«За каханкамі мы прынцыпова не сочым»

Колькі і на чым зарабляе прыватны дэтэктыў у Беларусі.

«Парог уваходу нізкі, але за няправільны заказ можна трапіць у турму», — каротка апісвае свой бізнес беларускі прыватны дэтэктыў. Так, у нас у краіне такія спецыялісты і сапраўды існуюць. Не, журналісты не хочуць нікому дадаваць параноі, хутчэй наадварот. Дзякуючы кнігам і кіно ў кагосьці магло сфармавацца ўяўленне, што сышчыкі падглядаюць і падслухоўваюць, ужываюць сілу і ўваходзяць у давер, каб прасачыць за няверным мужам. На самой справе прыватныя дэтэктывы працуюць зусім інакш. Больш за тое, заказ на такое «назіранне» нават не возьмуць. Дык на чым жа зарабляюць прыватныя дэтэктывы ў беларускіх рэаліях і наколькі гэта ў прынцыпе выгадная справа (і ці бяспечная), Onlíner даведаўся ў заснавальніка дэтэктыўнага агенцтва «Астап & партнёры» Дзмітрыя Астаповіча.

«Прапаноўвалі выкрасьці дзіця для другога з бацькоў»

Бацькі нашага героя былі праваахоўнікамі. Ён працягнуў дынастыю і служыў участковым інспектарам у буйным райцэнтры на Магілёўшчыне. Матыў «дапамагаць людзям» з часам не аслабеў, але маладому чалавеку хацелася таксама рэалізаваць уласныя амбіцыі і павялічыць даходы. І Дзмітрый часова пайшоў у найм, каб далей прыгледзецца да прадпрымальніцкіх перспектыў.

— Я супрацоўнічаў з дэтэктыўнымі агенцтвамі ў краінах ЕС, у Расіі, працаваў у прыватных службах бяспекі ў Маскве і Санкт-Пецярбургу. Вярнуўся ў Беларусь у 2019 годзе па сямейных прычынах, думаў, якое занятак выбраць, каб рэалізавацца. Прыкінуў, што сфера карпаратыўнай бяспекі ў нас была не надта развіта, і дэтэктыўных агенцтваў у краіне не знайшоў. Вырашыў стварыць сваё.

У 2019 годзе, успамінае Дзмітрый, беларускі рынак быў падзелены паміж расійскімі кампаніямі, дэтэктыўнымі агенцтвамі, ЧОПамі — і махлярамі, якія прапаноўвалі людзям літаральна ўсё.

— Абяцалі і за жонкай прасачыць, і ледзь не выкрасьці дзіця, каб перадаць другому з бацькоў.

Бралі ў няўдалых заказчыкаў грошы і знікалі.

На гэты падзелены рынак і прыйшоў наш герой. Ён ствараў агенцтва за ўласныя зберажэнні. Прыкідвае, што па цяперашніх мерках спатрэбілася 100 рублёў для статутнага фонду і тры дні на рэгістрацыю ЧУП. Офіс узялі ў арэнду, сёння ён абыходзіцца менш чым у 30 рублёў за квадратны метр на месяц плюс «камуналка». З адмысловай дарагой тэхнікі — паліграф, які цяпер можна набыць прыкладна за 3 тыс. рублёў.

— Першапачаткова грашовыя ўкладанні патрэбныя на старт і падтрыманне аперацыйнай дзейнасці юр. асобы, на маркетынг і прасоўванне на працягу як мінімум некалькіх гадоў. Гэта мой не першы і не адзіны праект, таму запускаць бізнес, наладжваць працэсы, каб акупіць укладзенае, я ўмею.

Парог уваходу даволі нізкі, адзінае: калі вы возьмеце не той заказ і не на таго чалавека (напрыклад, пойдзяце на паваду ў тых, хто жадае парушыць закон), вы сядзеце.

Справа гэта даволі складаная. Я б не сказаў, што вельмі грашовая.

Галоўная складанасць у тым, што, хутчэй за ўсё, без думаючай галавы нічога не атрымаецца.

Неабходны досвед. Мне ў дадзеным выпадку дапамагае мой шматгадовы досвед і знаёмствы з рознымі спецыялістамі ў розных краінах.

