«Калі расіянін хоча купіць жыллё ў Беларусі, то цэннік трэба ставіць вышэй»

Рынак нерухомасці ў Беларусі апошнім часам моцна змяніўся.

Рынак нерухомасці ў Беларусі апошнім часам моцна змяніўся. Кошт квадратнага метра другаснага жылля, якое патрабуе рамонту, складае 4800–5100 рублёў, адзначаў у нядаўнім інтэрв’ю дырэктар агенцтва нерухомасці. У сярэднім у Мінску кошт за квадратны метр — 6000–7500 рублёў, а ў новабудоўлях з рамонтам даходзіць і да 20 тысяч рублёў.

Для многіх беларусаў такія сумы абсалютна непад’ёмныя — нават калі браць жыллё ў крэдыт. «Салідарнасць» пацікавілася, наколькі гэта балючая тэма.

«Маладой пары, як мы, нерэальна купіць кватэру»

Мацвею і Ганне па 27 гадоў. Сужэнцы ўжо два гады жывуць асобна ад бацькоў: здымаюць жыллё. У бліжэйшыя гады пара хацела б завесці дзіця, але насцярожвае жыллёвае пытанне. З-за высокіх коштаў набыццё ўласнай кватэры, па іх словах, выглядае немагчымым.

— З-за расіян рынак нерухомасці ўзляцеў у космас так, што цяпер маладой пары, як мы, нерэальна купіць кватэру, — дзеліцца Мацвей. — Ды і не толькі маладой, а ўвогуле — сярэднестатыстычнаму беларусу. Выгадней здымаць усё жыццё. Крэдыт — гэта таксама нешта непад’ёмнае, асабліва калі планаваць у бліжэйшыя гады нараджэнне дзіцяці і дэкрэт жонкі.

Тфу-тфу-тфу, рынак арэнднага жылля цяпер стабілізаваўся. Але за апошні час цэны ўсё роўна выраслі. Паўтара года таму мы здымалі «двушку» каля метро за 300, цяпер далёка ад метро — за 400. Гэта, у прынцыпе, сярэдні кошт на простую «двушку» ў Мінску. У добрых раёнах, у новабудоўлях або побач з метро — гэта ўжо 500–600. Улічваючы, што ў нас сярэдні заробак дзесьці 700. Як пражыць на астатнія грошы? У нас толькі на прадукты сыходзіць каля 300$.

Мы заходзілі на сайт Новай Баравой, там ёсць калькулятар крэдыту, графік плацяжоў. Недзе нават ёсць пяцігадовы грэйс-перыяд, калі ў месяц трэба плаціць каля дзвюх тысяч рублёў. Але калі ён заканчваецца, гэта сума павялічваецца да чатырох тысяч рублёў на астатнія 20 гадоў.

Жонка Мацвея працягвае:

— Скласці нашы заробкі — гэта 6000 рублёў. Больш за чатыры будзе сыходзіць толькі на крэдыт, — кажа Ганна. — Але гэта ж новабудоўля, там трэба рабіць рамонт, купляць мэблю, а гэта ўсё таксама каштуе грошай. І што рабіць: яшчэ адзін крэдыт браць?

Праблема ўласнага жылля, адзначаюць сужэнцы, актуальная сярод многіх маладых сем’яў. Папростай, хіба што тым, у каго ў уласнасці ўжо ёсць хоць якая-небудзь нерухомасць, якую можна прадаць.

— У маёй сяброўкі вельмі вялікая студыя ў добрым раёне. Але яны плануюць дзяцей, хочуць пашырацца, таму прадалі аднапакаёўку, узялі крэдыт і купілі хоць і меншую па квадратах, але трохпакаёўку. Яшчэ каля 30–50 тысяч долараў, паводле іх падлікаў, сыдзе на рамонт. Гэта таксама ў крэдыт. Але гэта хаця б выглядае рэальна, улічваючы, што яны па добрай цане прадалі студыю.

Тым, каму прадаваць няма чаго, лічаць суразмоўцы «Салідарнасці», цяпер набыць жыллё ў Беларусі нерэальна.

— Калі дапамагаюць бацькі з абодвух бакоў, то ў шасцярых вы яшчэ назбіраеце на адну кватэру, — працягвае Мацвей. — Але мы з жонкай хацелі б усё зрабіць самі. Цяпер, па адчуваннях, каб набыць сваё жыллё, трэба займацца нечым незаконным.

І ў мяне, і ў Ганны заробкі добрыя, але не для пабудовы жылля. І ў нашых сяброў такая ж сітуацыя, у тым ліку ў абласных гарадах. Некаторыя нават думаюць браць крэдыт на будаўніцтва дома, бо гэта выйдзе значна танней, чым купляць кватэру.

