The Economist: Тры ўрокі вайны ва Украіне

Як новыя тэхналогіі разбураюць перавагу звышдзяржаў.

Свет уступае ў новую эпоху войнаў, у якой нават магутныя арміі ўсё часцей вязнуць у знясільвальных канфліктах, а на першы погляд слабейшыя краіны атрымліваюць нечаканую перавагу дзякуючы дронам, ШІ і высокадакладнай зброі. Украіна — галоўная лабараторыя гэтай ваеннай рэвалюцыі.

Войны будучыні будуць не «бліцкрыгамі», а дарагімі і хаатычнымі пасткамі. На гэтым фоне Захад вучыцца ў Украіны. Чым «разумнейшыя» ваенныя тэхналогіі, тым больш бессэнсоўнымі робяцца войны, якія палітыкі распачынаюць па ўласным жаданні, піша The Economist.

Амаль 750 000 чалавек загінулі ў войнах у перыяд з 2021 да 2024 года ад куль і бомбаў. Яшчэ больш — ад ускосных наступстваў: голаду і хвароб. Колькасць загінулых у баявых дзеяннях за апошнія чатыры гады стала найвышэйшай ад часу заканчэння Халоднай вайны.

Нападзенне Расіі на Украіну стала зневажальнай дрыгвай для Уладзіміра Пуціна. Вайна Дональда Трампа пацярпела жудасныя няўдачы ў супрацьстаянні з Іранам.

Гэтыя дзве войны, распачатыя лідарамі па ўласным выбары, — прыклад новых рэаліяў на полі бою. Тэхналогіі ўскладнілі наступ войскаў. Адначасова яны палегчылі слабейшым дзяржавам задачу сеяць хаос у шэрагах мацнейшага праціўніка.

Першая сур'ёзная змена ў тым, што салдаты больш не абароненыя. Датчыкі і спадарожнікі могуць іх выяўляць, а маленькія танныя дроны — забіваць. Арміям даводзіцца прыкладаць усё больш высілкаў, каб хавацца, перамяшчацца і выжываць.

Пашырэнне «зоны паражэння» на перадавой ва Украіне, дзе салдаты рухаюцца невялікімі групамі, а наземныя робаты эвакуююць параненых і дастаўляюць прыпасы, увасабляе гэтую змену.

Тэхналогіі распаўсюджваюцца хутка. Ізраільскія салдаты ў Ліване сутыкаюцца з тымі ж дронамі, якія ўпершыню былі выкарыстаныя ва Украіне. Іранскія ракеты сёння значна дакладнейшыя за іракскія, запушчаныя падчас вайны ў Пэрсідскім заліве 1990–1991 гадоў. Калі б Кітай паспрабаваў уварвацца на Тайвань, яго дэсантавыя сілы гэтак жа сутыкнуліся б з ліўнем дронаў.

Перавагу ў паветры цяпер здабыць складаней. Неба, перанасычанае дронамі, ужо не абараняе салдат так, як раней.

Некаторыя эксперты прыходзяць да высновы, што атака на ўразлівыя месцы праціўніка з выкарыстаннем шокавага эфекту і імклівых дзеянняў больш немагчымая. Аднак вайна — дарвінаўскае асяроддзе, якое падштурхоўвае да пастаяннай адаптацыі, і поле бою ніколі надоўга не заціхае.

Урок, вынесены з падзей ва Украіне, у тым, што арміям давядзецца як след вучыцца і ўзбройвацца, каб асляпляць праціўніка, парушаць працу яго сістэм, а таксама пазбягаць камер, датчыкаў і боепрыпасаў, што дзейнічаюць над імі і вакол іх.

У гэтым сэнсе заходнія арміі безнадзейна адстаюць. Ім патрэбна больш сродкаў РЭБ і абароны ад дронаў, каб пазбягаць выяўлення і паражэння. Патрэбная рэалістычная падрыхтоўка, якая імітуе баявыя ўмовы.

Таму на вучэннях арміям НАТА дапамагаюць украінцы, якія выдатна авалодалі дронамі. Ім варта дзейнічаць смялей, укараняючы беспілотныя сістэмы ў свае ўзброеныя сілы для выканання любых задач — ад разведкі да лагістыкі.