«За каханкамі мы прынцыпова не сочым»

Паводле слоў Дзмітрыя, нярэдка ў агенцтва звяртаюцца кліенты, чыя думка пра працу дэтэктываў сфарміраваная на аснове фільмаў. Людзі чакаюць, што сышчык узброіцца біноклямі, «жучкамі» і аптычнымі прыцэламі.

— Мы не маем права сачыць за жонкамі або мужамі, ніхто не выглядае з-за кута, як у фільмах, з біноклем, ніхто не здымае ўпотай з замкавай шчыліны нейкай прыладай, праслухоўкі не ўсталёўвае. Такога ў Беларусі няма, спадзяюся, і не будзе.

За жонкамі, мужамі, каханкамі або дарослымі дзецьмі мы прынцыпова не сочым, таму і спецыяльная апаратура нам не патрэбная. У некаторых дзяржавах, дзе гэта развіта і нават легалізавана, гэта магчыма, але ў большасці цывілізаваных краін гэта ўмяшанне ў прыватнае жыццё аж да крымінальнай адказнасці. Нас кантралююць дзяржаўныя органы, міліцыя, пракуратура.

Пры гэтым амаль 9 з 10 званкоў — ад сужэнцаў, якія падазраюць другую палавінку ў нявернасці. Па варонцы продажаў такія беларусы не праходзяць, усім адмаўляюць. Кліентам тлумачаць: каб не парушаць патрабаванні заканадаўства, падобным нельга займацца ні самастойна, ні з дапамогай старонніх.

— Асноўнае пытанне: дзеля чаго сачыць? Калі хочаце развесціся, калі ласка: ідзяце, згодна з Кодэксам аб шлюбе і сям'і Беларусі, і разводзіцеся. Патрэбна ўсяго толькі заява аднаго з сужэнцаў. Ніякую доказавую базу (фота, відэа) збіраць не трэба.

Больш за тое, такія матэрыялы будуць прызнаныя судом недапушчальнымі. І другая палавінка, натуральна, пабяжыць да сваіх адвакатаў падаваць пазоў за ўмяшанне ў прыватнае жыццё.

Кліенты на гэта кажуць «як усё дрэнна, чаму ў нас у законе напісана, што нельга сачыць, а не напісана, што нельга здраджваць».

Магчыма, ідуць заключаць шлюбную дамову.

У такім выпадку Дзмітрый і яго калегі выступаюць хутчэй у ролі медыятара або псіхолага. Гаспадар агенцтва пералічвае асноўныя парады тым, хто спрабуе прасачыць за другой палавінкай.

— Ёсць тры варыянты, якія мы заўсёды прапануем нібыта абманутай жонцы або мужу:

альбо не давяраеце адно аднаму і разводзіцеся;

альбо выказваеце адно аднаму свае прэтэнзіі (ідзяце да сямейнага псіхолага і размаўляеце там) і мірыцеся;

альбо можаце схадзіць на паліграф і задаць адно аднаму ўсе пытанні (пра паліграф мы яшчэ пагаворым падрабязней. — Заўв. Onlíner).

Але мы не патрэбныя ні ў адным з варыянтаў.

Яшчэ адна частая просьба, у якой дэтэктывы таксама адмаўляюць, — даведацца, як жыве дарослае дзіця.

Дзмітрый прывёў прыклад выпадку, калі да яго звярнуліся бацькі, у якіх 25-гадовая дачка з'ехала і не падтрымлівае з імі сувязь. У гэтым выпадку справа занепакоеных бацькоў — ехаць да дачкі, размаўляць, аднаўляць кантакты. У агенцтве могуць параіць сямейных псіхолагаў, але сачыць за чужым жыццём і дакладваць не будуць.

За непаўналетнімі прыглядваць можна. У практыцы Дзмітрыя ёсць падлеткі, якіх удалося своечасова адвесці ад дрэннай кампаніі, наркотыкаў, падпрацоўкі ў махляроў.

