Беларускія саляравозы паехалі ў Расію

Пасля удараў па НПЗ расійскі рынак адчуў дэфіцыт паліва.

У Беларусі прыватнікі, якія раней прамыслова займаліся гандлем бензіну і дызпаліва, вывозячы яго ў Польшчу і Літву, раптам паехалі ў Расію. На Усходзе дэфіцыт і пахне грашыма, піша «Белорусы и рынок».

«Спонсарамі» шчодрай акцыі, каб беларускія саляравозы зноў падчапілі дадатковыя бакі і затарылі саляркай каністры, — украінцы. Штодзённымі ўдарамі дронаў яны выводзяць з ладу расійскія НПЗ, дызель у Расіі даражэе, а беларуская салярка ператвараецца ў тавар, калі і прыватніку хочацца ўключыць калькулятар.

Раней логіка была простая: Беларусь трымала паліва танней, чым Польшча і Літва, а значыць, знаходзіліся тыя, хто спрабаваў зарабіць на розніцы. Перавозкі тыпу «для ўласных патрэб» — увесь гэты фальклор памежнай эканомікі існаваў гадамі.

Але цяпер напрамак разгортваецца. Расія, якая шмат гадоў выяўляла з сябе энергетычную звышдзяржаву, сама стала рынкам павышанага попыту. Расійскія НПЗ гараць, рынак нервуецца

Украінскія атакі па расійскіх нафтаперапрацоўчых заводах ужо не выглядаюць як разавыя навіны з ваеннай хронікі. Гэта сістэмная кампанія супраць інфраструктуры, якая корміць вайну: перапрацоўка нафты, дызель, бензін, забеспячэнне арміі, лагістыка, унутраны рынак.

Асабліва балюча для Расіі выглядае гісторыя з Маскоўскім НПЗ. Пасля двух атак за адзін тыдзень былі пашкоджаны ключавыя ўстаноўкі завода. Для Масквы гэта не проста пажар дзесьці на ўскраіне — гэта ўдар па прадпрыемстве, якое забяспечвае значную частку паліва сталічнага рэгіёна.

На гэтым фоне расійскія ўлады робяць выгляд, што ўсё пад кантролем. Але рынак кантраляваць складаней, чым тэлевізар. Калі НПЗ спыняюцца, паліва не з’яўляецца з патрыятычных заяў. Яго трэба вырабіць, прывезці або купіць у суседзяў. І вось тут Беларусь раптам становіцца вельмі карыснай.

Дызель у Беларусі таннейшы, чым у Расіі

На 20 чэрвеня ў Беларусі дызельнае паліва ДТ-К5 каштуе 2,67 беларускага рубля за літр. Па курсе НБРБ гэта каля 70,24 расійскага рубля.

У Расіі карціна іншая. Паводле бягучай ацэнкі агрэгатара цэн на АЗС на 20 чэрвеня сярэдняя цана дызеля — каля 79,58 расійскага рубля за літр. Апошнія афіцыйныя даныя Расстата даюць яшчэ больш высокую лічбу — 80,78 расійскага рубля за літр.

А паколькі дызеля на запраўках у Расіі амаль няма, то гатовыя купляць і па 100, і па 150, а хто і па 200 RUB за літр. То-бок розніца паміж беларускай і расійскай цаной мінімум 15%, але можа даходзіць і да 100%.

Для вадзіцеля з Расіі пустыя табло на АЗС — раздражненне і праблема. Для саляравоза нават з 200–300 літрамі — ужо арыфметыка спакусы. А НПЗ Беларусі цяпер ловяць грашовы дождж.

Чаму саляравозы пайшлі на ўсход

Рынак заўсёды чуе розніцу хутчэй за чыноўнікаў. І тут важны не толькі рознічны зазор. У маі рэзка выраслі продажы беларускага паліва на Пецярбургскай біржы. Продажы дызельнага паліва вытворчасці беларускіх НПЗ дасягнулі 49,86 тыс. тон. Годам раней было 15,54 тыс. тон, а ў красавіку 2026 года — 15,12 тыс. тон. То-бок за месяц аб’ём фактычна патроіўся.

Гэта ўжо не байкі дальнабойшчыкаў на стаянцы. Гэта рынкавы сігнал: Расія стала актыўней забіраць беларускі дызель. І прычына відавочная — пасля ўдараў па НПЗ унутраны паліўны рынак Расіі стаў нервовым, дарагім і залежным ад знешняй падпоркі. Беларусь не выратуе Расію, але зарабіць

Пры гэтым не трэба перабольшваць ролю Беларусі. Беларускія НПЗ не здольныя замяніць расійскую нафтаперапрацоўку. Масштабы непараўнальныя. Для Расіі беларускае паліва — гэта не выратаванне, а пластыр. Можа прыкрыць частку раны, але не вылечыць сістэму.

Аднак для асобных перавозчыкаў і пастаўшчыкоў сітуацыя выглядае спакусліва. Там, дзе раней паліўны бізнес глядзеў у бок Польшчы і Літвы, цяпер з’яўляецца расійскі рынак з больш высокай цаной і растучым попытам. Асабліва калі гаворка ідзе не пра празрыстую аптовую гандаль, а пра прыватныя перавозкі, якія заўсёды з’яўляюцца там, дзе дзяржаўная сістэма пачынае скрыпець.

І тут пачынаецца самы цікавы парадокс. Расія ўцягнула Беларусь у сваю ваенную і санкцыйную арбіту, а цяпер сама мае патрэбу ў беларускім паліве. Масква хацела быць імперскім цэнтрам сілы, а атрымала сітуацыю, у якой пасля ўдараў па НПЗ чакае чужыя цыстэрны.

Для цыстэрны на 30 тыс. літраў гэта дае каля 280–316 тыс. расійскіх рублёў да выдаткаў. Пасля адліку лагістыкі, аплаты вадзіцеля, паліва для самой машыны, прастояў і афармлення чыстая маржа будзе ніжэйшай. Але сама эканоміка маршруту зразумелая: калі расійскі рынак гарыць разам з НПЗ, беларуская салярка становіцца таварам з прэміяй.

Пытанне толькі ў тым, дзе заканчваецца звычайны гандаль і пачынаецца шэрая схема. Бо адно — біржавыя пастаўкі беларускіх НПЗ. І зусім іншае — прыватныя саляравозы, якія раптам адчулі, што на расійскім паліўным дэфіцыце можна зарабіць. Будзем чакаць цікавых гісторый.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com