«Сказалі рабіць нармальны ВНЖ»

Беларуска апынулася ў прававой пастцы з-за рэдкага польскага дакумента.

Хутка ў Марыны скончыцца тэрмін дзеяння пашпарта. Як і многія беларусы ў вымушанай эміграцыі, яна баіцца вяртацца на радзіму па новае пасведчанне асобы. Яна думала замест яго атрымаць польскі праездны дакумент замежніка, але высветлілася, што ён ёй не належыць. Усё таму, што дзяўчына — уладальніца польскага дакумента, які беларусы атрымліваюць даволі рэдка. Пра прававую калізію і выхад з сітуацыі Марына распавяла MOST.

Некалькі гадоў таму Марына эмігравала з Беларусі ў Літву. Там дзяўчына пазнаёмілася з Вітаўтасам і выйшла за яго замуж. Але з часам становішча беларускіх эмігрантаў у Літве пачало здавацца ёй нестабільным. У 2027 годзе заканчваецца тэрмін дзеяння беларускага пашпарта Марыны, і сям'я пачала задумвацца, што рабіць далей.

Вырашылі пераехаць у Польшчу. У гэтай краіне дзейнічае зразумелая працэдура выдачы альтэрнатыўнага дакумента — праезднога дакумента замежніка. Для грамадзян Беларусі яна спрашчана ў параўнанні з прадстаўнікамі іншых краін.

Праездны дакумент замежніка — гэта часовая замена пасведчання асобы, якая выдаецца замежнікам, калі іх пашпарт страчаны або несапраўдны, а атрымаць новы няма магчымасці.

— Я працавала ў Літве, але ў нашай кампаніі ёсць офіс і ў Польшчы. Была ідэя, што я напрамую перайду ў польскі офіс і на падставе працоўнага дагавора падамся на часовы ВНЖ, — распавядае Марына. Такія планы яна выношвала на 2025 год.

«Плакала некалькі дзён»

Але з 1 чэрвеня 2025 года ўступілі ў сілу змены ў польскім заканадаўстве аб замежніках. Сярод іншага яны закранулі тых, хто знаходзіцца ў Польшчы на падставе віз і ВНЖ іншых краін Шэнгенскай зоны, — уладальнікі такіх дакументаў больш не могуць падавацца на працоўны ВНЖ (за выключэннем рэалізацыі права на мабільнасць унутры ЕС). Шлях, на які разлічвала Марына, закрыўся.

— Калі з'явілася гэтая навіна [пра змены ў законе], я плакала некалькі дзён, таму што гэта быў мой асноўны план.

Дзяўчына звярнулася па кансультацыю ў праваабарончую ініцыятыву Partyzanka. Там ёй распавялі пра карту члена сям'і грамадзяніна ЕС (karta pobytowa). Яна пацвярджае сумеснае пражыванне з грамадзянінам ЕС у Польшчы. Карта дае права знаходжання ў Польшчы на тэрмін больш за тры месяцы, а разам з дзеючым праездным дакументам — на неаднаразовае перасячэнне мяжы без візы.

«Прывязаная да члена сям'і»

Паводле новага плану сужэнцы хутка вырашылі пытанні з легалізацыяй у Польшчы. Вітаўтас атрымаў неабходныя дакументы на працягу месяца пасля падачы заявы. Яшчэ праз месяц на падставе легалізацыі мужа дакументы атрымала і Марына.

— Ва ўжондзе (дзяржорган. — Заўв.) мне трэба было запоўніць заяву, прадставіць пашпарты, фатаграфіі і пасведчанне аб шлюбе. Праз два месяцы пасля падачы дакументаў мне патэлефанавалі і сказалі, што я магу забраць карту.

Карта члена сям'і грамадзяніна ЕС будзе дзейнічаць пяць гадоў. Яна дае Марыне доступ да рынку працы, дазваляе адкрываць індывідуальнае прадпрымальніцтва і падарожнічаць.

— Згодна з умовамі выдачы карты я прывязаная да члена сям'і. Калі Вітаўтас з'едзе з Польшчы, маю карту анулююць, — тлумачыць Марына.

«Дакумент даволі рэдкі»

Хаця карта члена сям'і дае многія правы ў Польшчы, яна не вырашае праблемы заканчэння тэрміну дзеяння беларускага пашпарта. Атрымаць польскі праездны дакумент беларусы могуць на падставе часовага або пастаяннага ВНЖ, карты доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС, статусу дадатковай абароны. А вось karta pobytowa ў пераліку дакументаў не згадваецца.

— Юрысты павіншавалі мяне з атрыманнем карты і сказалі ісці рабіць нармальны ВНЖ, — разводзіць рукамі Марына.

Цяпер дзяўчына плануе афармляць працоўны ВНЖ, каб потым на яго падставе атрымаць праездны дакумент замежніка. Марына ўжо пачала збіраць дакументы. Аднак пакуль беларуска не ведае, якім будзе яе асноўны прававы статус у Польшчы пасля атрымання працоўнага ВНЖ.

— Асабіста мне незразумела, як два дакументы — karta pobytowa і ВНЖ — могуць існаваць адначасова. Дакумент даволі рэдкі. Верагодна, карту члена сям'і анулююць, — разважае Марына.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com