Уладзімір Фясенка: Можа дайсці да баёў паміж «вагнераўцамі» і вайскоўцамі РФ

Гісторыя з расейскім камбрыгам не выпадковая.

Ці можа дайсці да паўнавартаснага ўзброенага супрацьстаяння паміж «вагнераўцамі» і рэгулярнымі войскамі РФ? Ці ёсць у верхавода ПВК «Вагнер» Яўгена Прыгожына палітычная будучыня? Як нестабільнасць пуцінскага рэжыму адаб'ецца на Беларусі?

Гэтыя і іншыя пытанні сайт Charter97.org задаў вядомаму ўкраінскаму палітолагу, кіраўніку Цэнтра прыкладных палітычных даследаванняў «Пента» Уладзіміру Фясенку.

- Кіраўнік ПВК «Вагнер» Прыгожын заявіў аб узяцці падчас перастрэлкі ў палон расейскага падпалкоўніка, камбрыга войска РФ. Як расцэньваць гэтую падзею? Бо фактычна без нейкіх паўнамоцтваў быў затрыманы высокапастаўлены афіцэр войска РФ.

- Прыгожын мае асаблівыя паўнамоцтвы. Ён і яго ПВК «Вагнер» ваююць фактычна па-за рамкамі расейскага заканадаўства. Нагадаю, што ў Раеіі ёсць крымінальны артыкул за наёмніцтва. Нельга легальна ствараць прыватныя вайсковыя кампаніі, але яна існуе. Больш за тое, стваралі яе для войнаў за мяжой, але ваюе яна цяпер ва Украіне і публічна, рэальна дзейнічае ў Расеі.

Мы бачым, як паводзіць сябе Прыгожын на фронце, што сабе дазваляе, як фармуецца «Вагнер» - яму далі магчымасць набіраць зэкаў па-за існым працэсуальным заканадаўствам. Іх фактычна вызваляюць ад крымінальнага пакарання, даюць магчымасць ваяваць, а потым вызваляюць, таму Прыгожын адчувае сябе беспакараным. Гэта першая прычына таго, што адбылося.

Другая - супярэчнасці паміж ПВК «Вагнер» і Прыгожыным з аднаго боку, а УС Расеі з другога. Яны адно аднаго ўспрымаюць варожа. Яшчэ летась я чытаў у аднаго расейскага эксперта аб тым, што іх кадравыя вайскоўцы ненавідзяць Кадырава і Прыгожына. Для іх гэта чужыя, якія маюць асаблівыя паўнамоцтвы, атрымліваюць усё па вышэйшым разрадзе і ім дазволенае ўсё. Кадравыя вайскоўцы - людзі другога гатунку. Супярэчнасці не столькі статусныя, колькі, я б сказаў, саслоўныя. Яны ўспрымаюць адно аднаго як людзей з розных кастаў.

Рызыкну выказаць здагадку, што там людзі адзін аднаго ненавідзяць больш, чым украінцаў. З выказванняў Прыгожына прыкметна, што ўкраінцаў ён успрымае з павагай, як дастойных ворагаў. Да Шайгу ж, Герасімава і некаторых іншых расейскіх военачальнікаў ставіцца з пагардай, відавочнай антыпатыяй. Гэта вельмі паказальная гісторыя.

Супярэчнасці, якія назапашваліся досыць хутка падчас вайны, пачалі выяўляцца яшчэ летась, а цяпер толькі абвастрыліся. Тое, што як сказаў Прыгожын, міны паставілі на шляхах адыходу, абстрэльвалі, стала фармальнай падставай для гэтага інцыдэнту з камбрыгам. Тое, што гэта адбылося, вельмі сімптаматычная сітуацыя.

- Чаму?

- Яна паказвае, што гаворка ўжо ідзе не проста аб слоўных сварках, а аб фізічных сутыкненнях. Хто ведае, далей можа іх будзе болей.

- Ці можа дайсці да паўнавартаснага ўзброенага супрацьстаяння паміж «вагнераўцамі» і рэгулярнымі войскамі РФ?

- Не выключаю. У Прыгожына гэта ўжо прарываецца. У нядаўнім нашумелым інтэрв'ю Далгову (расейскаму прапагандысту — заўв.) ён фактычна намякнуў, што ў выпадку чаго «і на Маскву можам пайсці». Фармальны і чыста тэарэтычны намёк, гэта не пагроза была, але гэта прагучала. Інцыдэнт з камбрыгам таксама паказаў, што верхавод «Вагнера» сябе ўспрымае як нешта асобнае.

