Патовая сітуацыя

І там, і там цугцванг.

Асобліва мяне забаўляюць каментары з пазнакай «тэрмінова»: «Абсалютна нечакана цэнтральнай тэмай перамоваў паміж Іранам і ЗША ў Швейцарыі стаў Ліван». Вось сапраўды ўсё строга па Чарнамырдзіну: ніколі такога не было — і зноў…

Іронія гісторыі ў тым, што два лёсавызначальныя для свету перамоўныя працэсы — аб вайне ва Украіне і аб вайне на Блізкім Усходзе — зайшлі ў той самы тупік. Расія патрабуе ад Трампа, каб ён разабраўся з Украінай і прымусіў Зяленскага сысці з Данбаса, а Іран патрабуе ад Трампа, каб ён разабраўся з Ізраілем і прымусіў Нетаньяху сысці з Лівана. І нібыта ўжо не ўсе вінныя Амерыцы, як планавалася, а Амерыка ўсім нешта вінная: каму — «Дух Анкарыджа», а каму — «Дух Версаля».

Але і ў Расіі з Іранам таксама ўсё «не слава Богу». У Расіі ёсць ядзерная бомба, але яна не можа яе ўжыць, бо баіцца, што Кітай у адказ перакрые экспарт нафты па «дарозе жыцця» Пуціна з Сібіры ў Паднябесную. У Ірана ёсць Армузская пратока, але ён не можа зачыніць яе знутры для іншых, таму што Трамп спыніў ягоны ўласны экспарт нафты, перакрыўшы гэтую пратоку звонку. І там, і там цугцванг.

Самаму Трампу гэтак жа абыякавы лёс агрызака Данбаса, які Масква патрабуе аддаць, як і лёс буфернай зоны ў Ліване, якую патрабуе аддаць Тэгеран. Але і Зяленскі, і Нетаньяху адмаўляюцца ісці на саступкі ў перамовах, удзельнікамі якіх яны не з'яўляюцца. Праўда, ёсць істотная розніца: Зяленскі па ходу п'есы знайшоў для сябе Еўропу, а Нетаньяху яе страціў. Таму парадаксальным чынам Ізраіль цяпер больш уразлівы, чым Украіна, — на яго лягчэй націснуць з Вашынгтона.

У той жа час Маскву і Тэгеран аб'ядноўвае тое, што яны катэгарычна супраць любых прамых перамоваў з Украінай і Ізраілем адпаведна. Крэмль адмаўляецца прызнаваць легітымнасць Зяленскага і права Украіны на існаванне як суб'екта міжнароднага права. Іран увогуле ніколі і не прызнаваў такога права за Ізраілем. Відаць, гэта і ёсць тая самая каляіна, якая загнала ўвесь працэс у тупік.

Прычыны ляжаць на паверхні. Украіна з'яўляецца галоўнай перашкодай для дамінавання Расіі ва Усходняй Еўропе, а Ізраіль — для дамінавання Ірана на Блізкім Усходзе. Ні першага, ні другога Трамп не можа дапусціць, таму ён не можа проста «кінуць» Украіну і Ізраіль у прамым і пераносным сэнсе гэтага слова, а вымушаны працягваць бясконцы палітычны эксперымент па скрыжаванні вожыка і ўжа, цягнучы абодва бакі на саступкі там, дзе практычна саступкі немагчымыя. Пакуль выходзіць так сабе.

На жаль, тэма Лівана, як і тэма Данбаса, — гэта не дасадны прышч у нязручным месцы, які, скрывіўшыся, можна прыбраць з дапамогай невялікай пластычнай аперацыі, а сапраўдная дыпламатычная меланома, якую нельга проста «адрэзаць і забыць».

Сам факт, што ў двух такіх розных па сваёй прыродзе канфліктах сфармаваўся такі парадаксальны палітычны паралелізм, сведчыць пра сістэмны характар хваробы. Але калі паставіць пытанне: а што менавіта аб'ядноўвае гэтыя канфлікты ў сістэму? — то непазбежным адказам будзе: калапс амерыканскай мары пра тое, што ЗША могуць быць great again.

Сітуацыя стала патовай тады, калі высветлілася, што Амерыка больш не гатовая па-сапраўднаму ваяваць. Пухліны не лечаць замовамі ў знахара. Будзь Амерыка насамрэч great again, ніхто не адважыўся б нахіляць яе да таго, каб яна нахіляла сваіх праксі. Але сёння, калі толькі дзіцяці невядома, што «Трамп заўсёды дае задні ход», ніхто пад яго гнуцца не будзе.

На жаль, сёння ніхто не верыць, што Трамп здольны на нешта большае, чым пасылаць усіх у «X». А рэпутацыя даражэйшая за грошы, таму што ў палітыцы ўспрыманне — усё, рэальнасць — нічога. Каб нешта змянілася, Трампу трэба прымусіць навакольных паверыць, што ён здольны на большае. Адзіная асацыяцыя, што прыходзіць мне ў галаву ў гэтай сувязі, — гэта ключавы слоган з культавага фільма Гая Рычы «Джэнтльмены»: «Каб стаць царом звяроў, мала паводзіць сябе па-царску. Трэба быць царом».

Уладзімір Пастухоў, «Тэлеграм»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com