15 траўня 2021, Субота, 8:00
Сім сім, Хартыя 97!
Рубрыкі

Экс-кіраўнік Нацбанка: Каб захаваць свой ашчадак, трэба выходзіць на вуліцы, а калі трэба, то і страйкаваць

40
Экс-кіраўнік Нацбанка: Каб захаваць свой ашчадак, трэба выходзіць на вуліцы, а калі трэба, то і страйкаваць

Нелегітымная ўлада можа замарозіць уклады або пачаць выдаваць рублі замест валюты.

У Беларусі з 9 ліпеня ўвядуць новаўвядзенні ў валютным рэгуляванні і кантролі. Улады змогуць уводзіць валютныя абмежаванні, у тым ліку ўсталёўваць забарону на правядзенне валютных і валютна-абменных аперацый. Сайт Charter97 пагаварыў з экс-кіраўніком Нацбанка Станіславам Багданкевічам пра сітуацыю з валютай у Беларусі.

- Якія менавіта абмежаванні па валюце могуць увесці банкі з падачы Нацбанка Беларусі? Наколькі шырокі гэты інструментар?

- У нашай краіне ўлады могуць увесці любыя абмежаванні. У нас законы не дзейнічаюць, таму могуць даць каманду, каб усе грошы, якія здымаюць грамадзяне са свайго банкаўскага рахунку, выдаваліся ў рублях, замест валюты. Магчыма, на нейкі час усталююць ліміт на выдачу ўласных грошай з банка. Скажам, ляжыць там 5 тысяч даляраў, а можна забіраць толькі 100 даляраў у месяц. Улада можа зрабіць усё што заўгодна, каб не дапусціць падзенне валютнага курса. Чалавек павінен разумець, што калі ён трымае грошы ў банку, то ўлада можа скарыстацца гэтымі сродкамі.

- Як гэтыя захады могуць адбіцца на банках, прадпрыемствах і фізічных асобах у Беларусі?

- Я мяркую, што нічога добрага не свеціць, ніякаму суб'екту. Ідзе недавер да банкаўскай сістэмы. Разумееце, можа быць такая сітуацыя, што вы маеце нейкую суму на рахунку, але ўлада абмяжуе вас, і вы не зможаце выкарыстоўваць свой ашчадак у поўным аб'ёме, а толькі частку. Аднак насельніцтва можа загадзя зняць гэтыя грошы, не чакаючы пагаршэння сітуацыі.

- Чаму ўлады пайшлі на такія захады менавіта цяпер?

- Яны яшчэ не пайшлі, указ прадугледжвае, што будзе далей. Нелегітымная і невыбраная ўлада чакае пагаршэння эканамічнай і палітычнай сітуацыі ў краіне, таму, натуральна, думае, як сябе абараніць. Мы бачым, як на вуліцы бегае АМАП са зброяй і дубінкамі, зараз у банках улада спрабуе сябе абараніць фінансавымі метадамі. Гэта ўсё сведчанне таго, што не ўсё добра ў нашай дзяржаве, у тым ліку і ў эканоміцы.

- Новыя санкцыі ЗША прывядуць да таго, што некаторым беларускім прадпрыемствам, у першую чаргу са сферы нафтаперапрацоўкі, стане немагчыма выкарыстоўваць даляры ў разліках за прадукцыю. Наколькі сур'ёзным можа быць дэфіцыт валюты ў фінансавай сістэме Беларусі? Ці могуць захады па валютным рэгуляванні быць выкліканыя чаканнем гэтага дэфіцыту?

- І ўлады, і прадпрыемствы, і грамадзяне могуць адчуваць дэфіцыт валюты, асабліва тыя, каму трэба выплачваць запазычанасці па валютных крэдытах. Цалкам чакана, што калі ідзе скарачэнне эфектыўнасці эканомікі, валавога прадукту, не павялічваецца экспарт, то будзе той ці іншы дэфолт. Усё гэта можа прывесці да таго, што беларускія прадпрыемствы не змогуць плаціць па сваіх запазычанасцях.

У краіне эканамічны і палітычны крызіс, народ не давярае нелегітымнай уладзе. Яшчэ да гэтага ўказа я меркаваў, што без усялякіх навін проста паклічуць Калавура на дыван, і ён будзе выконваць любыя ўказанні. Няма ў Беларусі прававых асноў, ні ў адной вобласці. У нас адсутнічаюць асабістая і фінансавая свабода, а таксама правы чалавека.

Улада можа ўсталяваць, каб валюта выплачвалася ў рублях па прызначаным курсе. Любая магчымасць самавольства можа быць у нашай эканоміцы, і гэта разумеюць суб'екты гаспадарлівасці ў Беларусі, замежныя інвестары, пакупнікі.

