Пратэсты ў Бразіліі: чвэрць мільёна выйшлі на вуліцы

Бразілія ахопленая найбуйнейшымі за некалькі дзесяцігоддзяў акцыямі пратэсту.

Пачаліся яны з-за павышэння кошту праезду ў грамадскім транспарце, аднак у выніку аб'ектам крытыкі маніфестантаў стала сацыяльна-эканамічная палітыка краіны ў цэлым. Асабліва актыўнымі ўдзельнікамі акцый сталі прадстаўнікі сярэдняга класа, на думку якіх, урад не жадае паважаць іх інтарэсы, піша Lenta.ru.

Падаражанне праезду ў аўтобусах і метро закранула адразу некалькіх гарадоў. Новыя тарыфы, якія ўступілі ў сілу 1 чэрвеня, былі ўведзеныя на фоне стагфляцыі - адначасовага запаволення эканамічнага росту і скокавобразнага росту спажывецкіх коштаў. Само па сабе падаражэнне квіткоў было не такім ужо вялікім - у Сан-Паўлу тарыфы выраслі з трох рэалаў да трох рэалаў дваццаці сэнтава (з 44 да 47 рублёў). Тым не менш гэта выклікала лютасць у мясцовых жыхароў, якія даўно стаміліся ад перагружанасці транспартнай сістэмы, перадае BBC.

Спачатку акцыі пратэсту насілі больш-менш мірны характар, аднак ужо да сярэдзіны мінулага тыдня яны перараслі ў сапраўдныя пагромы. Адказам на беспарадкі сталі масавыя арышты іх удзельнікаў. Пры гэтым, паводле слоў маніфестантаў, вартавыя парадку часам дзейнічалі з нематываванай жорсткасцю, што толькі яшчэ больш разахвочвала мітынгоўцаў.

Да пачатку бягучага тыдня ў акцыі пратэсту апынуліся ўцягнутыя ў агульнай колькасці больш за 250 тысяч бразільцаў, якія выйшлі на вуліцы буйных гарадоў. У панядзелак, 17 чэрвеня, у адным толькі Рыа-дэ-Жанейра сабраліся каля 100 тысяч мітынгоўцаў. У сталіцы краіны, Бразіліа, каля 200 чалавек акупавалі дах будынка кангрэса. Праўда, іх ніхто затрымліваць не стаў - маладых людзей удалося ўгаварыць сысці. Пазней, зрэшты, кангрэс апынуўся акружаны жывым ланцугом з пяці тысяч чалавек.

Напалоханыя маштабам пратэстаў улады па меншай меры чатырох буйных гарадоў у аўторак, 18 чэрвеня, вярнулі праязныя тарыфы на ранейшы ўзровень. Чакаецца, што тое ж самае ў бліжэйшы час можа адбыцца і ў Сан-Паўлу. Аднак, мяркуючы па настрою маніфестантаў, час для падобных саступак ужо прайшоў: нягледзячы на тое, што танны транспарт па-ранейшаму фігуруе ў спісе іх патрабаванняў, галоўнай крыніцай незадаволенасці бразільцаў стала стаўленне ўладаў да людзей, інтарэсы якіх па ідэі яны павінны абслугоўваць.

Адным з асноўных пунктаў крытыкі ўрада сталі гіганцкія выдаткі на падрыхтоўку да спартыўных мерапрыемстваў. Перш за ўсё размова ідзе пра чэмпіянат свету па футболе, які пройдзе ў Бразіліі ў 2014 годзе. Яго падрыхтоўчы этап, Кубак канфедэрацыі, стартаваў 15 чэрвеня. Яшчэ ў 2007 годзе ўлады кляліся, што на будаўніцтва і ўладкаванне 12 стадыёнаў пойдуць выключна прыватныя сродкі. У выніку ж з бюджэту на гэтыя патрэбы прыйшлося вылучыць амаль тры мільярды даляраў - больш за 90 адсоткаў усіх патрэбных рэсурсаў.

Пры гэтым з-за масы затрымак і няўзгодненасці ведамстваў многія аб'екты да гэтага часу не гатовыя, а іх фінальны кошт, як чакаецца, хутчэй за ўсё перавысіць самыя песімістычныя ацэнкі. Калі ж да гэтага прыплюсаваць спадарожныя інфраструктурныя праекты, то агульны кошт падрыхтоўкі раздзімаецца прыкладна да 12 мільярдаў даляраў. Не менш грошай спатрэбіцца і на правядзенне летняй Алімпіяды 2016 года, якая адбудзецца ў Рыа-дэ-Жанейра. На дадзены момант мяркуецца, што яна будзе каштаваць не менш як 14 мільярдаў даляраў, аднак колькі ў рэальнасці Алімпіяда з'есць бюджэтных сродкаў, прадказаць складана.

Падобная марнатраўнасць бразільцаў глыбока абурае.

«Нам не патрэбны чэмпіянат свету. Нам патрэбныя грошы на бальніцы і адукацыя», - тыповы лозунг маніфестантаў. Сапраўды, сістэма адукацыі і аховы здароўя ў краіне пакідае жадаць лепшага. Па дадзеных АЭСР на 2009 год, па ўзроўні пісьменнасці і валодання матэматыкай 15-гадовымі падлеткамі краіна знаходзілася на 53-м месцы з 63-х. Наперадзе яе ў рэйтынгу апынулася нават Мексіка, дзе сістэма школьнай адукацыі была фактычна поўнасцю разваленая з-за татальнай карумпаванасці прафсаюза настаўнікаў.

Ахове здароўя, па дадзеных на 2009 год, якія прыводзіць The Economist, крытычна бракавала дзяржаўнага фінансавання - каля 60 адсоткаў паступленняў даводзілася на прыватны капітал. І нягледзячы на тое, што многія дзяржаўныя бальніцы і паліклінікі працавалі на мяжы магчымасцяў, бесперашкодны доступ да лекараў мелі толькі каля паловы бразільцаў.

Найбольш актыўна ў падзеях апошніх дзён удзельнічаюць прадстаўнікі сярэдняга класа, які паспеў сфармавацца за апошняе дзесяцігоддзе дзякуючы актыўнаму росту эканомікі. Па дадзеных AP, на сёння яго агульная колькасць складае каля 40 мільёнаў чалавек, або крыху больш за 20 адсоткаў насельніцтва. Здолеўшы дамагчыся значных поспехаў, яны не згодныя мірыцца з пагаршэннем узроўню жыцця, прычыну чаго бачаць у карумпаванасці уладаў. «Спадзяюся, што кіруючы клас у рэшце рэшт зразумее: галоўныя тут мы, а не яны. Так што палітыкам прыйдзецца навучыцца нас паважаць», - прыводзіць AP словы аднаго з дэманстрантаў.

Нягледзячы на розніцу ў патрабаваннях, многія назіральнікі ўжо паказалі на вялікае падабенства паміж падзеямі ў Бразіліі і тым, што адбываецца ў Турцыі. І там, і там да агульнанацыянальных акцый пратэсту прывялі хваляванні, справакаваныя параўнальна нязначнымі нагодамі. У абедзвюх краінах жорсткія дзеянні паліцыі не астуджаюць запал маніфестантаў, а толькі яшчэ больш злуюць іх. Нарэшце, і ў Бразіліі, і ў Турцыі на перадавой апынуліся тыя прадстаўнікі насельніцтва, якія адчуваюць, што маюць права патрабаваць ад уладаў адказу. І якія катэгарычна не згодныя мірыцца з той непавагай, якую да іх выяўляе дзяржава.