«Тут немагчыма сустрэць п'яных»

Як жыве беларус па той бок зямнога шара.

Ягор Курманаў, 34-гадовы распрацоўшчык з Мінска, душы не чаяў у родным горадзе, але раптам для самога сябе апынуўся ў Новай Зеландыі — афіцыйна найбольш далёкай ад Беларусі краіне. Пра жыццё на процілеглым баку зямнога шара, ззяючае мора, расслабленых людзей і пра тое, колькі там зарабляюць, беларус распавёў Onlíner.

Сюрпрыз

— Я нарадзіўся і вырас у Мінску. Так, я люблю падарожнічаць, шмат дзе бываў, паглядзеў свет. Але ніколі надоўга не вылятаў з Беларусі. Заўсёды трымаўся выразнай ідэі: «Дзе нарадзіўся, там і спатрэбіўся». Тут мая сям'я. Як я магу з'ехаць, пакінуць усё? Што за бздуры наогул такія? У Беларусі добра жыць, камфортна, асабліва калі пашанцавала з працай.

Я скончыў ФКСіС БДУІР. На чацвёртым курсе ўладкаваўся на пару месяцаў на практыку ў адну маленькую прыемную кампанію, а ў выніку адпрацаваў там 11 гадоў. Так, я той самы айцішнік, працую ў сферы фінансавых тэхналогій, пераважна з прадуктамі Microsoft.

У маёй індустрыі трэба змяняць працу кожныя 2—3 гады, каб хутка расці ў заробку. Але я гэтага не рабіў: быў, напэўна, адданы сваёй кампаніі. Карацей, 11 гадоў я адпрацаваў на адным месцы — і пачаў разумець, што мой заробак ужо даўно не расце. Пара нешта змяняць. Скончыў дома рамонт, абсталяваў сабе кабінет, усё па апошнім слове тэхнікі… Адправіў рэзюмэ ва ўсе канцы планеты. Шукаў такія варыянты, каб заставацца ў Беларусі і працаваць дыстанцыйна. У выніку мяне запрасіла на сумоўе вялікая і крутая кампанія з Новай Зеландыі. Я прайшоў усе інтэрв'ю: першы, другі, трэці этап… Быў вельмі ўражаны. Урэшце мне паведамілі: «Мы чакаем цябе ў офісе!» — «Але ж я падаваўся на дыстанцыйную пазіцыю». — «Ой, выбачай». І толькі тут высветлілася, што варыянту працаваць дыстанцыйна ў іх няма. Ад мяне патрабавалася сець у самалёт і прыляцець у Аўкленд, самы вялікі горад Новай Зеландыі.

І я вырашыў: чаму б і не, чорт вазьмі! Проста махнуў рукой: добра, паспрабую. Адважыўся ўсё змяніць. Памятаю, некалькі гадоў таму быў у Інданезіі, на Балі, і думаў: «Так далёка ад дому я ніколі больш не забяруся!» І тут — Аўкленд…

Ад Ягора сапраўды патрабавалася толькі сець у самалёт. Усе астатнія пытанні, уключна з працоўнай візай, афармленнем дакументаў і выдаткамі на пералёт, узяў на сябе працадаўца.

— Да Новай Зеландыі я ляцеў трое сутак. Пералёт даволі пакутлівы: Мінск — Масква, Масква — Пекін, Пекін — Аўкленд. Я ўсё жыццё прывык лічыць, што беларусы — самыя добрыя, вясёлыя і дабрадушныя. У Маскве і Пекіне ў памежнікаў, мякка кажучы, хмурыя твары. І вось я прызямліўся ў Аўклендзе 1 студзеня 2025-га, а там у аэрапорце ўсе шчыра ўсміхаюцца, падыходзяць да мяне, кажуць: «Прывітанне! Як цудоўна, што ты цяпер тут». Я быў у шоку, калі шчыра! У захапленні! Найбольш мяне ўразілі людзі.

Новазеландцы — адна з самых дабрадушных нацый, паўтарае наш герой. Нягледзячы на гэта, цяжкасці адаптацыі яго не абышлі.

