Сяргей Наумчык: 25 жніўня 1991 года адбылася кульмінацыя народнай барацьбы супраць імперыі

Беларусь стала незалежнай дзяржавай дэ-юрэ.

27 ліпеня 1990 года Дэкларацыя аб суверэнітэце прымалася ў атмасферы, у якой, як сказаў Васіль Быкаў (ішла прамая тэлетрансляцыя), «панавала пахавальнае настроенне» — парламенцкая большасць паслядоўна выключала з прадстаўленага дэпутатамі БНФ праекта ўсё, што юрыдычна замацоўвала сапраўдную незалежнасць. Змагаліся за кожную фармулёўку, за кожнае слова. Некаторыя палажэнні нам удалося адстаяць, але напрыканцы камуністы праталкнулі артыкул пра «Саюзны дагавор».

І ўсё ж гэта быў важны дакумент, апіраючыся на які ў наступныя 13 месяцаў БНФ распрацоўваў законапраекты ў галіне аднаўлення дзяржаўных інстытутаў, дэмакратызацыі грамадства і пераходу да рынкавой эканомікі. На кожнай сесіі мы патрабавалі надаць Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце статус дакумента, які мае канстытуцыйную сілу. Гэтае патрабаванне замацоўвалася і ў свядомасці дэпутатаў, і ў грамадскай свядомасці (дзякуючы тым жа тэле- і радыётрансляцыям).

25 жніўня 1991 года на Сесіі Незалежнасці адбылася кульмінацыя народнай барацьбы супраць імперыі — Беларусь стала незалежнай дзяржавай дэ-юрэ. Важны момант: у той жа дзень па патрабаванні народа была спынена дзейнасць КПБ—КПСС.

Тое, што працэс здабыцця незалежнасці складаўся з некалькіх этапаў, не павінна нараджаць пачуцця ўласнай непаўнацэннасці: беларусы знаходзіліся ў іншых, значна горшых умовах, чым некаторыя суседзі. Два стагоддзі расійскай акупацыі (з бесперапыннай русіфікацыяй) немагчыма пераадолець за адзін дзень. І, як паказала жыццё, нават за некалькі дзесяцігоддзяў.

Таксама памылкова лічыць беларусаў непаўнавартаснай нацыяй толькі таму, што яны прывялі да ўлады дыктатара. Наўрад ці хто-небудзь адважыцца назваць непаўнавартаснай нацыю, што дала свету Гётэ і Гегеля, Баха і Бетховена, — аднак немцы дэмакратычным шляхам прывялі да ўлады Гітлера. Яшчэ даўжэй за фюрэра кіравалі Франка і Салазар (39 і 36 гадоў адпаведна), але ніхто не называе іспанцаў і партугальцаў дурнямі.

Унікальнасць — не ў беларусах. Унікальнасць — у асобе, што ўзурпавала ўладу, паколькі ў сусветнай гісторыі не было выпадку, калі кіраўнік краіны падрываў яе суверэнітэт.

Але калі суверэнітэт вытрымаў больш за тры дзесяцігоддзі, нягледзячы на яго аслабленне ўзурпатарам, — тым больш падстаў спадзявацца, што ён перажыве і самога ўзурпатара.

Сяргей Наумчык, Facebook

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com