Справа, у якой прыбытку няма і не будзе

— Калі браць напрамак менавіта дэтэктыўнай дзейнасці, ён дагэтуль непрыбытковы. Ды і не будзе, хутчэй за ўсё, — Дзмітрый займаецца «дэтэктывкай», паводле яго слоў, зыходзячы з прынцыпу «чаму б і не». — У гэтай сферы за грашыма мы не ганяемся. Можам сабе дазволіць, бо чаму б людзям не дапамагчы. Калі займацца толькі гэтым, то пойдзеш у мінус.

Дэтэктыўнае агенцтва — гэта толькі адна з дзесяці дзейнасцяў групы кампаній «Агенцтва бяспекі бізнесу», якая займаецца эканамічнай бяспекай бізнесу нашых кліентаў, абаронай актываў у Беларусі і за мяжой. Таму патроху мы ўсё адно пашыраемся, але не так, каб гэта было менавіта ў «дэтэктыўцы». Гэта вельмі вузкая ніша, вельмі простыя паслугі.

Калі адмаўляць 9 з 10 патэнцыйных кліентаў, на чым жа тады зарабляюць? Шукаюць зніклых людзей, якія, напрыклад, з'ехалі на заробкі і не даехалі да гэтых заробкаў, тлумачыць суразмоўца. Даводзіцца шукаць там, куды з'ехаў чалавек.

— Калі гэта Злучаныя Штаты, то гэта не сто кіламетраў у радыусе. Штатаў даволі шмат, у кожным свае асаблівасці. Дзесьці можна працаваць, а дзесьці нельга. І цэны зусім розныя.

Сярэдні чэк пачынаецца ад 3000 беларускіх рублёў, можа дасягаць і $50 тыс. Кошт залежыць ад таго:

— у якой краіне нам трэба працаваць;

— колькі персаналу неабходна прыцягнуць;

— якія выдаткі патрэбныя;

— які вынік і ў які тэрмін неабходны.

Пры гэтым гарантаваны вынік не азначае, што кліент дасягне сваёй мэты. Дзмітрый дзеліцца гісторыямі пра пошук сваякоў кліента ў Амерыцы. Спачатку дэтэктыву даводзіцца ўстанавіць прозвішчы і імёны, потым адрасы родзічаў. Далей сышчык едзе да нанава знойдзеных родзічаў і тлумачыць сітуацыю: маўляў, унукавы пляменнік старэйшай цёці вельмі хоча з вамі пазнаёміцца.

А родня знаёміцца адмаўляецца: сваіх унукавых пляменнікаў хапае. Дэтэктывы могуць зняць адмову на відэа, перадаць тэлефон для размовы з родзічам.

— Мы загадзя кажам, што з таго боку могуць адмовіцца. Таму работу мы з вамі зрабілі, іх знайшлі, але вось патрэбнага вам выніку вы не атрымалі.

У цэлым, аналізуе Дзмітрый, колькасць заказаў большая ў Беларусі, а выручка вышэй за мяжой. У яго ў многіх краінах ёсць калегі, з якімі сышчыкі радзяцца і супрацоўнічаюць. Штат беларускага агенцтва — пяцёра супрацоўнікаў. Дзмітрый прымае на працу тых, хто мае пэўны досвед у праваахоўных органах Беларусі і жадае развівацца ў гэтым кірунку, не парушаючы дзеючага заканадаўства.

Пры гэтым прыватныя дэтэктывы не могуць супрацоўнічаць з праваахоўнай сістэмай. У Беларусі няма адпаведных нарматыўных актаў, як у ЗША, — падкрэслівае Дзмітрый.

— Неафіцыйна мы таксама не супрацоўнічаем. Не хочам, каб яшчэ дзеючыя супрацоўнікі здзяйснялі службовыя злачынствы.

Паводле слоў Дзмітрыя, перасячыся агенцтва і міліцыя могуць толькі ў адным выпадку: калі дэтэктывы бачаць, што ў дачыненні да кліента здзейснена злачынства, раяць звярнуцца ў дзяржорганы.

— Мы не карыстаемся ніякімі «базамі даных фізічных асоб», не захоўваем і не збіраем персанальныя даныя без дазволу. Падобныя базы ў нашай краіне ёсць толькі ў праваахоўных органаў, і, вядома ж, у нас да іх доступу няма. Хаця ў Расіі і ў заходніх краінах актыўна прадаюць так званыя «прабівы» па іх грамадзянах. У нашай краіне такога няма.