— Шчыра кажучы, у мяне заўсёды быў вельмі слабы англійскі. Я вучу яго з першага класа, але са школы выйшаў з ніякімі ведамі. Як і з універсітэта. Увесь мой англійскі — гэта тое, што я набраў з відэагульняў. Дзякуй маім былым калегам і босу ў Мінску: спачатку мне дапамагалі адказваць на лісты еўрапейскім заказчыкам, потым даверылі перапісвацца ў чаціку з прадстаўнікамі кліента, у нейкі момант мы перайшлі на званкі голасам. Так, было вельмі складана, але кожны раз я па трошкі рас — і гэта цягнулася 11 гадоў. Пасля таго як я прайшоў сумоўе па-англійску для кампаніі з Новай Зеландыі, я вырашыў, што выжыву. Але ў Аўклендзе высветлілася, што мясцовы акцэнт — ківі-інгліш — вельмі цяжка разумець на слых.

Таму пасля 8 гадзін у офісе я, змораны і стомлены, ішоў не дадому, а на мітaпы — сустрэчы для замежнікаў, дзе людзі проста камунікуюць, гуляюць у настолкі. У выніку мой слоўнікавы запас і здольнасць разумець на слых значна выраслі. Так, праз год з лішнім у Новай Зеландыі я ўсё яшчэ крыва будую сказы, але ўжо адчуваю сябе значна ўпэўненей: магу патлумачыць па-англійску што заўгодна.

Фермеры на ўласных верталётах

Апісваючы Новую Зеландыю, людзі часта адзначаюць, што расслабленасць і лёгкі вайб літаральна разліты ў паветры. Маўляў, усё тут «па-вясковаму», па-простаму. Ніхто нікуды не спяшаецца.

— Так, гэта праўда, расслабленасць тут на ўзроўні, — згаджаецца Ягор. — Вайб рэлаксовы, ніхто нікуды не таропіцца. Ведаеце, як можна пазнаць новазеландца? Ён проста ідзе па вуліцы басанож — і гэта нармальна. Ці прыходзіць у краму ў піжаме. На працы ніхто не ўпіраецца як шалёны. Ніхто не хоча овертайміць, новазеландцы дбаюць пра work-life balance. У пятніцу ў маёй кампаніі, як і ў большасці іншых, усе заканчваюць на гадзіну раней, ідуць на кухню, бяруць снекі, гуляюць у пінг-понг, балбочуць, перапісваюцца… І так кожны тыдзень. У маім аддзеле — салянка з экспатаў: палякі, славакі, азіяты, людзі з Паўднёвай Афрыкі… Але калі вам не пашанцавала трапіць у кампанію, якой валодаюць японцы або кітайцы, усё будзе не так салодка: ім і ў Новай Зеландыі work-life balance абсалютна не цікавы, задача — выжмі з супрацоўніка ўсё, каб ён прынёс як мага больш прыбытку.

А яшчэ тут няма понтаў і гульняў са статусам. Нікога не хвалюе, якая ў цябе машына або знешні выгляд. Скажам, заробак дазваляе чалавеку ездзіць на BMW апошняй мадэлі, а ён прыедзе на старэнькай Toyota — гэта цалкам нармальна. Людзі апранаюцца спакойна, ніхто не «абмазваецца» люксовымі сумачкамі. А яшчэ — у ўсіх татуіроўкі. Маоры з татуюванымі тварамі і целамі — паўсюль. І з-за знешняга выгляду ніхто нікога не буліць.

Калі праходзяць першыя захапленні, разумееш, што Новая Зеландыя — гэта, па сутнасці, вельмі вялікая ферма. Вялізная. Тут можна сустрэць рэднэкаўскі погляд на жыццё. Тут шмат фермераў — гэта вельмі, вельмі багатыя людзі. Фермеры прылятаюць у Аўкленд на ўласных верталётах, у іх усё добра. Тут шалёная колькасць кароў і авечак. На піку ў краіне было 70 мільёнаў авечак на 5 мільёнаў насельніцтва. Чалавек, які валодае статкам у тысячу галоў, — гэта заможны мужчына. Фермы бясконца цягнуцца ва ўсе бакі.

Менавіта таму тут вельмі крутая «малочка», вядомая. Я дзесьці чытаў, што Новая Зеландыя — на першым месцы па вытворчасці і спажыванні малочных прадуктаў, а Беларусь — на другім. У гэтым сэнсе мы вельмі блізкія. Нават у гатэлі ў Катары або на рэйсе Пекін — Масква падаюць менавіта новазеландскае сметанковае масла.

