Расійская эканоміка патрапіла пад падвойны ўдар
- 11.08.2026, 18:37
Санкцыі і украінскія дроны падточваюць нафтавыя даходы Крамля.
Заходнія санкцыі не здолелі выціснуць Расію з сусветнага нафтавага рынку, аднак зрабілі яе экспартную мадэль значна даражэйшай і больш уразлівай. Цяпер дадатковы ціск ствараюць украінскія ўдары па расійскіх нафтаперапрацоўчых заводах, ператвараючы праблемы галіны ў назапашвальны працэс, піша Гаагскі цэнтр стратэгічных даследаванняў (HCSS) (пераклад — сайт Charter97.org).
Пасля пачатку поўнамаштабнай вайны Еўрасаюз і краіны G7 увялі абмежаванні на імпарт расійскай нафты і ўстанавілі ліміт цэн для паставак, якія карыстаюцца заходнімі страхавымі і транспартнымі паслугамі. Масква пераарыентавала значную частку экспарту на Кітай, Індыю і іншых пакупнікоў, стварыўшы так званы «ценявы флот» са старых танкераў і альтэрнатыўную сістэму страхавання і гандлю.
Нафтавы экспарт пры гэтым не абрынуўся, але стаў менш эфектыўным. Расіі даводзіцца прадаваць сыравіну са зніжкамі, плаціць больш за транспартаванне і выкарыстоўваць непразрыстыя лагістычныя схемы. Сумарныя зніжкі і выдаткі на стварэнне «ценявога флоту» скарацілі нафтавыя даходы прыкладна на 25%.
«Санкцыі не выціснулі Расію з сусветнага энергетычнага рынку. Яны аслабілі фундамент энергетычнай мадэлі, якая фінансуе Крамль», — адзначаюць аўтары.
Новы фактар ціску з’явіўся з пашырэннем украінскіх атак дальнабойнымі дронамі. Асноўнай мэтай становяцца расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы. Нават частковае пашкоджанне складанага абсталявання здольнае надоўга вывесці магутнасці са строю, бо рамонт некаторых устаноўак займае месяцы.
У розныя перыяды з-за атак з эксплуатацыі выпадала каля 20–30% магутнасцяў перапрацоўкі. Расія адказвае абмежаваннямі на экспарт бензіна і дызельнага паліва, перанакіраваннем рэсурсаў на ўнутраны рынак і ўзмацненнем дзяржаўнага кантролю.
Аднак удары па НПЗ не азначаюць аўтаматычнага абвалу нафтавых даходаў. Пры скарачэнні перапрацоўкі Расія можа экспартаваць больш сырой нафты. Таму здабыча і пастаўкі за мяжу пакуль захоўваюць адносную ўстойлівасць.
Галоўная праблема ў іншым: нафтавая сістэма становіцца ўсё даражэйшай у абслугоўванні. Масква страчвае частку прыбытку ад перапрацоўкі, сутыкаецца з растучымі лагістычнымі выдаткамі і вымушана ўсё актыўней умешвацца ў паліўны рынак.
«Гаворка не пра калапс расійскай нафтавай галіны, а пра паступовае знясіленне яе эфектыўнасці», — лічаць аўтары.
Санкцыі б’юць па тэхналогіях, фінансах і рынках, а украінскія дроны — непасрэдна па інфраструктуры. У выніку Расія па-ранейшаму здольная прадаваць мільёны барэляў нафты на дзень, але падтрымліваць былую прыбытковасць гэтай мадэлі становіцца ўсё складаней.