакумента — шэсць месяцаў. Выдадуць яе пры прад’яўленні вайсковага білета (ці іншага дакумента вайсковага ўліку) альбо пашпарта. Такая даведка з ваенкама спатрэбіцца пры атрыманні або абмене ідэнтыфікацыйнай карты і біяметрычнага пашпарта, пашпарта традыцыйнага ўзору, а таксама вадзіцельскіх пасведчанняў.

Якія патрэбны дакументы для замены пашпарта?

Базавы пакет:

Заява (запаўняецца на месцы ў установе).

Стары пашпарт (акрамя выпадкаў страты або крадзяжу).

Арыгінал пасведчання аб нараджэнні.

Квітанцыя аб аплаце дзяржпошліны. Звычайна неабходныя даныя ў банка ёсць, трэба толькі назваць, наколькі тэрміновым будзе выраб пашпарта. Калі аплата будзе праз ЕРЫП, то трэба будзе толькі паведаміць код аперацыі.

Даведка аб стаўленні да вайсковай службы — дадаткова для мужчын ва ўзросце з 18 да 27 гадоў.

Фота: для стандартнага пашпарта патрэбныя 4 каляровыя фатаграфіі 40×50 мм. Яны павінны быць на адным лісце (не трэба яго разразаць), фота строга анфас, без галаўных убораў і акуляраў з зацямненымі лінзамі, не падыдзе вопратка з адкрытымі плячыма. Для біяметрычнага пашпарта фота зробяць на месцы.

+ пры наяўнасці:

пасведчанні аб нараджэнні ўсіх непаўналетніх дзяцей;

пасведчанне аб заключэнні шлюбу.

Шлях аплаты праз ЕРЫП:

МУС;

Грамадзянства і міграцыя;

катэгорыя грамадзяніна;

горад, вобласць/раён;

паслуга;

ідэнтыфікацыйны (асабісты) нумар пашпарта з 14 знакаў. Калі гэта дакумент для дзіцяці, то трэба ўвесці ідэнтыфікацыйны нумар аднаго з бацькоў або апекуна.

Дадатковыя дакументы (у залежнасці ад прычыны замены):

страта або крадзеж: арыгінал даведкі з міліцыі аб рэгістрацыі страты або крадзяжу;

непрыдатнасць для выкарыстання: пашкоджаны пашпарт + акт аб непрыдатнасці (афармляецца ў АГіМ);

змена ПІБ: пасведчанне аб шлюбе або разводзе альбо рашэнне суда аб змене імя (дакумент з ЗАГСа);

памылкі ў даных: дакументы, што пацвярджаюць недакладнасць (даведка з ЗАГСа, пасведчанне аб нараджэнні);

дасягненне 14 гадоў: пасведчанне аб нараджэнні + пашпарт аднаго з бацькоў;

адсутнасць вольных старонак: стары пашпарт з адзнакай пра недахоп месца.

Як аформіць пашпарт дзіцяці?

Нагадаем: для дзіцяці ва ўзросце да 14 гадоў стандартны пашпарт і ID-карта абыдуцца бясплатна, біяметрычны пашпарт — у 1,5 базавай велічыні (67,5 рубля). Спынімся яшчэ на некалькіх правілах.

Атрымаць пашпарт у 14 гадоў — не выбар, а абавязак. Інакш можна атрымаць штраф да 4 базавых велічынь (180 рублёў). На форумах нават можна сустрэць рэкамендацыі атрымліваць пашпарт у 13 гадоў, пакуль яго выдача застаецца бясплатнай. Нібыта пры гэтым яго выдаюць ужо на 10, а не на 5 гадоў. Аднак гэта міф. На 10 гадоў пашпарт пачынаюць выдаваць толькі з 14.

З нестандартнага спісу дакументаў для атрымання першага пашпарта дзіцяці да 14 гадоў патрэбны арыгінал пашпарта аднаго з бацькоў, а таксама дакументы для рэгістрацыі па месцы жыхарства (напрыклад, тэхнічны пашпарт кватэры). Калі бацькі прапіcаныя па розных адрасах, то дзіця рэгіструецца па месцы прапіскі аднаго з іх з пісьмовай згоды другога. Абодвум бацькам прыходзіць не трэба: падаць дакументы можа адзін з іх.

Для афармлення стандартнага пашпарта да 14 гадоў прысутнасць самога дзіцяці таксама не абавязковая. А вось для афармлення біяметрычнага пашпарта і ID-карты трэба прыйсці, каб сфатаграфавацца непасрэдна ў АГіМ. Адбіткі пальцаў пачынаюць здымаць з 14 гадоў.

Але і тут ёсць выключэнні. Як нам патлумачылі ў адным са сталічных АГіМ, да 5 гадоў можна аформіць і біяметрычны пашпарт без асабістай прысутнасці дзіцяці. Акрамя іншых дакументаў патрэбна будзе фатаграфія 10 на 15 на матавой паперы. На фота павінны быць не толькі твар, але і плечы і частка грудной клеткі. Выява не павінна займаць усё поле здымка, а каля 70%.

