Лукашэнка гуляе паводле чужога сцэнару

Намер Рыгі закрыць мяжу з Беларуссю становіцца больш зразумелым.

Беларускія ўлады пагражаюць Латвіі дзеяннямі «нясіметрычнага характару» за тое, што тая закрыла пункт пропуску Патэрнекі — адзіны, які дзейнічаў на мяжы двух дзяржаў. Латвійскі бок спаслаўся на тэхнічныя прычыны. Але тут выразна пахне палітыкай. Па свежай інфармацыі, МУС Латвіі прапануе ўвогуле закрыць мяжу з Беларуссю для насельніцтва і грузавога транспарту.

Беларускі МЗС падкрэслівае, што рашэнне закрыць Патэрнекі мінулага тыдня «ў тэрміновым парадку прымаў асабіста кіраўнік МУС Яніс Домбрава». Мінск упэўнены «ў перадвыбарчай прыродзе гэтага цынічнага кроку напярэдадні прызначаных на 3 кастрычніка выбараў у Сейм Латвіі».

Сапраўды, Домбрава — яшчэ і намеснік старшыні кансерватыўнай партыі «Нацыянальнае аб’яднанне», што выступае за жорсткую палітыку ў сферы нацбяспекі, абмежаванне нелегальнай міграцыі.

Але наўрад ці яму дазволілі б круціць ключамі ад мяжы, калі б не існавала рэальнай маштабнай пагрозы.

Куды ломяцца нелегалы

Статыстыка паказвае, што менавіта на Латвію ў гэтым годзе прыходзіцца львіная доля (86,9%) спроб грамадзян трэціх краін незаконна перайсці мяжу ЕС з беларускай тэрыторыі. За сем месяцаў латвійскія памежнікі зафіксавалі 9060 такіх спроб.

Паказальна, што раней асноўныя атакі нелегалаў з тэрыторыі Беларусі прыходзіліся на Польшчу.

Але за апошні год Мінску і Варшаве ўдалося разруліць некаторыя вострыя пытанні. Польскія ўлады адкрылі (падаецца, у якасці «перадаплаты») два пункты пропуску, беларуская ўлада — нарэшце выпусціла з-за кратаў знакавага для палякаў палітвязня Анджэя Пачобута.

Да таго ж востры канфлікт беларускага рэжыму з заходняй суседкай закранаў транзітныя інтарэсы Кітая, і ёсць падставы меркаваць, што Пекін правёў з Аляксандрам Лукашэнкам выхаваўчую працу.

І вось нібы па ўзмаху чароўнай палачкі нелегалы, пакінуўшы палякаў у спакоі, кінуліся штурмаваць латвійскую мяжу. Праўда, у суседніх дзяржавах ЕС і НАТА перакананыя, што ніякага чарадзейства тут няма, а ёсць гібрыдная вайна супраць гэтых краін з боку рэжыму Лукашэнкі, за якім стаіць злая воля Крамля.

Зразумела, што невялікай Латвіі цяжка спраўляцца з такім ціскам на яе мяжу. Літва і Эстонія накіравалі на падмогу групы сваіх памежнікаў, але гэтага, верагодна, мала.

У ліпені начальнік Дзяржаўнай памежнай аховы (ДПА) Латвіі Гунціс Пуятс заявіў, што ягоная краіна цяпер з’яўляецца галоўнай мэтай гібрыдных дзеянняў з боку Беларусі, і сітуацыя становіцца ўсё больш напружанай. Тады ён папрасіў пра больш шырокую падтрымку з боку нацыянальных узброеных сіл.

«Тэхнічны збой» — падобна, адгаворка

Заўважым, што Рыга не паведаміла пра меркаваныя тэрміны або ўмовы адкрыцця пункта пропуску Патэрнекі. Паводле версіі ДПА, там «узніклі тэхнічныя праблемы, звязаныя са збоямі ў працы інфармацыйных сістэм».

Калі так, то выправіць непаладку — таксама справа тэхнікі. Тым больш што латвійскія спецыялісты кажуць: прыкмет кібератакі не выяўлена.

Але ці ўсё так проста? Звяртае на сябе ўвагу той факт, што згаданы спадар Домбрава за дзень да закрыцця памежнага пераходу заклікаў суайчыннікаў адмовіцца ад любых планаў паездкі ў Беларусь або вяртання з гэтай краіны.

Пры гэтым міністр дадаў: «У кантэксце гібрыднай міграцыйнай вайны, развязанай Беларуссю, бяспечнае перамяшчэнне паміж краінамі можа стаць складаным». І сапраўды як у ваду глядзеў!

