«Каб атрымаць крэдыт — трэба мець рэкамендацыю з касмафлоту»

Беларусы расказалі, на якія тавары бяруць пазыкі ў банках.

«Салідарнасць» папрасіла беларусаў унутры краіны падзяліцца, на што яны бралі (калі бралі) крэдыт апошні раз, ці засталіся задаволеныя ўмовамі і ці збіраюцца скарыстацца такой магчымасцю ў гэтым годзе. Імёны ўсіх суразмоўцаў змененыя.

Колькі б ні абяцаў Нацбанк Беларусі астудзіць рынак спажывецкага крэдытавання, але айчынныя тавары самі сябе не прададуць. Таму ў нашай краіне падоўжылі да канца 2026 года тэрмін крэдытнай праграмы «На родныя тавары», захаваўшы льготныя ўмовы ў 4% гадавых і нават пашырыўшы спіс прадукцыі, якую можна купіць з дапамогай пазыкі.

Напрыклад, у спіс унеслі «беларускія» ноўтбукі і мінікамп’ютары, шпалеры, касцюмы і паліто, чамаданы і сумкі з натуральнай скуры, фарфоравыя сервізныя наборы, піяніна. Да праграмы далучыліся больш за 100 прадпрыемстваў.

У Міністэрстве антыманапольнага рэгулявання і гандлю падлічылі, што з пачатку 2024 года па лістапад 2025-га беларусы заключылі з банкамі больш за 210 тысяч крэдытных дамоваў на агульную суму амаль у 1 мільярд рублёў.

Пры гэтым часцей за ўсё, паводле дадзеных ведамства, у крэдыт бяруць мэблю (каля 50% усіх пакупак), а таксама плітку, драўляныя вокны і дзверы, сантэхніку і бытавую тэхніку: пліты, халадзільнікі, пральныя машыны. Максімальную суму крэдыту — 22,5 тысячы рублёў — выдаюць найчасцей на куплю зборнага «драўлянага дамакамплекта».

***

— Так, я карыстаўся гэтым крэдытам, — кажа Ігар, жыхар аднаго з гарадоў-спадарожнікаў Мінска. — Там якраз супалі некалькі фактараў: лішніх грошай не было зусім, пральная машына паламалася, а ў сям’і немаўля, дык новая была патрэбная тэрмінова. Ну, мы і ўзялі «Атлант» пад 4%. Звычайны спажывецкі крэдыт быў — ад 16%, розніца, пагадзіцеся, адчувальная.

Архіўнае фота. Беларускія пральныя машыны ў ЦУМе.

Не Samsung, вядома, і не Bosch, увогуле не прэміум-сегмент. Але ў цэлым працуе нармальна. Ды і карыстацца крэдытам было зручна, ніякіх складанасцяў з афармленнем ці прапісаных дробным шрыфтам схаваных пераплат. За год пагасілі і не адчулі.

Але паўтараць гэты досвед, напэўна, не стану. Па-першае, у прынцыпе не надта люблю браць у доўг, абыякава, ідзе гаворка пра растэрміноўку ці пра крэдыт. А па-другое, тыя базавыя рэчы, пад якія можна ўзяць гэты крэдыт, у мяне ўжо ёсць, і лепшай якасці, чым прапануецца.

На сур’ёзныя пакупкі, калі, напрыклад, паўстане пытанне пра аўтамабіль, дык лепш паднакопім самі і возьмем тое, што нам падабаецца, а не тое, на што хапіла грошай.

Да таго ж вельмі злуе спроба выдаваць за «беларускія тавары» той жа Кітай, але сабраны тут, часта больш неахайна і з так-сабе гарантыяй. Ноўтбук ад «Гарызонта» ў жыцці не куплю, як і «беларускі» ровар ад «Мотавела».

Абутак беларускі таксама браць не буду, ні ў крэдыт, ні з пачуцця патрыятызму — цэны на зімовыя боты даходзяць да 100 долараў у эквіваленце, а якасць адкрыта «кітайская», на сезон, у лепшым выпадку. Хапае больш танных прапаноў ад канкурэнтаў, на маркетплэйсах выбар вялікі.

Праўда, дадае Ігар, многія яго знаёмыя зацікавіліся крэдытам «На родныя тавары», каб купіць дамакомплекты ад лясгасаў і мэблю, якая адным плацяжом выходзіць занадта дарагой.

***

Марына з Віцебска кажа, што крэдытамі, якія падштурхоўваюць купляць айчынныя тавары, яны з мужам прынцыпова не карыстаюцца — шукаюць магчымасці растэрміноўкі. Так змаглі абнавіць тэлевізар, канапу, купіць будаўнічыя матэрыялы для дома.

— Нядаўна выбіралі разам са свёкрамі ім новую шафу, пайшлі ў вялікі мэблевы цэнтр з беларускімі вытворцамі.