Ці ўдалося Ягору «выйсці ў Новую Зеландыю», пасябраваць з мясцовымі — ці ўсё свабоднае час ён праводзіць у коле такіх жа экспатаў, як і ён сам?

— Яшчэ ў Мінску, гадоў 10 таму, я заняўся фаер-шоу: выступаю з палаючымі поі (шарамі, злучанымі вяроўкай), выконваю трукі. Гэта ў мяне такое хобі. Высветлілася, што поі прыдумалі маоры, карэнны народ Новай Зеландыі. Я зусім выпадкова сустрэўся ў Аўклендзе з хлопцамі, якія выступаюць з агнём. Так што так, я «выхажу ў Новую Зеландыю», уліўся ў мясцовую тусоўку.

Факт, які мяне здзівіў: тут немагчыма сустрэць п'яных людзей. За тое, нап'ецца чалавек ці не, адказвае ўстанова, дзе ён адпачывае. Бармэн проста не налье табе напой, калі лічыць, што ты занадта п'яны. Я яксьці папрасіў 6 стопак тэкілы. Бармэн уважліва паглядзеў на мяне, спытаў, адзін я ці з кампаніяй. Убачыўшы маіх сяброў, ён старанна пералічыў кожнага, пераканаўся, што нас шасцёра, і толькі пасля абслугаў. У Новай Зеландыі гэта закон: у кожнай установе вісіць таблічка: «Калі вы п'яныя, мы вам не нальём». Падобныя правілы дзейнічаюць і ў крамах. Калі хочаш купіць піва, то пашпарт касіру павінен паказаць не толькі ты сам, але і ўсе, хто прыйшоў з табой. Я быў у шоку, калі шчыра.

А яшчэ новазеландцы — вельмі сумленныя і прыстойныя. Напрыклад, «чорная пятніца», як і іншыя дні святочных зніжак, — гэта сапраўдная «чорная пятніца». Людзі спецыяльна адкладаюць пакупкі, калі хочуць набыць нешта вартае. Вельмі хутка Вялікдзень, да яго таксама прымеркаваныя зніжкі. Адзіны мінус: ніводзін супермаркет не будзе працаваць 4 дні запар. Бо Вялікая пятніца (Good Friday) і Велікодны панядзелак (Easter Monday) — гэта афіцыйныя дзяржаўныя выхадныя. Так было і летась. І гэта мяне шакавала! Калі я не куплю прадукты загадзя, то буду сядзець, як дурань, без ежы або давядзецца ісці ў бар. У звычайныя дні крамы закрываюцца каля 18:00 — гэта таксама трэба ўлічваць. Так, маленькія крамачкі, convenience store, дзе ёсць толькі снекі і тавары першай неабходнасці, працуюць амаль кругласутачна. Але цэны там могуць быць х3, х4, бо іх усталёўваюць уладальнікі проста «з паталка».

Зоркапады і ззяючае мора

Нядзіўна, што Пітэр Джэксан здымаў «Уладара пярсцёнкаў» і «Хобіта» ў пейзажах роднай Новай Зеландыі. Наўрад ці Сярэднязем'е атрымалася б такім эпічным у іншых шыротах.

— Тут фантастычная прырода, — пацвярджае Ягор. — Акіян з велізарнымі бясконцымі хвалямі, усё зялёнае, горы, цалкам унікальныя птушкі ківі, па якіх усе сходзяць з розуму… Мінулага года я злятаў на суседні Паўднёвы востраў у Квінстаун: вельмі папулярнае турыстычнае месца. Там ёсць горы і снег, я катаўся на сноўбордзе. Усюды прыгажосць невымоўная. Пляжы — гэта проста неверагодна. Заўсёды бясконцыя. На адным узбярэжжы — светлыя пяскі, на другім — чорныя вулканічныя… І там можа быць нуль людзей. Праўда, вада халодная, як у Беларусі ў азёрах: 19 градусаў у добры летні дзень. Я не вялікі аматар купацца тут. Але хаджу сёрфіць: у гідракасцюме адчуваеш сябе як у ванне: цёпла, камфортна.

Тое, да чаго цяжка прывыкнуць беларусу: дзе б вы ні жылі ў Аўклендзе, да акіяна — усяго 10 хвілін. Направа пойдзеш — Тасманава мора, налева — Ціхі акіян.

