Беларуска пайшла супраць начальства і цяпер не можа знайсці працу

Пасля кожнага сумоўя — дзіўныя адмовы без тлумачэння прычын.

Кантракт не працягнулі, характарыстыка рэзка стала негатыўнай, а дзверы пачалі зачыняцца адна за адной. Пры гэтым Святлана проста хоча працаваць па спецыяльнасці. «Точка» пагаварыла з беларускай і вывучыла дакументы, каб зразумець, як так атрымалася.

Яшчэ пару гадоў таму ў Святланы Лук'яновай з Бабруйска было зусім звычайнае жыццё. Кабінет у каледжы, працоўныя планы, графік з васьмі да пяці і заробак, які хай і не робіць багатай, але дае адчуванне стабільнасці. Тут яна адчувала сябе на сваім месцы, а галоўнае — дапамагала падлеткам у складанай сітуацыі.

Сёння ў Святланы няма ні калектыву, ні ўпэўненасці, што ён калі-небудзь з'явіцца… Пасля кожнага сумоўя — дзіўныя адмовы без тлумачэння прычын і адчуванне, што рашэнне прымаюць дзесьці за спінай.

У адносна невялікім горадзе такія рэчы адчуваюцца асабліва востра: чуткі разыходзяцца хутчэй за афіцыйныя лісты, а рэпутацыя можа сфармавацца па-за вашай воляй. Журналісты паспрабавалі разабрацца ў праблеме і даведацца, ці ёсць шляхі яе вырашэння.

Гісторыя даўжынёю ў пяць гадоў

У Бабруйскі аўтатранспартны каледж, які тады быў філіялам БНТУ, Святлана прыйшла ў верасні 2020 года. Працавала педагогам-псіхолагам.

Па яе словах, праблемы пачаліся не адразу, але даволі хутка стала зразумела — з кіраўніцтвам будзе няпроста.

Раней, у іншых арганізацыях, па яе словах, яна спакойна працавала, ніякіх пытанняў не ўзнікала.

«Тут жа дырэктар быў вельмі самавольны. Асабліва не прыслухоўваўся да рэкамендацый», — успамінае Святлана.

Яна кажа, што любыя спробы адстойваць прафесійную пазіцыю ўспрымаліся начальствам балюча, а нязгода — як асабісты выклік.

Кантракт пад пытаннем ужо праз год

Ужо ў 2021 годзе кантракт са Святланай хацелі не падаўжаць. Тады яна ўпершыню вырашыла не маўчаць і звярнулася ў БНТУ — на той момант вышэйстаячую інстанцыю.

Па яе словах, пасля гэтага ў каледж прыехала праверка. Паглядзелі працу ўсіх — ад псіхолага да дырэктара.

«Яны правяралі не толькі мяне, а ўвогуле ўсю арганізацыю. І па выніках рэкамендавалі падаўжыць са мной кантракт», — кажа Святлана.

Такую выснову можна зрабіць і з афіцыйных адказаў, якія ёсць у распараджэнні рэдакцыі.

Тады кантракт падаўжылі яшчэ на год. Калегі казалі Святлане: пацярпі, усё наладзіцца, гэта часова. І яна спадзявалася, што канфлікт сапраўды вычарпаны. Але сітуацыя паўтарылася: у 2022-м кантракт зноў не падаўжылі.

Тады Святлана напісала ўжо ў Міністэрства адукацыі. Адказ рыхтавалі амаль тры месяцы, і ён стаў ключавым у гэтай гісторыі.

Міністэрства рэкамендавала разгледзець магчымасць аднаўлення працоўных адносін.

Але гэты дакумент прыйшоў не самой Святлане, а ў БНТУ, а затым і ў каледж. На рукі адказ міністэрства ёй не далі. Атрымаць яго ўдалося пазней — ужо праз суд, калі прадстаўнікі БНТУ прынеслі паперы на пасяджэнне.

Па словах Святланы, калі б у яе была копія адказу своечасова, яна магла б напрамую пайсці да дырэктара і гаварыць ужо з аргументамі.

Пакуль ішла перапіска, знайшлі чалавека

Найбольш балючы момант у гэтай гісторыі ў тым, што, пакуль у лістах фігуравалі фармулёўкі пра «разгляд пытання», у каледжы ўжо прынялі рашэнне.

«Ніхто мне нічога не сказаў. Усе заціхлі. А потым я даведалася, што на маё месца ўжо ўзялі іншага чалавека і заключылі з ім кантракт», — кажа Святлана.

З ёй ніхто не звязваўся, не тлумачыў, не запрашаў на размову. Святлана ўпэўненая, калі б ёй далі магчымасць своечасова ўключыцца ў дыялог, сітуацыя магла б развівацца інакш.

Пасля звальнення жанчына атрымала характарыстыку, з якой катэгарычна не згодная. Асабліва яе зачапіў пункт пра тое, што яна нібыта «не прымала ўдзелу ў грамадскім жыцці калектыву».

«Гэта проста няпраўда. Я пастаянна ўдзельнічала ва ўсіх мерапрыемствах, калі-небудзь праводжаных у каледжы за ўвесь перыяд маёй працы», — кажа яна.

Акрамя таго, яе характарызуюць як «эмацыйную, успыльчывую», а таксама адзначаюць, што яна «можа адстойваць свае погляды».

