Гэта быў, дзеці, распад Расійскай імперыі
11- Віктар Шэндэровіч
- 11.01.2026, 19:03
- 24,436
Фота: Delfi
Рубеж ужо пройдзены.
Рубеж Вялікай Айчыннай вайны — 1418 дзён — пройдзены.
Няясна, калі спыніцца адлік гэтых дзён, але зусім відавочна, як гэта будзе апісана ў будучых падручніках гісторыі — калісьці, калі гэта стане гісторыяй.
Што гэта было?
Гэта быў, дзеці, распад Расійскай імперыі, яе апошняя шаленая спроба настаяць на сваім. Пасля абвалу сталінскай канструкцыі валодання паўсветам, пасля адпадзення тэрыторый, раней заваяваных ім і папярэднімі імператарамі — гэтак званых «краін сацлагера», гэтак званых «саюзных рэспублік»...
Пасля самазгубнай адмовы Расіі пайсці эвалюцыйным шляхам іншых еўрапейскіх імперый — брытанскай, партугальскай, галандскай…
На фоне асабістага месіяніцкага вар'яцтва апошняга імператара, што ўзнёсся ўгару, да ядзернай кнопкі і шантажу ўсяго свету, класічным у гісторыі спосабам — з нічога, як, паводле сярэдневяковага павер'я, мышы заводзяцца ад бруду.
«Стары, што ты надуў у вушы гэтаму агарку?» — пытаўся герой п'есы «На дне». У вушы нашаму незменнаму агарку надулі тое, што яму прыемна было чуць. І зусім не «верш Беранжэра»...
Калі чалавецтва перажыве агарак, яго выпадак будуць разглядаць гісторыкі і псіхіятры, а пакуль — у прамым эфіры, так бы мовіць — мы назіраем 1418 дзён вар'яцкай братазабойчай вайны, што даўно ўжо ідзе проста дзеля самой вайны, бо па-за межамі гэтага індукаванага вар'яцтва наш піцерскі напалеончык — проста злодзей, нелегітымная твар і серыйны забойца. І ён гэта ведае.
Тэрміну, за які нашы дзяды — у іншай, справядлівай вайне — паспелі адступіць да Волгі і дайсці потым да Берліна, яму хапіла, каб узяць Купянск і аддаць яго назад. У ваенным сэнсе — ганьба, у гістарычным — уздых палёгкі. Ніякай Расійскай імперыі больш не будзе, забудзьцеся.
Вось толькі сотні тысяч украінскіх жыццяў не вярнуць.
Не вярнуць і той Расіі, якая сорак гадоў таму, здавалася, пачала патроху выходзіць з імперскага, савецкага мароку і абмароку ў нейкую чалавечую будучыню.
Цяпер паміж намі і чалавечай будучыняй — у найлепшым выпадку, дзесяцігоддзі найцяжэйшых і прыніжальных рэфлексій, але да гэтага яшчэ трэба дажыць і на гэта адважыцца. Дапамагаць нам, як дапамаглі немцам, ніхто не будзе: план Маршала ідзе ў пакеце з Нюрнбергскім трыбуналам, а ў нашым лубянскім выпадку каяцца давядзецца не за дванаццаць гадоў, а за сто з лішкам, і хутчэй гэтыя аўгіевы стайні змоюць разам з намертва прысохлым лайном, чым хтосьці адважыцца так засмуціць электарат.
Гістарычных шанцаў на ўсведамленне і раскаянне няшмат, але паспрабаваць усё ж варта.
Альтэрнатыва гэтаму пакутліваму шляху ў чалавечую будучыню, для Расіі — дачакацца поўнага краху і, не прыходзячы да прытомнасці, легчы пад Кітай і патроху ў ім растварыцца, працягваючы праклінаць пракляты заходні свет, які так і не здолеў ацаніць нашу загадкавую духоўнасць.
Гэта развілка ў Расіі наперадзе, а пакуль што — рубеж у 1418 дзён вайны наш вар'яцкі султан радасна адзначыў новымі бамбардзіроўкамі Кіева, маці гарадоў рускіх.
Віктар Шэндэровіч, «Фэйсбук»