Банк «Раснафты» вывеў праз Беларусь $900 млн?

Банк «Раснафты» падазраецца ў вывадзе капіталу з Расеі праз фіктыўны беларускі імпарт.

Пра крымінальную справу аб вывадзе грошай праз Усерасейскі банк развіцця рэгіёнаў (ВБРР) «Ведомостям» распавялі два супрацоўнікі праваахоўных органаў. Па іх словах, у канцы 2012 г. следчыя УУС Паўночна-Усходняй адміністрацыйнай акругі Масквы распачалі справу па артыкуле 193 Крымінальнага кодэкса (невяртанне сродкаў у замежнай валюце, да трох гадоў пазбаўлення волі). Справа расследуецца, арыштаваных, абвінавачаных і падазраваных па ёй няма, грошы на рахунках ВБРР не арыштаваныя.

«Ведомости» азнаёміліся з матэрыяламі даследчай праверкі па гэтай справе. У іх апісаныя тры эпізоды: два на суму каля $300 млн кожны і адзін на $290 млн. Ва ўсіх трох выпадках расейскія кампаніі закуплялі розныя тавары ў дзесяткаў (ад 90 да 100 у кожным эпізодзе) беларускіх вытворцаў. Усе аперацыі прайшлі ў перыяд з верасня 2011 года па сакавік 2012 года

Грошы ў аплату пастаўкі паступалі на рахункі расейскіх кампаній ад іх контрагентаў - нібыта ў аплату дамоваў на куплю розных тавараў і абсталявання. Пасля гэтага яны практычна ў поўным аб'ёме канвертаваліся ў замежную валюту і пераводзіліся не самім вытворцам, а замежным кампаніям на рахункі ў швейцарскіх і латвійскіх банках.

Аплата непастаўленых імпартных тавараў - адна з асноўных схем незаконнага вываду капіталу. Па дадзеных Расфіннагляду, у першым паўгоддзі 2012 г. на яе долю прыйшлося 4% усіх выяўленых агенцтвам парушэнняў. Але ў вартасным выражэнні лічба будзе значна больш. Па статыстыцы ФМС, у 2012 г. на імпарт з выкарыстаннем падробных дакументаў прыйшлося больш за 35% ад усяго аб'ёму парушэнняў (135 млрд руб.). Па словах суразмоўцы «Ведомостей» у МУС, матэрыялы па справе на $900 млн у УУС накіравалі як раз мытнікі.

Банкі ў выпадку імпартнай пастаўкі глядзяць пашпарт здзелкі, дакументы, якія пацвярджаюць пастаўку, у тым ліку ад грузаадпраўшчыка, але адзін з самых важных дакументаў - грузавая мытная дэкларацыя (ГМД), распавядае менеджэр банка з топ-30.

Калі здзелка сумніўная, банк можа прыпыніць плацёж. Але калі тавары былі беларускімі, то яны імпартуюцца ў Расею свабодна, без ГМД, заўважае суразмоўца «Ведомостей», г. зн. у банка няма ключавога дакумента ад незалежнага боку - мытні. Калі пастаўшчык і пакупнік звязаныя паміж сабой і падрабілі дакументы, то выявіць гэта цяжка - трэба правяраць пастаўшчыкоў, склады, дзе захоўваецца тавар, заключае банкір: «У банкаў на такую працу няма сілы». Ён заўважае, што здзелкі прайшлі да кастрычніка мінулага года, калі ЦБ абавязаў банкі больш жорстка сачыць за незаконным вывадам валюты. З кастрычніка яны абавязаныя правяраць не толькі кантрактныя, але і чаканыя тэрміны паступлення сродкаў і выканання абавязацельстваў перад расейскімі кампаніямі па знешнегандлёвых дамовах.

У 2011 г. мытнага кантролю на мяжы для вырабленых у Беларусі тавараў ужо не было, кажа генерал мытні ў адстаўцы, кіраўнік Цэнтра падтрымкі ЗЭД Галіна Баландзіна. Дакумента ад мытніка, які бачыў груз, у гэтым выпадку не будзе. Але, распавядае Баландзіна, правяраць рэальнасць аперацый можна і па ўскосных дакументах - беларускіх статыстычных справаздачах, дакументах аб выплаце ПДВ, транспартных накладных. «Намаляваць» можна любыя дакументы. Вядома, калі не трэба падрабляць ГМД - прасцей, але гэта адбываецца і з дэкларацыямі, заўважае яна: банкі ў такой сітуацыі не заўсёды могуць даць гарантыю, гэтым павінны займацца праваахоўнікі.

Банкір заўважае, што, як правіла, для падобных сумніўных аперацый выкарыстоўваюцца нязначныя банкі, якімі ў выпадку чаго не шкада ахвяраваць. Але ВБРР - досыць буйны банк, па выніках I квартала ён заняў 64-е месца па памеры актываў у рэнкінгу «Інтэрфакс-100».

Пасля пачатку дзеяння Мытнага саюза ўвоз тавараў праз Беларусь дазваляў зэканоміць на падатках, кантроль за далейшым рухам тавараў не быў наладжаны і многія гэтым карысталіся, кажа топ-менеджэр банка з топ-50. Але аперацыі маглі быць і рэальнымі - гэта не заўсёды правяралася, працягвае ён: да восені 2012 г. банкі толькі рэкамендавалі, але не патрабавалі ад кліентаў даваць дакументы па здзелцы. У канцы мінулага года расейскі ЦБ выслаў банкам ліст, з рэкамендацыямі правяраць здзелкі з Беларуссю, Украінай і інш. на адмысловым сайце, а Менск у мінулым годзе наладзіў рэгістрацыю транзітнага імпарту праз Беларусь, робіць выснову суразмоўца «Ведомостей».

Прадстаўнік «Раснафты» адмовіўся ад каментароў. Чалавек, блізкі да «Раснафты», кажа, што ў кампаніі ведаюць пра гэтую справу. ВБРР вядома, што ў 2012 г. «у дачыненні да шэрагу кліентаў праваахоўнымі органамі праводзіліся праверкі», аднак інфармацыяй аб ходзе або выніку такіх праверак банк не валодае, кажа прадстаўнік ВБРР.