Гэта цалкам іншая частка свету, таму шмат усялякіх цікавостак. Напрыклад, за месяц тут распладзіўся біалюмінесцэнтны планктон: кожную ноч мора ззяла сінімі ўспышкамі. Проста неверагодныя кадры, так крута! Я за гэтым з'явай палюю ўжо каторы год.

А яшчэ тут растуць дрэвы кауры — велізарныя, тысячагадовыя. Яны не сустракаюцца нідзе, акрамя Новай Зеландыі. Кауры з усіх сіл стараюцца ахоўваць. З'явілася зараза, якая іх есць, — Phytophthora agathidicida, і яе можна выпадкова перанесці праз глебу, якая прыліпла да абутку. А тут вельмі шмат трэкаў для хады. Уся краіна прашытая дарожкамі для хайкінгу. Побач з кауры стаяць шчоткі, каб ты ачысціў свой абутак, памыў з пенай, не заразіў дрэва. І на зваротным шляху — тое самае. Усе старанна чысцяць шчоткамі абутак. Так перажываюць за сваю прыроду, нават кранальна.

Я люблю паназіраць за цёмным зорным небам. У Мінску ездзіў глядзець на Персііды ў жніўні, а тут іншае паўшар'е, лавлю іншыя зоркапады — Эта-Акварыды.

Яшчэ ў Аўклендзе вельмі смачная і чыстая вада проста з-пад крана. Я быў здзіўлены. Карыстаюся 7 месяцаў адным чайнікам — у ім не проста няма накіпу, ён ззяе. Я гугліў, як такое магчыма. Кажуць, прычына ў тым, што вада тут прыходзіць не з падземных крыніц з мінераламі, а выпадае ў выглядзе дажджу ў азёры і рэкі.

А вы ведалі, што фрукт ківі назвалі ў гонар птушкі, а не наадварот? Новазеландцы лічаць ківі сваім нацыянальным фруктам, хоць нібыта яго завезлі з Кітая. Мясцовыя часта ядуць ківі як яблык: з лупінай, з валасінкамі, цалкам. Я паспрабаваў — не так ужо і дрэнна.

Цэны

У Новай Зеландыі існуе ўласная валюта — новазеландскі долар, NZ$. І каштуе ён прыблізна 0,57 звычайнага, амерыканскага долара. Але для зручнасці нашых чытачоў мы будзем прыводзіць усе цэны ў доларах ЗША.

— Мінімальны заробак у Новай Зеландыі — каля $14 у гадзіну. Столькі плацяць, напрыклад, афіцыянтам і прадаўцам у краме. Заробкі ў IT, думаю, звычайныя для індустрыі. Сярэдні заробак распрацоўшчыка за месяц — каля $5000, — кажа Ягор.

— Але кошт жыцця ўражвае не менш. Цэны на арэнду нерухомасці ў Аўклендзе напалохалі мяне. Дарэчы, 95% новазеландцаў жывуць у прыватных дамах. І толькі невялікі кавалачак гарадской забудовы ў цэнтры, два квадратныя кіламетры, заняты высоткамі — офісамі і бізнес-апартаментамі, дзе можна зняць кватэру. А аплату за арэнду тут прынята ўносіць кожны тыдзень, а не раз на месяц.

Спачатку я здымаў бізнес-апартаменты за $1375 у месяц. Але потым пераехаў у больш танныя — за $1030. Мае апартаменты — гэта «эўрадвушка» па-нашаму: асобная спальня і кухня з невялікай гасцінай.

Вось чаму новазеландцы такія дружалюбныя? З маіх назіранняў, гэта наўпрост звязана з кватэрным пытаннем. Тут вельмі дарагая нерухомасць. Не кожны гатовы заплаціць за дом у Аўклендзе $1 мільён. Як толькі новазеландец вырастае і ўцякае з бацькоўскага гняздзечка, у яго няма варыянту зняць кватэру за $1400 у месяц. Таму ён здымае пакой у доме. Там жыве яшчэ 3—5 суседзяў: у кожнага свой пакой, а кухня — агульная. І такімі камунамі яны і жывуць. У выніку новазеландцы вельмі моцна сацыялізаваныя. Яны шмат камунікуюць, умеюць быць ветлівымі і зручнымі суседзямі.

