Мінск захопліваюць бабры

Чаму гэтыя жывёлы так камфортна адчуваюць сябе ў вялікім горадзе?

На берагах Свіслачы ад Нямігі да Драздоў жыхары сталіцы час ад часу заўважаюць падгрызеныя ствалы дрэў. Пейзаж для Мінска хоць і нязвыклы, але адразу зразумела: гэта «творчасць» баброў. У раёне Лошыцкага парку яны і ўвогуле пабудавалі на рацэ запруды. Чаму гэтыя жывёлы так камфортна адчуваюць сябе ў вялікім горадзе? Пра гэта журналіст агенцтва «Мінск-Навіны» даведаўся ў спецыяліста.

Рачныя будаўнікі

— Бабры дасягнулі мяжы ёмістасці асяроддзя існавання ў дзікай прыродзе, — патлумачыў старшы навуковы супрацоўнік лабараторыі папуляцыйнай экалогіі наземных пазваночных і кіравання біярэсурсамі Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па біярэсурсах Павел Велігураў. — Пік іх колькасці на тэрыторыі нашай краіны — 64,4 тысячы асобін — прыйшоўся на 2012 год. Цяпер яна стабілізавалася на аптымальным узроўні ў 50—60 тысяч.

Асвоіўшы амаль усе прыдатныя месцы пражывання ў дзікай прыродзе, бабры накіраваліся бліжэй да вёсак і садоўніцкіх таварыстваў. Потым гэтыя звяркі пачалі з’яўляцца ў больш буйных населеных пунктах. І нарэшце дабраліся да сталіцы. Магчыма, гэтаму спрыяла і паляпшэнне стану навакольнага асяроддзя горада, хоць спецыяльных даследаванняў на гэтую тэму не праводзілі.

Казаць пра высокую колькасць баброў у Мінску рана. На тых участках рэк, якія мы вывучалі, зафіксавана некалькі сем’яў — у сярэднім па дзве асобіны ў кожнай. У раёне Драздоў і Камсамольскага возера іх колькасць, несумненна, вышэйшая. Затое на бетонных набярэжных Свіслачы верагоднасць іх з’яўлення нізкая.

Чаго не з’ям — тое надкушу

— Як адчуваюць сябе бабры ў гарадской рацэ і чым яны тут харчуюцца?

— Пры выбары месца пражывання чысціня вады для іх не надта важная, — падкрэсліў вучоны-біёлаг. — Пасля будаўніцтва плаціны ўтвараецца бабровы стаў, у якім асядае іл. Часам з-за нізкай хуткасці плыні такі вадаём амаль цалкам зарастае ряскай і іншымі раслінамі. Бабры ў ім адчуваюць сябе выдатна.

У параўнанні з такімі ставамі Свіслач — вельмі чыстая рака.

Паводле слоў Паўла Велігурава, гэтыя ваднаплаўныя — сапраўдныя вегетарыянцы. Вясной і летам яны ядуць снытку, трыснёг, кувінку, аір, асоку, крапіву і іншыя луговыя, вадна-балотныя расліны і іх карэнішчы. З задавальненнем ласуюцца лісцем і маладымі парасткамі вярбы і парэчкі. Восенню пераходзяць на драўняна-кустарніковы корм.

Зімовае меню баброў у асноўным складаецца з воднай расліннасці, а таксама з кары і драўніны затопленых імі з восені паваленых дрэў: вярбы, асіны, чаромхі, бярозы. Значна радзей у іх рацыён трапляюць дуб, ліпа, ляшчына, ясень. Калі з ежай зусім цяжка, могуць харчавацца карой яліны і алешыны.

Зімуць гэтыя жывёлы ў нары. Выходзяць толькі для таго, каб прынесці для трапезы кару і галіны дрэў, нарыхтаваныя з восені. Цягнуць іх у нару і адразу ж ядуць.

Калі вадаём пакрываецца лёдам, бабёр можа днямі не з’яўляцца на паверхні. А з сярэдзіны студзеня да канца лютага ў яго шлюбны сезон.

Рукамі не чапаць

Сустрэч з чалавекам бабры стараюцца пазбягаць. Яны выбіраюць даволі ўкромныя месцы, у якіх адносна мала людзей. Сумеркава-начны лад жыцця гэтых звяркоў таксама зніжае верагоднасць кантакту: калі яны актыўныя, чалавек звычайна спіць або, як мінімум, не знаходзіцца каля ракі. Хаця небяспека пры сустрэчы з гэтымі ваднаплаўнымі грызунамі, вядома, існуе.

«Як і любая дзікая жывёла, бабёр можа паводзіць сябе непрадказальна, — адзначыў суразмоўца. — Вядомы выпадак, калі ён пракусіў нагу чалавеку, які яго патрывожыў, пашкодзіўшы сцягновую артэрыю. Пацярпелы памёр ад страты крыві да прыезду хуткай дапамогі. Як і ўсе млекакормячыя, бабры здольныя пераносіць сказ. Таму спрабаваць кантактаваць з імі пры раптоўнай сустрэчы не варта».

Паводле слоў Паўла Велігурава, найбольш бяспечна гэты звярок адчувае сябе ў вадзе. І пры сустрэчы з чалавекам на беразе ракі ён, хутчэй за ўсё, нырне ў ваду. Таму не варта знаходзіцца паміж ім і вадой. Лепш спакойна, без рэзкіх рухаў і крыкаў адысці ўбок, вызваліўшы жывёле шлях да ракі. А вось сустрэча з плывучым бабром фізічнай небяспекі для людзей не ўяўляе. Хіба што, заўважыўшы чалавека, грызун нырне пад ваду, гучна і нечакана пляснуўшы хвастом па вадзе.

У падкормцы бабры не маюць патрэбы. Але, калі вельмі хочацца, можна пачаставаць іх галінкай вярбы або асіны, сакавітымі травяністымі кармамі. Аднак трэба разумець: потым прагнаць іх з гэтых месцаў будзе значна складаней.

Дрэвам і сеткі хопіць

Ці патрэбныя бабры ў гарадскім асяроддзі? Павел Велігураў лічыць, што да месцаў іх пражывання можна арганізоўваць адукацыйныя экскурсіі для студэнтаў і школьнікаў. Дый астатнія аматары дзікай прыроды напэўна ўзрадуюцца магчымасці паназіраць у Мінску за гэтымі звяркамі і пафатаграфаваць іх.

Бабровыя стаўкі таксама з’яўляюцца рэзервуарамі для ўлоўлівання воднага ілу і іншых часцінак. Яны стрымліваюць эрозію глебы і павышаюць эфектыўнасць экасістэмы населенага пункта ў плане выкарыстання і захоўвання важных макраэлементаў.

Мінусаў ад дзейнасці «новых гараджан» насамрэч няшмат. Як паказала практыка, каб абараніць ад баброў дрэвы і кусты, дастаткова абгарнуць ствалы сеткай-рабіцай. Яна ж стане перашкодай для падкопаў берагавых схілаў.

Затое суседства з такімі звяркамі — выдатны паказчык добрага стану навакольнага асяроддзя. І калі, напрыклад, гарады Канады славяцца тым, што там па вуліцах ходзяць алені, дык хай ля набярэжных Свіслачы селяцца бабры. Цудоўны прыродны сімвал Мінска і жывая рэклама чысціні яго экалогіі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com