Праўда, ім не варта проста капіяваць досвед Украіны. Хоць украінская армія дэманструе ўражальную інавацыйнасць, у яе ёсць і недахопы. Генералы, навучаныя ў СССР, дагэтуль займаюцца мікраменеджментам брыгад на фронце.

Украінскія сілы беспілотных сістэм, магчыма, і адпавядаюць сусветнаму ўзроўню, але яны не настолькі цесна сінхранізаваныя са штурмавымі падраздзяленнямі, як маглі б быць. Да таго ж дроны, што дзейнічаюць у небе над Данбасам і ў акваторыі Чорнага мора, — меншыя, маюць меншую дальнасць і каштуюць танней за тыя, што спатрэбіліся б для вядзення вайны на велізарных прасторах Ціхага акіяна.

Другая змена — праграмнае забеспячэнне на базе ШІ дазваляе арміям знаходзіць і паражаць мэты з раней немыслімымі хуткасцю і маштабам. Маланкавая аперацыя ЗША ў Іране дае ўяўленне пра гэта.

Армія, здольная апярэдзіць праціўніка ў выяўленні і знішчэнні камандных пунктаў, складоў і ўзбраення, тэарэтычна можа паралізаваць ворага і прымусіць яго капітуляваць. На практыцы гэта неверагодна складана.

ЗША і Ізраіль маглі наносіць бомбавыя ўдары па Іране, аднак Тэгеран не дэманструе прыкмет капітуляцыі. Наадварот — цягам 39 дзён вайны ён працягваў запускаць беспілотнікі і ракеты, захаваў ядзерную праграму, перакрыў Армузскі праліў і справакаваў глабальны эканамічны хаос.

Трамп хваліцца колькасцю паражаных мэтаў у Іране, знішчаных значна больш дасканалай амерыканскай зброяй, аднак нанесенне ўдараў павінна быць сродкам дасягнення мэты, а не заменай стратэгіі.

Тое, што Трамп планаваў як кароткую і жорсткую вайну, хутка пачало вычэрпваць запасы дарагіх боепрыпасаў ЗША і выявіла абмежаваную гатоўнасць краіны мірыцца з эканамічнымі выдаткамі — не кажучы ўжо пра чалавечыя страты.

У папярэдніх войнах — такіх, як вайна ЗША ў В'етнаме або СССР у Афганістане — меншы, слабейшы бок перамагаў, бо ваяваў на сваёй тэрыторыі. Цяпер жа слабейшы бок можа яшчэ і дазволіць сабе высокадакладную зброю.

Трэцяе змяненне — законы вайны ўсё больш размываюцца. Войскі Пуціна падвяргалі ўкраінскіх грамадзянскіх катаванням, невыбарчымі бамбаваннямі і сістэматычнымі нападамі на медыцынскія ўстановы. ХАМАС ганарыўся масавымі забойствамі ізраільскіх жанчын і дзяцей.

Найбліжэйшыя гады непазбежна прынясуць новыя войны. Трамп выразна дэманструе пагарду да саюзнікаў і аслабляе здольнасць ЗША стрымліваць агрэсараў.

Палітычныя лідары па ўсім свеце і далей мяркуюць, што пад іх бліскучым кіраўніцтвам наступная вайна будзе хуткай і бясбольнай. Але факты сведчаць, што вайна становіцца ўсё больш складанай і дарагой; што слабейшым краінам лягчэй стрымліваць і знясільваць мацнейшых; і што пачаць вайну прасцей, чым яе скончыць.

Гэта тое, над чым Трампу варта задумацца, разважаючы, ці аднаўляць вайну супраць Ірана, ці пачынаць на Кубе. Пуціну, які працягвае спальваць жыцці і грошы ва Украіне, — таксама. Сі Цзіньпіну у Кітаі, які разважае, ці ўварвацца на Тайвань, — таксама.

Па меры таго як ваенныя тэхналогіі становяцца разумнейшымі, войны па ўласным выбары выглядаюць усё больш дурным выбарам.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com