Калі ўлічыць, што падчас дэкрэту жонка не будзе працаваць, то мне трэба атрымліваць прынамсі сем тысяч рублёў, каб атрымлівалася аплачваць крэдыт і нармальна жыць. Бо на дэкрэтныя разлічваць не выпадае — гэта ўсяго 1000 рублёў. Я ўжо не кажу пра тое, што да цяжарнасці трэба падрыхтавацца: прайсці абследаванні ў лекараў, здаць аналізы. Не эканоміць жа на дзіцяці і здароўі.

Не ведаю нават, што рабіць, як планаваць сваё жыццё, нараджэнне дзяцей. Многія кажуць, што гэты пухір хутка павінен лопнуць. Пытанне — колькі доўжыцца гэта «хутка»? Пяць гадоў мы яшчэ можам пачакаць, не нараджаць дзяцей, але больш — наўрад ці.

Таму наш план — працягваць здымаць кватэру. Атрымліваючы 2000$ на дваіх і арандуючы кватэру за 400$, у нас камфортны ўзровень жыцця, ёсць магчымасць адкладаць.

Але калі возьмем крэдыт нават на «другаску» (чамусьці нават «другаскі» не саступаюць у цане новабудоўлям, хаця так не павінна быць), то трэба будзе аддаваць каля 1000$ за жыллё, шмат у чым сябе абмяжоўваць.

Ніхто з нашага асяроддзя не разумее, як купіць кватэру, мы гэта перыядычна абмяркоўваем. Ёсць такая штука, як жыллёвы баланс — з аднаго боку, гэта класная тэма, з другога — небяспечная. Ты ўкладаеш грошы ў кааператыў, але не з’яўляешся ўладальнікам кватэры, пакуль не выплаціш крэдыт. А раптам кампанія збанкрутуе? Грошы дарэмна.

Зразумела, што на цэны паўплывалі расіяне. Яны скупляюць тут жыллё, для іх гэта нізкія цэны. А мы сядзім і думаем: як пад гэта ўсё падладзіцца, як назапасіць? Я лічу, што трэба ўвесці закон: калі расіянін хоча купіць жыллё ў Беларусі, то цэннік трэба ставіць значна вышэй. Інакш беларусы застануцца без кватэр.

У нас сябры нядаўна чыста з цікавасці схадзілі паглядзець кватэру ў ЖК «ДЭПО», дзе квадратны метр каля 4000$. Дык там у дварах у асноўным машыны з расійскімі нумарамі. Бо большасць беларусаў не могуць сабе дазволіць такія кватэры.

«Мы шчасліўчыкі: купілі двухпакаёўку за 45 тысяч долараў з нядрэнным рамонтам»

Станіславу і яго жонцы па 42 гады. Год таму сям’я набыла кватэру ў Віцебску ў крэдыт.

— Пачалі шукаць кватэру за паўгода да пакупкі. Калі два гады таму ў Віцебску можна было купіць другаснае жыллё дзесьці за 30 тысяч долараў, то ўжо 1–1,5 года таму — ад 40 тысяч.

То бок, цэны значна выраслі. Пры тым, што ажыятажу на жыллё ў Віцебскай вобласці няма — яна самая адсталая ў Беларусі. Лічу, што мы шчасліўчыкі: купілі двухпакаёўку за 45 тысяч долараў з нядрэнным рамонтам.

Першапачатковы ўнёсак унеслі каля 15 тысяч долараў, стаўка па крэдыце 16,5%, улічваючы льготу, бо мы стаялі ў чарзе на пашырэнне.

У месяц даводзіцца плаціць каля 1,5 тысячы рублёў. Для нашага бюджэту гэта пад’ёмна, але ўсё адно цяжкавата. Спачатку стараліся плаціць штомесяц больш, каб хутчэй выплаціць, але доўга так працягваць не змаглі: заробак жа не расце.

Пры гэтым скажу, што ў Віцебску яшчэ добрая сітуацыя. Мая сястра купляла кватэру ў Мінску некалькі гадоў таму за 70 тысяч долараў. Цяпер яна каштуе 110 тысяч. Гэта вельмі добрая інвестыцыя. Але гэта кажа і пра сітуацыю на рынку — звычайнаму беларусу нават з заробкам у 3000 рублёў становіцца ўсё складаней набыць жыллё. Я б сказаў, што гэта нават немагчыма.

У новых ЖК кошт за квадратны метр даходзіць да чатырох тысяч долараў. А якасць жылля там, як кажуць, не вельмі. Сумешчаная кухня з залай, вокны на балконе хістаюцца, ліфт доўга выклікаецца, мала парковачных месцаў, бо кожны метр забудаваны.

Цяпер расце і кошт арэнднага жылля. Па працы мне часта даводзіцца заставацца ў Мінску. Калі раней ноч у «Мінск-Міры» каштавала 100–110 рублёў, то цяпер 200 — гэта ў лепшым выпадку. Пару разоў мне рабілі зніжку як пастаяннаму кліенту, але потым перасталі. Гаспадыня кватэры сказала: «Ты зразумеў, да нас цяпер расіяне едуць, мы зарабляем».

