Навукоўцы назвалі ўзрост пераключэння мозгу ў «дарослы» рэжым
3- 25.11.2025, 23:22
- 9,570
Чалавечы мозг застаецца ў «падлеткавай» фазе значна даўжэй, чым лічылася раней.
Навукоўцы з Кембрыджскага ўніверсітэта выявілі, што чалавечы мозг застаецца ў «падлеткавай» фазе значна даўжэй, чым лічылася раней. Пераход у «дарослую» стадыю, паводле іх даных, адбываецца толькі пасля 30 гадоў. Пра гэта паведамляе BBC са спасылкай на даследаванне, апублікаванае ў Nature Communications.
У цэлым навукоўцы вылучылі чатыры ключавыя ўзроставыя вехі, якія вызначаюць змену фаз развіцця мозгу: прыкладна ў 9, 32, 66 і 83 гады. Гэтыя высновы заснаваныя на аналізе каля чатырох тысяч сканаў мозгу людзей ва ўзросце ад нараджэння да 90 гадоў.
Першая фаза — дзяцінства — цягнецца да дзевяці гадоў. У гэты перыяд мозг актыўна расце і адначасова скарачае лішнія сувязі паміж нейронамі. Наступная, «падлеткавая» фаза, пачынаецца прыкладна ў дзевяць гадоў і працягваецца да 32 гадоў. Менавіта ў гэтыя гады сувязі ў мозгу становяцца максімальна эфектыўнымі, а сам орган праходзіць праз найбольш сур'ёзны этап перабудовы. Нядзіўна, што ў гэты перыяд павышаюцца рызыкі развіцця псіхічных засмучэнняў, адзначаюць аўтары працы.
Пасля 32 гадоў пачынаецца найдаўжэйшы этап — сталасць, і ён цягнецца больш за тры дзесяцігоддзі. Змены ў мозгу ў гэты перыяд адбываюцца павольней, а паказчыкі эфектыўнасці паступова зніжаюцца. Паводле слоў навукоўцаў, гэта супадае з тым, як стабілізуюцца інтэлект і рысы асобы ў дарослых.
Яшчэ адзін пераход фіксуецца прыкладна ў 66 гадоў. Тады мозг пачынае страчваць здольнасць працаваць як адзіная сетка і ўсё больш падзяляецца на асобныя вобласці, якія мацней узаемадзейнічаюць унутры сябе, але слабей — з іншымі. Менавіта ў гэты ўзроставы перыяд таксама пачынаюць праяўляцца дэменцыя і праблемы з ціскам, што ўплываюць на здароўе мозгу.
Чацвёртая веха прыпадае на 83 гады, калі пачынаецца фінальная фаза. Даных пра гэты этап найменш. Даследчыкі адзначаюць, што складана сабраць дастатковую колькасць сканаў мозгу здаровых людзей такога ўзросту. Тым не менш выяўленыя змены нагадваюць ранняе старэнне, толькі праяўляюцца мацней.
Навукоўцы падкрэсліваюць, што ўзроставыя межы не з'яўляюцца ўніверсальнымі. У розных людзей пераходы паміж фазамі могуць наступаць раней або пазней. Аднак агульныя заканамернасці, на думку аўтараў, прасочваюцца настолькі выразна, што супадаюць з ключавымі жыццёвымі этапамі, уключаючы палавое сталенне, пагаршэнне здароўя ў стараце і прыкметныя сацыяльныя змены на пачатку 30-х гадоў.