Пры гэтым «негатыўных праяў да дзяржаўных і грамадскіх інстытутаў, канстытуцыйнага ладу не заўважана», «антыдзяржаўных праяў на працоўным месцы не было».

Прафесійныя якасці ахарактарызавалі так: «меліся факты несвоечасовага і неналежнага выканання сваіх службовых абавязкаў».

Суд ды справа

Святлана падала пазоў. Суд яна прайграла, але менавіта падчас працэсу атрымала доступ да дакументаў, якія раней ёй не выдавалі.

Акрамя таго, у яе ёсць і афіцыйны ліст з БНТУ, дзе гаворыцца, што пры наступных зваротах у характарыстыцы не будзе змяшчацца інфармацыя, якая ўказвалася былым дырэктарам БГАК. Таксама з адказу вынікае, што гэта «выключна яго суб'ектыўнае меркаванне».

Дакументы па справе Святланы. Фота: «Точка»

Іншыя характарыстыкі ў гераіні добрыя. Напрыклад, у адным з мясцовых каледжаў Святлана прапрацавала чатыры гады. Пішуць пра яе так: «зарэкамендавала сябе граматным і выканаўчым супрацоўнікам, з дзецьмі ўстанавіла станоўчыя адносіны».

Дарэчы, той самы дырэктар ужо таксама не працуе ў каледжы. Гераіня мяркуе, што ў прафесійных колах з'явілася меркаванне, нібыта менавіта яна сваімі зваротамі паўплывала на такі вынік. Таму яе і не хочуць браць на новае месца.

Сумоўі без фіналу

У пацвярджэнне сваіх слоў Святлана распавядае, як спрабавала знайсці працу ў Бабруйску.

Пасля каледжа яна хацела ўладкавацца ў іншыя навучальныя ўстановы.

Кудысьці яе запрашалі самі, дзесьці нават выдавалі накіраванне на медкамісію, паказвалі кабінет і абмяркоўвалі дату выхаду. Але кожны раз усё заканчвалася аднолькава — цішынёй.

«Мне казалі, што з'явіліся іншыя кандыдаты. Аднак гэтыя вакансіі знаходзіліся ў Дзяржаўным банку службы занятасці яшчэ па некалькі месяцаў. Канкрэтных прычын адмовы ніхто не тлумачыў», — распавядае жанчына.

У адным з каледжаў, па яе словах, афіцыйны запыт на апошняе месца працы нават не рабілі. Як лічыць гераіня, рашэнне прымалася на падставе нефармальнай інфармацыі, размоў і плётак.

Стала скаржніцай мімаволі

Пасля некалькіх адмоў Святлана звярнулася ў гарвыканкам і іншыя інстанцыі. Адказы прыходзілі — але фармальныя, тлумачальныя.

«Пісалі, што ўплываць на наймальніка нельга», — кажа яна.

Святлана ўпэўненая: менавіта яе актыўная пазіцыя сыграла супраць яе.

«Мне здаецца, мяне проста баяцца браць на працу. Бо, не прамаўчаўшы ў нявыгаднай для сябе сітуацыі, я актыўна адстойвала свае правы. Магчыма, камусьці з працадаўцаў такія людзі здаюцца патэнцыйна нязручнымі. Але цяпер я толькі хачу працаваць і не шукаю ніякага канфлікту», — разважае жанчына.

Каб не заставацца зусім без даходу, Святлана зарэгістравалася як ІП і пачала займацца прыватнай псіхалагічнай практыкай.

У той жа час яна лічыць, што менавіта праца на дзяржаву — гэта і статус, і стабільнасць: сацыяльныя гарантыі, стаж і ўпэўненасць у заўтрашнім дні.

Проста хоча працаваць

У канцы размовы Святлана гаворыць спакойна, але вельмі прама.

«Я не монстр. Проста так склаліся абставіны», — запэўнівае яна.

Яна заяўляе, што гатовая працаваць у каледжы за звычайны для гэтай сферы заробак — каля 1200–1300 рублёў. Без асаблівых умоў, без канфліктаў, без гучных слоў. Проста па спецыяльнасці.

«Я хачу працаваць. Вельмі хачу», — падсумоўвае размову гераіня.

Што кажуць у Бабруйску

Каб паспрабаваць разабрацца ў сітуацыі аб'ектыўна, журналісты звярнуліся ў гарадскі выканаўчы камітэт Бабруйска. Хацелі даведацца, як там бачаць сітуацыю ў цэлым і ці могуць яны са свайго боку дапамагчы гераіні.

Журналісты атрымалі афіцыйны адказ, які ёсць у распараджэнні рэдакцыі. У ім былі спасылкі на законы, у тым ліку тыя, што вызначаюць, калі можна не адказваць на зварот па сутнасці.

«Такім чынам ваш электронны зварот… па пытанні аказання садзейнічання ў падрыхтоўцы журналісцкага матэрыялу для партала Tochka.by, пакінута без разгляду па сутнасці», — рэзюмавалі мясцовыя ўлады.

Нагадаем, Канстытуцыяй Беларусі замацавана, што грамадзянам гарантуецца права на працу як найбольш годны спосаб самасцвярджэння чалавека.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com