Я не думаю, што будзе абвальнае падзенне курсу, магчыма, ён умацуецца на нейкі час, таму што ў насельніцтва і прадпрыемстваў няма рублёвых запасаў. Такім чынам, курс можа ўтрымлівацца, таму што трэба чымсьці расплаціцца за валюту. Каб купіць даляры неабходныя рублі, а калі іх няма, то атрымліваем стабільнасць курсу, але гэта ўтрыманне базіруецца не на здаровай і эфектыўнай аснове. Такая аснова - падзенне ў галечу.

- У сакавіку 2021 года дэпазiты фiзiчных асобаў у замежнай валюце зменшыліся яшчэ на 90 мільёнаў даляраў. Чаму беларусы працягваюць забіраць валюту з укладаў?

- Увогуле, гэта тое, пра што мы з вамі гаворым - недавер да ўлады, жаданне схаваць свой ашчадак пад падушкай. Гэта нармальнае жаданне ва ўмовах палітычнага і эканамічнага крызісу. Раптам заўтра ўлада дасць каманду не выдаваць грамадзянам даляры, еўра і расейскія рублі з іх рахункаў у банку. Што далей рабіць?

Хачу заўважыць, што калі кажуць, што беларусы загінуць - гэта няпраўда. У нас ёсць участкі зямлі, бульба, грыбы, уменне варыць самагон, якое засталося з партызанскіх часоў. Выжывем і паступова адновім эканоміку і палітычную структуру. Усё гэта самавольства і рэцэсія сыдзе ў мінулае, вечна так не бывае. Мы, старыя, будзем адыходзіць, а моладзь будзе тварыць, ствараць новую, прававую і цывілізаваную Беларусь. Мне 83 гады і я лічу, што мы рухаемся да лепшага, а не горшага. Уздым будзе.

- Як вы лічыце, ці працягнецца дынаміка зніжэння ўкладаў у замежнай валюце і да чаго гэта можа прывесці?

- Я б сказаў так, што ў кароткатэрміновым адрэзку часу гэта прывядзе да паніжэння ўзроўню жыцця. Пры гэтым памятайце, у нас яшчэ ёсць 6 рэзервовых мільярдаў валюты, запасы таварнай масы на складах прадпрыемстваў, таленавіты беларускі народ, ёсць добрыя кадры. Не ўсё так страшна.

Са зніжэннем вельмі цяжка адгадаць, таму што вельмі шмат рычагоў уплывае на стан эканомікі і палітыкі. Можна толькі прадбачыць далейшую рэцэсію, зніжэнне ўзроўню жыцця, паніжэнне вытворчасці, значны рост коштаў на спажывецкім рынку. Усё гэта пагаршае псіхіку і ўзровень нашага дабрабыту. Заробак атрымліваем той жа, а каб купіць бохан хлеба, кавалак мяса або цукар, трэба выдаткоўваць больш. Ідзе пагаршэнне ўзроўню жыцця, і мы можам толькі здзіўляцца, як хутка растуць цэны. Ніякімі адміністрацыйнымі ўказамі рост коштаў не спыніш, а калі часова і зробіш гэта, то будзе абвальнае падзенне на рынку. Гэта бывала ўжо ў нас.

Калі казаць пра рэвалюцыю, то яе звычайна робяць больш заможныя людзі, калі яны зусім дайшлі да ручкі. У асноўным на самыя радыкальныя меры гатовыя не самыя галодныя, а людзі, якія ўжо сталі годна жыць, але хочуць лепш. Наш народ адукаваны, і ён бачыць, што ёсць такая магчымасць. Мы самі па сабе ж не горшыя па інтэлекту за тых жа палякаў. Чаму ў іх пенсія 1600 рублёў, а ў нас 400? Мы задумваемся пра гэта. Мы адукаваныя, пісьменныя, але агулам жывём дрэнна.

- Што рабіць шараговым беларусам у сітуацыі дэфіцыту валюты і валютнага шоку?

- Мая парада - загадзя думаць. Быць палітычна пісьменнымі, аналізаваць, прадбачыць, актыўна ўдзельнічаць у грамадска-палітычным жыцці. Гэта трэба рабіць. Бачыце, што дзяржава не захавае ваш ашчадак, то загадзя забярыце гэтыя грошы і захоўваеце ў скарбонцы. Як банкір, я б не раіў гэтага, але ва ўмовах нелегітымнага рэжыму, калі ва ўладзе стаяць злачынцы, то тут усе сродкі добрыя для таго, каб выратаваць свой дабрабыт, сваіх дзяцей, сям'ю і краіну.

Трэба ўплываць на гэтую ўладу, выходзіць на вуліцы, калі трэба, страйкаваць. Урэшце, ад беларускага народа залежыць тое, што ў нас незмяняльная ўлада. Змяняльнасць не залежыць ад Масквы, Вашынгтона ці Брусэля. Толькі самі беларусы могуць зрабіць так, каб у нас была легітымная і змяняльная ўлада.

Спампоўвайце і ўсталёўвайце мэсэнджар Telegram на свой смартфон або кампутар, падпісвайцеся (кнопка «Далучыцца») на канал «Хартыя-97».