Амаль адразу я набыў машыну: гэта вельмі танна, бо няма вялікіх увозных пошлін. За Honda Freed 2012 года я заплаціў $4000. Недарагія, чыстанькія і надзейныя аўто прыязджаюць наўпрост з Японіі. За паркоўку я плачу каля $160 у месяц — для беларусаў гэта неадэкватныя лічбы.

Цэны на камунальныя паслугі, інтэрнэт, мабільны тэлефон — усё гэта можа навесці жах на беларуса. Самы танны тарыф з безлімітным інтэрнэтам для тэлефона — $26, а звычайны — $46. Электрычнасць абыходзіцца ад $35 да $65 у месяц у залежнасці ад сезона.

Медыцына тут не бясплатная, але каля 70% выдаткаў спансуруе дзяржава. Напрыклад, прыём у тэрапеўта каштуе $120, але чалавеку насамрэч трэба заплаціць толькі $35—40. Чым багацей раён, тым больш плаціць пацыент у паліклініцы. Маючы працоўную візу на 5 гадоў, я валодаю тымі ж правамі, што і грамадзяне Новай Зеландыі. Таму дзяржава плаціць за мае медыцынскія выдаткі дакладна гэтак жа. Але візіт да лекара для турыстаў — гэта, вядома, балючы ўдар па кашальку.

Дарэчы, яшчэ адзін дзіўны факт: тут, у адрозненне ад Мінска, амаль на кожныя лекі патрэбны рэцэпт лекара. Некаторыя рэчы — зусім нечаканыя. Напрыклад, дыклофенак. У Беларусі ты можаш сам купіць ампулу, шпрыц, укалоць сабе — і радавацца. І ніхто не спытае навошта. А ў Новай Зеландыі, калі ў цябе баліць спіна, ні таблеткі, ні ампулы для ўколу ў аптэцы без рэцэпту купіць не атрымаецца.

Яшчэ адзін пункт выдаткаў: грамадскі транспарт. Па горадзе ездзяць цягнікі (яны вельмі рэдка заходзяць пад зямлю, таму словам «метро» гэта назваць немагчыма) і двухпавярховыя, як у Лондане, аўтобусы. А ў некаторыя часткі Аўкленда хутчэй трапіць на пароме, чым на цягніку. Кожны раз, уваходзячы і выходзячы з транспарту, трэба прыкладваць картку — і ніколі загадзя невядома, колькі з цябе спішуць. Нейкія неверагодна складаныя алгарытмы разлічваюць, колькі зон ты праехаў і межаў перасек. Найбольш танная паездка абыдзецца ў $2,30, самая дарагая — у $4,60.

Усе сэрвісы таксама даражэйшыя. Я быў у Мінску нядаўна, прыязджаў да бацькоў на Новы год. Стрыжка ў барбершопе абышлася мне ў 80 рублёў. А ў Новай Зеландыі — мінімум у $40, то бок 120 рублёў. Як бачыце, розніца ў паўтара, а месцамі і ўдвая. Прычым у Беларусі цябе ў барбершопе з усіх бакоў абліжуць, апырскаюць усім, чым можна, памыюць валасы да і пасля стрыжкі, зробяць укладку… У Аўклендзе ж за 120 рублёў… проста падстрыгуць.

А яшчэ ў Новай Зеландыі існуе камісія за Apple Pay — 2%. Даводзіцца па-старынцы даставаць банкаўскую картку, устаўляць у апарат і кожны раз уводзіць PIN-код, інакш уся жыццё становіцца даражэйшай на 2%. Гэта страшна раздражняе. Усе замежнікі ў шоку!

Удалечыні ад дому мне не стае звыклых маркетплэйсаў. І каталога «Онлайнера»! І бясплатнай дастаўкі з супермаркетаў.

Адзінота

Часам Ягор сумуе па доме. Усё ж ад Мінска яго аддзяляюць прыкладна 17 000 кіламетраў, трое сутак дарогі — і квіткі коштам у $2000.

— На жаль, я ніколі не бачыў беларусаў тут, у Новай Зеландыі. Аднойчы я сустракаў чалавека, які казаў, што ведае чалавека, які бачыў беларуса, — смяецца Ягор.

Няпроста быць адзіным беларусам на процілеглым баку зямнога шара. Але, здаецца, Ягор годна з гэтым спраўляецца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com