«Падмануць паліграф можа толькі паліграфолаг»

З сітуацыямі, калі працадаўца правярае патэнцыйнага супрацоўніка, Дзмітрый сутыкаўся і ў Беларусі, і ў Іспаніі, і ў Расіі. У некаторых кампаніях палітыка бяспекі патрабуе, каб кандыдаты адкрывалі сацыяльныя сеткі. Гэта дазваляе праверыць, чым чалавек займаўся на працягу многіх гадоў. Напрыклад, чалавек пісаў-пісаў, а потым знік на некалькі гадоў. Узнікне натуральнае пытанне: у якіх месцах ён быў гэтыя гады?

Некаторыя наймальнікі, працягвае Дзмітрый, глядзяць псіхалагічны партрэт і нават запрашаюць кандыдатаў прайсці паліграф — звычайна на ўжыванне спіртных і наркатычных рэчываў, схільнасць да крадзяжоў, наяўнасць даўгоў, гульнявую залежнасць. Калі чалавек ідзе на пасаду, дзе трэба працаваць з грашыма, то звычайна іх правяраюць больш сур'ёзна, падкрэслівае суразмоўца.

Дзмітрый такія заказы не бярэ, гэта поўнасцю зона адказнасці працадаўцаў, іх аддзелаў кадраў і службаў бяспекі, канстатуе ён. Але ў агенцтве ёсць паліграфолаг з уласнай прыладай.

— Не давяраеце мужу? Бярэце пад ручку і ідзяце да паліграфолага. Ён спачатку правярае вас, ці здраджвалі вы мужу, ці здраджваеце. Потым сядае муж — яго дакладна гэтак жа праганяюць. Такая паслуга ёсць, але паліграфолагі яе не любяць, — прызнае Дзмітрый.

— А ці можна падмануць паліграф?

— З улікам развіцця тэхнікі на сёння ўсё залежыць ад майстэрства паліграфолага, які праводзіць апытанне. Апытанне звычайна доўжыцца гадзіну-дзве, а то і даўжэй. Падмануць паліграф непадрыхтаванаму чалавеку вельмі складана.

Для гэтага трэба самому стаць паліграфолагам, на ўласным апараце ўсё гэта 10—20 разоў пракруціць, зразумець, якая ў цябе рэакцыя «праўда — хлусня», і потым у пэўны момант спрабаваць яе падмяняць.

Ніякіх сакрэтных псіхалагічных прыёмаў, каб «раскалоць» чалавека, як гэта называецца ў кнігах, у дэтэктываў няма, запэўнівае Дзмітрый. Людзі самі ўсё расказваюць, калі задаваць правільныя пытанні.

— Пры апісанні сітуацыі чалавек усё адно будзе аперыраваць нейкімі фактамі, паказваць дакументы, выяўляць яркія эмоцыі. Калі сітуацыя прыдуманая, ён можа сам не памятаць нюансы, якія нядаўна апісваў. Лавіш непаслядоўнасці, вывучаеш міміку суразмоўцы падчас яго аповеду, вывучаеш наяўныя факты. І, у прынцыпе, па твары спакойна чытаецца, хлусіць ён ці не. Тут больш дапамагаюць увага і досвед.

«Праблемы і ў тых, хто зарабляе 5 тыс., і ў тых, хто 500 тыс.»

З шматгадовых назіранняў Дзмітрый робіць выснову: колькасць заказаў ніяк не звязана з узроўнем даходаў людзей і эканамічнай сітуацыяй у цэлым.

— У кожнага чалавека — не важна, чым ён займаецца, — ёсць свае праблемы: жыццёвыя, сямейныя, з дзецьмі, з родзічамі, у бізнэсе. Проста ў ўсіх яны розныя. Калі чалавек зарабляе, умоўна, 5 тыс. рублёў, гэта адзін узровень праблемы, калі 500 тыс. — іншы. Таму без працы мы не застанёмся.

Мяне радуе дапамагаць людзям законнымі спосабамі. Я шмат бачыў і на службе ўчастковым інспектарам міліцыі, і будучы спецыялістам па бяспецы ў камерцыйных кампаніях у розных краінах. На стаўленне да людзей такая праца ніяк не ўплывае.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com