І гэта, клянуся вам, нейкі сорам — ні адна нават дэманстрацыйная мадэль не была сабрана правільна (а бацька майго мужа — рукасты і дасведчаны майстар, ён такія рэчы бачыць). Шмат танненькіх і ўжо адразу з вытворчасці неякасных, бракаваных камплектуючых… А нейкі «Пінскдрэў» да таго ж пампезны і, на мой погляд, нязручны і шалёна дарагі.

У выніку свёкры махнулі рукой, знайшлі і замовілі ў прыватніка, без «народнага крэдыту», у растэрміноўку. Так, не на такіх выгадных умовах, затое ўзялі мадэль, якая іх задаволіла. І такіх прыкладаў нямала.

У нас вось-вось на падыходзе пральная машына, якую трэба было б замяніць. Але беларускую купляць я дакладна не буду, наслухалася гісторый пра тое, як ужо ў першы ж год гэтая цуда-тэхніка пачынае капрызнічаць і ламацца. Ці ўзяць духоўку — у мяне турэцкая BEKO, ёй сто гадоў уперад, але працуе без нараканняў, у адрозненне ад бацькоўскай, вырабленай у Беларусі.

***

У Аляксандра іншая сітуацыя: яны з жонкай і рады былі б узяць крэдыт «на куплю айчыннага», але жонцы яго не адабрылі як самазанятай, а мужу — з-за наяўнасці карты растэрміноўкі, якая, як патлумачылі спецыялісты ў банку, ужо лічыцца адкрытай крэдытнай лініяй.

— А потым і я сам астынуў. Паглядзеў раскручаныя крэдыты на «беларускія» аўтамабілі Geely — дык трэба адразу выкласці 15 тысяч рублёў, потым яшчэ шэсць гадоў — па 800 рублёў у месяц.

І пры тым, судзячы па аповедах многіх уладальнікаў, часцей даводзіцца на СТА катацца, чым па справах ездзіць. І гэта Geely, а не нешта сапраўды добрае — суадносіны цаны і якасці зусім неадэкватнае. Нашто такое «шчасце» яшчэ і ў крэдыт?

Увогуле, каб атрымаць гэты крэдыт — такое адчуванне, што трэба мець рэкамендацыю з касмафлоту. Далёка не ўсім чамусьці адобрваюць, нават з добрымі крэдытнымі гісторыямі.

Мне часам здаецца, што выдаюць або тым, у каго заробкі дазваляюць адным плацяжом, можа, гэтую пакупку закрыць, проста людзі хочуць яшчэ выйграць за кошт інфляцыі, больш высокай, чым працэнты па крэдыце. Альбо на, скажам мякка, тавары, якія не надта добра прадаюцца ў параўнанні з канкурэнтамі, а склады разгрузіць трэба.

Усе гэтыя халадзільнікі, пральныя машыны, керамічная плітка, нават шпалеры — калі ласка. А як спатрэбіцца беларуская металачарапіца, дык яе ў пераліку няма! І каб, дапусцім, перакрыць дах у вёсцы, трэба браць зусім іншы крэдыт пад зусім іншы працэнт.

***

— Асабіста я ўжо і не памятаю, калі апошні раз брала крэдыт — напэўна, калі дзеці яшчэ вучыліся, — кажа пенсіянерка Рымма Іосіфаўна. — Цяпер буйныя пакупкі — або адным плацяжом, дастаю з «заначкі» адкладзенае (на той свет жа не забярэш), або ў растэрміноўку, пасля кансультацыі з дачкой і сынам.

Такім чынам за мінулы год памяняла балконныя рамы, купіла новы матрац, перацягнула канапу. Усюды растэрміноўка, усюды выплаты ў беларускіх рублях, падымныя нават для маёй пенсіі, і механізм мне зразумелы.

На бытавыя патрэбы я б дакладна крэдыт не брала — гэта заўсёды пераплата.

Увогуле не веру ў дабрачыннасць з боку беларускіх банкаў: калі хтосьці плаціць 4% гадавых, значыць, хтосьці іншы аддае і за яго, і за сябе павышаныя працэнты.

Напрыклад, пабудаваў кватэру з іпатэчным крэдытам пад 14% і ўлез у кабалу на многія гады. А крэдыт на жыллё пад 4%, як мы з вамі разумеем, ніхто беларусам не падорыць з барскага пляча.

Вось у такіх выпадках — калі пакупка вельмі ўжо вялікая і безвыходная сітуацыя, пазычыць няма ў каго — мне здаецца, нашы людзі і згаджаюцца на крэдыты. А банкі ў любым выпадку ў выйгрышы, могуць сабе дазволіць і «падспансіраваць» айчынных вытворцаў.

Хаця, руку на сэрца, некаторым з іх яшчэ і пакупнікам трэба было б даплачваць за сваю прадукцыю. Як успомню, колькі нерваў сын з сям’ёй патрацілі, калі вырашылі ўкласці на кухні сімпатычную беларускую плітку, а яна праз адну аказалася рознай таўшчыні, крывізны і памеру — дык хочацца тройчы сплюнуць праз левае плячо.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com