Думаю, што Прыгожын сышоў з Бахмута, бо хоча захаваць сваё войска не для вайны з Украінай, а для будучай барацьбы за ўладу ў Расеі. Сутыкненні могуць быць, улічваючы цяперашнія супярэчнасці. Я не выключаю, пра гэта пішуць нават многія расейскія каментатары, што з боку вайскоўцаў, ФСБ, шырокай антыпрыгожынскай кааліцыі, можа быць спроба фізічнай ліквідацыі Прыгожына.

Але і верхавод ПВК можа дзейнічаць адпаведным чынам. Калі ў Расеі пачнецца паслабленне ўлады Пуціна ці з ім нешта здарыцца, то непазбежна Прыгожын уступіць у адкрытую барацьбу за ўладу, абапіраючыся менавіта на свае сілавыя структуры. Тады могуць быць фізічныя сутыкненні паміж падраздзяленнямі УС Расеі і прыгожынскай ПВК.

- Ці ёсць у Прыгожына палітычная будучыня ў РФ?

- Як пішуць расейскія крыніцы, папулярнасць Прыгожына расце. Дарэчы, дзень нараджэння Прыгожына прайшоў вельмі бурна, у сварцы з «кадыраўцамі», што таксама цікавая тэндэнцыя. Публічны наезд у дзень нараджэння Прыгожына на «Вагнер» і яго самога з боку людзей Кадырава, потым рэзкі адказ на адрас «кадыраўцаў» з боку вайсковага кіраўніка ПВК «Вагнера» - яшчэ адна лінія супярэчнасцяў. Яшчэ летась Кадыраў і Прыгожын былі супольнікамі ў супрацьстаянні з кіраўніцтвам УС Расеі і Мінабароны РФ.

Што тычыцца рэйтынгаў, то паводле апытанняў сацыялагічнага цэнтра «Левада», Прыгожын па ўзроўні даверу ўваходзіць у 10-ку найбольш вядомых расейскіх палітыкаў.

Некаторыя Telegram-каналы прыводзяць вынікі закрытых апытанняў, дзе пыталіся аб узроўні падтрымкі тых ці іншых расейскіх палітыкаў. Паводле іх інфармацыі, Прыгожын уваходзіць у першую пяцёрку.

Расейцы, якія падтрымліваюць Прыгожына, гэта прыхільнікі партыі вайны, людзі з антыэлітнымі настроямі, якія асабліва зараз незадаволеныя дзеяннямі расейскай улады.

Апошнія падзеі ў Белгародскай вобласці далі новую нагоду для незадаволенасці і крытыкі расейскіх уладаў, а Прыгожын гэта выкарыстоўвае, становіцца рупарам гэтай крытыкі, што працуе на яго папулярнасць. Ён гэта адчувае і для яго гэта як наркотык. Прыгожыну спадабалася выяўляць такія настроі, мабыць, чалавек ён досыць пыхлівы. Яго ўжо ў нейкай ступені нясе.

Мяркуючы па дыскусіі, якая разгарнулася ў расейскіх Telegram-каналах, там ужо ва ўсю абмяркоўваюць новую праблему: не што рабіць з Украінай, а што рабіць з Прыгожыным. Разглядаюць розныя варыянты. Ён лаяльны да Пуціна, з'яўляецца яго салдатам, але гэты салдат ужо гуляе паводле ўласных правілаў. Гэта вельмі своеасаблівы і супярэчлівы персанаж са сваёй медыйнай і палітычнай актыўнасцю, і пагатоў у яго ёсць уласнае войска - гэта фактычна пагроза для нармальнага функцыянавання пуцінскага рэжыму ў ранейшым выглядзе. Быццам бы гэта інструмент Пуціна, але ў той жа час ён ужо дзейнічае паводле ўласных правілаў, што ўжо пачынае ўплываць на стабільнасць пуцінскага рэжыму.

- Як гэтая нестабільнасць пуцінскага рэжыму адаб'ецца на Беларусі?

- Калі пачнецца палітычны крызіс у Расеі, то гэта прывядзе да імклівага паслаблення пазіцый Лукашэнкі. Ёсць Кітай, але ён далёка. Лукашэнка ў значнай ступені абапіраецца на эканамічную і вайсковую падтрымку Пуціна. Пачатак жа палітычнага крызісу ў РФ, падкрэслю, прывядзе да эканамічных і сацыяльных праблем у Беларусі і ўзнікне эфект значнага паслаблення рэжыму Лукашэнкі.

Калі яшчэ (што ўжо і цяпер праяўляецца) будзе дзейнічаць фактар здароўя самога Лукашэнкі, то злучэнне вось гэтых двух фактараў проста немінуча паставіць пытанне аб змене палітычнага рэжыму ў Беларусі.

Калі імкліва аслабне Расея, то адно з галоўных апірышчаў рэжыму Лукашэнкі абрынецца.