Эрдаган адварочваецца ад Пуціна

Пераломным момантам стала падзенне рэжыму Башара Асада.

Партнёрства паміж Турцыяй і Расіяй, якое ў значнай ступені сфарміравалася дзякуючы вайне ў Сірыі каля дзесяці гадоў таму, паступова губляе трываласць. На гэтым фоне Анкара садзейнічае ўмацаванню пазіцый Украіны на Блізкім Усходзе — рэгіёне, дзе Масква доўгі час захоўвала значны ўплыў. Пра гэта ў калонцы для The New York Times піша старшы навуковы супрацоўнік Інстытута Блізкага Усходу Гёнюль Тол.

Адносіны паміж прэзідэнтам Турцыі Рэджэпам Таіпам Эрдаганам і расійскім дыктатарам Уладзімірам Пуціным заўсёды заставаліся складанымі. Падчас сірыйскага канфлікту краіны падтрымлівалі процілеглыя бакі: Турцыя была на баку паўстанцаў, якія імкнуліся скінуць Башара Асада, а Расія абараняла дзеючы рэжым. Аднак з цягам часу Масква і Анкара знайшлі кампраміс.

Так, турэцкая ваенная аперацыя на поўначы Сірыі ў 2016 годзе стала магчымай дзякуючы згадзе Расіі, якая кантралявала сірыйскую паветраную прастору. У адказ Анкара скараціла падтрымку паўстанчых груповак. Падобныя дамоўленасці адлюстроўвалі больш шырокую мадэль супрацоўніцтва, пры якой абодва бакі фактычна прызнавалі і ўзмацнялі ўплыў адзін аднаго ў Сірыі.

Для Крамля карысць была ў тым, што Турцыя фактычна змірылася з умацаваннем расійскіх пазіцый у Сірыі і іншых частках Блізкага Усходу, а таксама спрыяла ўзнікненню рознагалоссяў унутры заходніх саюзаў. Эрдаган жа атрымаў важнага рэгіянальнага партнёра ў перыяд астуджэння адносін з НАТА.

Першапачаткова Турцыя выглядала менш уплывовым удзельнікам гэтага тандэму. Аднак пасля паўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну сітуацыя змянілася. Апынуўшыся пад заходнімі санкцыямі, Масква стала значна мацней залежаць ад Анкары, якая адмовілася далучацца да абмежаванняў. Турцыя ператварылася ў адзін з ключавых цэнтраў расійскага гандлю, інвестыцый і энергетычнага супрацоўніцтва, адначасова ўмацаваўшы ўласныя пазіцыі.

Пераломным момантам стала падзенне рэжыму Башара Асада напрыканцы 2024 года. Расія, засяроджаная на вайне супраць Украіны, не змагла аказаць яму падтрымку. У выніку Маскве давялося шукаць агульную мову з новым сірыйскім кіраўніцтвам на чале з Ахмедам аль-Шараа, нягледзячы на тое, што раней расійская авіяцыя гадамі наносіла ўдары па сілах, якія цяпер увайшлі ва ўладу. У той жа час Турцыя, якая падтрымлівала сірыйскую апазіцыю, стала галоўным знешнім гульцом у краіне.

На думку аўтара, гэта адкрывае перад Анкарай новыя магчымасці: умацаваць пазіцыі ў НАТА, скарэктаваць адносіны з Расіяй і адначасова дапамагчы Украіне пашырыць уплыў на Блізкім Усходзе.

Вясной прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі упершыню наведаў Сірыю, скарыстаўшыся турэцкім дзяржаўным самалётам. Падчас перамоваў з Ахмедам аль-Шараа і міністрам замежных спраў Турцыі абмяркоўваліся пытанні абароннага і энергетычнага супрацоўніцтва. Анкара ўдзельнічае ў рэфармаванні сірыйскай арміі, а Украіна можа прапанаваць уласны досвед у сферы ваеннай вытворчасці і прымянення беспілотнікаў, назапашаны за гады вайны з Расіяй.

Паралельна Кіеў развівае кантакты з краінамі Персідскага заліва. Пасля атак іранскіх дронаў Shahed-136 па дзяржавах рэгіёна Украіна прапанавала Катару, Саудаўскай Аравіі і ААЭ падзяліцца практычнымі распрацоўкамі ў сферы супрацьпаветранай абароны. Тыя ж беспілотнікі актыўна выкарыстоўваюцца Расіяй супраць украінскіх гарадоў.

Турцыя, якая мае трывалыя сувязі з дзяржавамі Персідскага заліва, разглядае ўзмацненне ўкраінскай прысутнасці як дапаўненне да ўласнай рэгіянальнай стратэгіі. Для Расіі, якая доўга выбудоўвала адносіны з манархіямі рэгіёна ў сферах бяспекі і эканомікі, гэта азначае дадатковую страту ўплыву.

Аўтар адзначае, што Украіна мае патрэбу ў новых саюзніках і рынках, а пашырэнне супрацоўніцтва з блізкаўсходнімі краінамі дазваляе ўмацоўваць яе міжнародную ролю ў сферы бяспекі. Падтрымка з боку Турцыі дэманструе аслабленне магчымасцяў Крамля ўплываць на глабальныя працэсы і сведчыць пра сур'ёзную трансфармацыю турэцка-расійскіх адносін.

На думку Тола, Анкара ўсё менш прытрымліваецца палітыкі балансавання паміж Масквой і НАТА. Аслабленне расійскіх пазіцый дазволіла Турцыі больш свабодна прасоўваць уласныя інтарэсы, і адным з галоўных выгодатрыманнікаў гэтай сітуацыі становіцца Украіна.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com