У Беларусі можна стаць поўнагадовым, не чакаючы 18 гадоў

Што такое эмансіпацыя.

Няпоўнагадовы падлетак без ухвалы бацькоў можа развязаць не ўсе дарослыя пытанні – не атрымаецца адкрыць ІП, набыць гараж або аформіць на сябе аўтамабіль. Але часам паўнагоддзе можна паскорыць. Для тых, хто імкнецца да самастойнасці, заканадаўства прадугледжвае працэдуру эмансіпацыі – датэрміновага абвяшчэння юрыдычнай незалежнасці ад бацькоў. Гэта можна зрабіць ужо ў 16 гадоў. У Беларускай натарыяльнай палаце расказалі, як абвесціць сябе эмансіпаваным, якія ўмовы, плюсы і мінусы атрымання ранняй дзеяздольнасці.

Хто і ў якіх выпадках можа прызнаць падлетка цалкам дзеяздольным

Да 18 гадоў дзеяздольнасць падлетка абмежаваная. Але часам яе можна атрымаць датэрмінова ў поўным аб'ёме. Ёсць два варыянты:

уступіць у шлюб – з дня атрымання пасведчання аб рэгістрацыі шлюбу;

пасля 16 гадоў атрымаць фінансавую незалежнасць.

У адрозненне ад шлюбу, калі падлетак атрымлівае дзеяздольнасць аўтаматычна, эмансіпацыя патрабуе «абвяшчэння». Гэтую пастанову прымаюць органы апекі і папячыцельства са згоды бацькоў, апекуноў, папячыцеляў. Калі нехта з законных прадстаўнікоў падлетка не згодны альбо орган апекі і папячыцельства не прызнаў эмансіпацыю, падлетак мае права дабіцца статусу ў судзе.

Працэдура даступная толькі тым падлеткам, якія фінансава незалежныя ад бацькоў: працуюць паводле працоўнай дамовы або кантракту, або са згоды бацькоў, усынавіцеляў або папячыцеляў займаюцца прадпрымальніцкай дзейнасцю.

16 гадоў – абавязковая ўмова для атрымання эмансіпацыі. Напрыклад, калі паводле працоўнай дамовы або кантракту 15-гадовае дзіця працуе, эмансіпаваным яго абвесціць яшчэ нельга.

Што азначае эмансіпацыя для падлетка

Права займацца прадпрымальніцкай дзейнасцю без згоды бацькоў.

Права самастойна распараджацца нерухомасцю.

Заключаць угоды ад свайго імя, у тым ліку грамадзянска-прававыя.

Уступаць у шлюб і ўтрымліваць сям'ю.

Бацькі, апекуны або папячыцелі больш не нясуць адказнасць у абавязальніцтвах эмансіпаванага падлетка, напрыклад, калі ён прычыніць камусьці шкоду.

Такі падлетак нясе адказнасць па сваіх абавязальніцтвах прыналежнай маёмасцю.

Няпоўнагадовыя могуць быць усынавіцелямі.

Што не могуць рабіць эмансіпаваныя падлеткі

Эмансіпаваныя падлеткі становяцца паўнавартаснымі ўдзельнікамі толькі грамадзянскіх праваадносінаў. Іншыя ўзроставыя абмежаванні – выбарчыя і адміністрацыйныя – не скасоўваюцца. Гэта значыць, такі падлетак не зможа, напрыклад, галасаваць на выбарах або набываць алкаголь і цыгарэты. Таксама яго змогуць мабілізаваць у войска толькі з 18 гадоў.

Што яшчэ не мае права рабіць эмансіпаваны падлетак да 18 гадоў:

кіраваць аўтамабілем,

набываць зброю самаабароны, а таксама спартовую, паляўнічую і сігнальную зброю.

Эмансіпацыя не скасоўвае ўзроставыя абмежаванні ў ахове працы. Да такога падлетка па-ранейшаму ўжываецца зберагальны рэжым: нельга працаваць са шкоднымі або небяспечнымі ўмовамі працы, недапушчальныя звышурочныя, працоўны тыдзень павінен быць скарочаным – максімум 35 гадзінаў. З падлеткам, якому не споўнілася 18 гадоў, нельга заключыць працоўную дамову з папярэднім выпрабаваннем.

Плюсы і мінусы эмансіпацыі

Становячыся эмансіпаваным, падлетак страчвае ранейшыя правы і набывае новыя. Напрыклад, няпоўнагадовы да 18 гадоў мае права атрымліваць аліменты ад бацькоў, эмансіпаваны падлетак – не. Больш за тое, ён цяпер абавязаны выплачваць аліменты непрацаздольным бацькам.

І яшчэ важна памятаць, што эмансіпацыя – беззваротны акт, і яго нельга скасаваць.