«Страшна ўсведамляць, што ў мяне, магчыма, ніколі не будзе свайго жылля»

Яне 27 гадоў, яна ўжо некалькі гадоў здымае кватэру ў Мінску разам са знаёмай. У сталіцу дзяўчына перабралася з Магілёўскай вобласці.

— У нас двухпакаёўка і агульная зала, сумешчаная з кухняй. На дваіх выходзіць 300$ плюс камунальныя паслугі. Раён вельмі добры, для яго гэта дэмакратычны кошт. Нам пашанцавала — здымаем па знаёмстве. Нядаўна правярала: у гэтым раёне сярэдні цэннік 500$. Разумею, што без знаёмстваў не змагла б тут здымаць жыллё.

Таксама каля месяца таму маніторыла сайты з жыллём — не «бабулін варыянт» у спальным раёне каштуе ад 400. Пры гэтым часта трапляюцца недабуды з голымі сценамі за 250 — вельмі сумна.

У ідэале мне хацелася б жыць адной, бо я дамаседка і люблю пабыць адна. Але вельмі шкада аддаваць такія грошы за жыллё, у якім буду праводзіць толькі вечар, ноч і раніцу. Пра куплю сваёй кватэры часта размаўляю з бацькамі. Але я не гатовая цяпер улазіць у крэдыт. Ды і не факт, што мне яго дадуць: нядаўна чытала, што ў Мінску трэба атрымліваць пяць тысяч рублёў, каб яго ўхвалілі.

Прычыны, чаму не хачу, наступныя: па-першае, гэта вялікая адказнасць, я не ўпэўненая, што пацягну крэдыт. Па-другое, на час рамонту трэба здымаць жыллё — гэта дадатковыя выдаткі. І па-трэцяе — няма ніякай упэўненасці ў заўтрашнім дні.

Бацькі кажуць пра жыллёвы баланс: калі робіш унёсак, цябе ставяць у чаргу, а праз 2–3 гады з крэдытам можна выкупіць жыллё. Але гэтая тэма нібыта вельмі слізкая. Цяпер нічога немагчыма спланаваць.

Страшна ўсведамляць, што ў мяне, магчыма, ніколі не будзе свайго жылля, але такая рэальнасць. Ужо міруся з гэтай думкай.

Пры гэтым я адназначна супраць купляць сумеснае жыллё з маладым чалавекам — лічу, што ў мяне павінна быць сваё жыллё, каб заўсёды было куды вярнуцца.

«Як бы ні старалася, разумею, што адна не змагу пацягнуць куплю кватэры»

Аляксандры — 28 гадоў. Яна здымае кватэру ў Мінску два з паловай гады. Нядаўна дзяўчыне паднялі арэндную плату на 50$.

— Цяпер плачу 500$. З улікам новага рамонту, добрага размяшчэння і квадратных метраў — гэта нават добры кошт. Раён мне падабаецца: ёсць каваярні, пункты выдачы маркетплэйсаў, рэстараны, спартзала. Адзіны мінус — бяда з паркоўкамі. Але так цяпер шмат дзе.

Апошнія некалькі гадоў шмат думала пра сваё жыллё, хадзіла на кансультацыі ў розныя жылыя комплексы. Добра запомніла, што кватэра, якую я прыгледзела ў «Новой Баравой», у другой палове 2024 года каштавала каля 100 тысяч долараў. У 2025-м, калі зноў вырашыла заняцца гэтым пытаннем, такая ж кватэра абышлася б у 125 тысяч. Цяпер ужо нават нічога глядзець не хочацца.

У мяне няма ні мужа, ні хлопца, ні матэрыяльнай дапамогі ад бацькоў. Як бы ні старалася, разумею, што адна не змагу пацягнуць куплю кватэры. Буквальна месяц таму гэта ўсвядоміла і прыняла.

Я не змагу працаваць, падарожнічаць і атрымліваць асалоду ад жыцця, калі вазьму жыллё ў крэдыт на 20 гадоў. Але я не засмучаюся і не бачу нічога дрэннага, калі давядзецца ўсё жыццё арандаваць жыллё.

«У нас надзея на бацькоўскія кватэры»

Яўгеніі і яе мужу па 30 гадоў. Апошнія некалькі гадоў сужэнцы жывуць з бабуляй Яўгеніі.

— Да 2023 года мы здымалі кватэру — аднапакаёўка абыходзілася ў 250$. Але потым мая мама з’ехала працаваць у іншую краіну, і мы з мужам вырашылі пераехаць да бабулі, каб не пакідаць яе адну. За гэты час цэны на арэнду кватэр моцна падняліся. Ды і не так проста знайсці, асабліва з жывёламі. Сябры больш за месяц шукалі кватэру: думалі да 350$ нешта знайсці, але ў выніку знялі звычайную аднапакаёўку ў сярэднім раёне за 400.

Мы з мужам разглядалі магчымасць куплі свайго жылля, але прыкінулі кошт, і гэта жах. Працэнты па крэдытах таксама шалёныя. Дык што пакуль у нас надзея на бацькоўскія кватэры.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com