Што да астатніх пытанняў, пісьмова зафіксаваных адказаў на іх у адкрытым доступе няма. Таму правілы падачы дакументаў у розных РСЦ і АГіМ могуць адрознівацца. Мы абзванілі іх у розных гарадах Беларусі — і атрымалі супрацьлеглую інфармацыю. Перад падачай лепш удакладніць хвалюючыя нюансы ў аддзяленнях паводле месца прапіскі.

Напрыклад, у некалькіх мінскіх АГіМ нам пацвердзілі: 14‑гадовы падлетак можа падаваць дакументы на пашпарт адзін. Прысутнасць законных прадстаўнікоў, як і наяўнасць іх пашпартоў, не патрэбная. Дакладна так жа бацькі (ці іншыя законныя прадстаўнікі) могуць аформіць пашпарт дзіцяці ва ўзросце з 14 да 18 гадоў без яго прысутнасці.

Аднак у кантакт-цэнтры па пытаннях дзейнасці РСЦ у Мінску нам далі іншую інфармацыю: асабістая прысутнасць пры падачы дакументаў на стандартны пашпарт абавязковая пачынаючы з 14 гадоў. Пры гэтым падлетак усё роўна не можа ўсё аформіць цалкам самастойна, патрэбная прысутнасць аднаго з законных прадстаўнікоў з уласным пашпартам: як і сам непаўналетні, ён павінен паставіць подпіс у дакументах. Дакумент другога з бацькоў не патрэбны.

А вось забраць гатовы пашпарт можа сам непаўналетні старэйшы за 14 гадоў або яго законны прадстаўнік — гэтая інфармацыя адназначная.

Тэрмін атрымання дакументаў для дзяцей будзе стандартны: 1 месяц або 15 рабочых дзён у залежнасці ад тыпу пашпарта. Паскорыць яго атрымання таксама можна. Даплата будзе такой жа, як і для дарослых: плюс адна базавая велічыня за паскораны парадак і плюс дзве базавыя велічыні за тэрміновы парадак. Асаблівымі ўмовамі для яшчэ больш паскоранага атрымання дакументаў могуць быць важкія прычыны: паездка за мяжу на лячэнне, спаборніцтвы або звязаныя са смерцю сваяка.

А калі ў старым пашпарце засталіся візы?

Калі ў пашпарце ёсць дзеючая віза, яго і праўда можна часова пакінуць на руках нават пасля атрымання новага. Бо перанесці візу ў новы пашпарт немагчыма. Для гэтага трэба напісаць заяву пры афармленні новага дакумента. Аднак выкарыстоўваць стары пашпарт можна толькі пры перасячэнні мяжы для прад’яўлення візы. Ва ўсіх іншых выпадках можна выкарыстоўваць толькі новы пашпарт. Як толькі тэрмін дзеяння візы скончыцца, стары пашпарт неабходна здаць.

Як памяняць пашпарт тым, хто жыве за мяжой?

З верасня 2023 года памяняць пашпарт можна толькі на тэрыторыі Беларусі. Тое ж самае датычыць і выдачы пашпартоў дзецям. Раней гэта можна было зрабіць у пасольствах або консульствах Беларусі за мяжой.

Тым, хто пастаянна пражывае за мяжой, трэба звярнуцца ў Галоўнае консульскае ўпраўленне МЗС у Мінску або ў УУС паводле месца апошняй рэгістрацыі ў Беларусі. Для грамадзян з беларускай прапіскай — алгарытм дзеянняў стандартны.

Што рабіць, калі пашпарт ужо пратэрмінаваны, а вы знаходзіцеся за мяжой?

Трэба звярнуцца ў консульства або пасольства па пасведчанне на вяртанне. Яно дазваляе аднаразова ўехаць у Беларусь для замены пашпарта. Дзейнічае дакумент да 6 месяцаў. Выезд з Беларусі па ім немагчымы. Такі ж дакумент выдаюць у выпадку страты або крадзяжу пашпарта ў іншай краіне. А таксама нованароджаным, якія нарадзіліся на тэрыторыі іншае дзяржавы.

Пакрокавы алгарытм для замены пашпарта

Сабярыце патрэбны пакет дакументаў: фота, стары пашпарт, пасведчанні пры неабходнасці.

Звярніцеся ў арганізацыі, што займаюцца жыллёва-камунальнымі паслугамі (ЖЭУ, ТСЖ, РСЦ), або ў аддзел па грамадзянстве і міграцыі. Выбар залежыць ад неабходнага тыпу пашпарта.

Аплаціць паслугу можна ў банку або на месцы праз ЕРЫП.

Можна аформіць СМС-апавяшчэнне пра гатоўнасць пашпарта (кошт — 2 або 3 рублі на дату публікацыі ў залежнасці ад аддзялення). Альбо забраць яго ў устаноўленыя тэрміны.

Калі вы звярталіся ў арганізацыі, што займаюцца жыллёва-камунальнымі паслугамі, трэба спачатку забраць там стары пашпарт. А потым ужо з ім ісці ў аддзел па грамадзянстве і міграцыі, дзе стары дакумент абмяняюць на новы.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com