Калі ж без іроніі, то вельмі падобна, што тэхнічныя прычыны — толькі адгаворка. Цалкам можна дапусціць, што ў латвійскіх уладаў проста лопнула цярпенне, і яны вырашылі пайсці на радыкальную меру.

І свежая інфармацыя гэта пацвярджае. Латвійскае МУС прапануе свайму ўраду дэ-факта наглуха закрыць мяжу з Беларуссю. І гэта абгрунтоўваецца неабходнасцю «гарантаваць недатыкальнасць дзяржавы, прадухіліць пагрозу грамадскаму парадку» і г.д.

Ні пра які збой камп’ютараў гаворкі ўжо няма. Ідзе гаворка пра пагрозы бяспецы краіны.

Ці ўлічаны сумны досвед Літвы?

Але калі так, то наколькі дапаможа такая мера?

На першы погляд, нелегалаў гэта ніяк не спыніць. Яны ж і так не ідуць праз пункты пропуску, а лезуць па зялёнай мяжы.

Насамрэч такую меру можна пэўным чынам абгрунтаваць: напрыклад, вызваляюцца супрацоўнікі, якіх можна перакінуць на ахову той самай зялёнай мяжы. Уласна, МУС Латвіі і кажа ў сваім звароце да ўрада пра намер «аптымізаваць наяўныя ў распараджэнні памежнай аховы рэсурсы ва ўмовах крызісу». Аднак наўрад ці эфект акажыцца значным.

Далей: наколькі ўлічылі латвійскія ўлады досвед літоўцаў, якія мінулай восенню спрабавалі стрымаць Мінск падобнай мерай?

Лукашэнка тады і насамрэч паступіў асіметрычна: заблакаваў на беларускай тэрыторыі многія сотні фур з літоўскімі нумарамі ды яшчэ і выставіў драпежны тарыф за прымусовую стаянку.

У выніку Вільнюс быў вымушаны пайсці на попятную — зноў адкрыць пункты пропуску без выканання ўласных умоў. А потым давялося яшчэ доўга вызваляць грузавікі — на шчасце, урэшце падключыліся амерыканцы, якія вядуць з Лукашэнкам сваю гульню.

Цяжкіх грузавікоў з латвійскай рэгістрацыяй на беларускім баку цяпер меней. І ўсё ж калі Мінск пойдзе на падобны крок, гэта, напэўна, будзе балюча для латвійскіх перавозчыкаў.

Яны ўжо наракаюць на нечаканасць з закрыццём пункта Патэрнекі, кажуць пра страты, а прапаганда Лукашэнкі старанна раскручвае тэму. У літоўскім выпадку незадаволенасць айчыннага бізнесу стала адным з фактараў, што прымусілі Вільнюс адступіць.

Прывід «латгальскай народнай рэспублікі»

Чаму ж Рыга пайшла на такі крок, ведаючы, што з дыктатурай жартаваць дрэнна, адказ можа аказацца жорсткім?

Не выключана, што латвійскія ўлады трымаюць у галаве не толькі мігранцкую пагрозу як такую.

Апошнім часам папулярныя размовы, што Уладзімір Пуцін, забуксаваўшы ва Украіне, можа паспрабаваць на зуб НАТА. Каб адцягнуць і напалохаць Еўропу, якая актыўна дапамагае Кіеву.

На паўнамаштабную канвенцыйную вайну пораху ў Масквы малавата, а вось на гібрыдную — і рэсурсу, і злой волі цалкам можа хапіць.

Пры гэтым аналітык Ігар Тышкевіч лічыць, што менавіта Латвія, якая выглядае паводле шэрагу параметраў слабым звяном на ўсходнім флангу Паўночнаатлантычнага альянсу, можа стаць аб’ектам «абмежаванай аперацыі» Крамля.

Там ёсць так званая рускамоўная меншасць, партыі, якія нібыта яе абараняюць, — нагадвае Тышкевіч. Ён падкрэслівае: геаграфічнае становішча Латвіі такое, што Польшча і Фінляндыя, гэтыя моцныя арэхі НАТА, хутка прыйсці на дапамогу не змогуць.

Для гібрыднай аперацыі патрэбныя толькі «пара дыверсійных груп тыпу групы Стралкова, раскачка мясцовай сітуацыі», — кажа аналітык. Ён звяртае ўвагу на тое, што расійская (а часткова і беларуская) прапаганда супраць Латвіі апошнім часам стала прыкметна актыўнейшай. Гэта можа быць часткай падрыхтоўкі аперацыі з абвяшчэннем нейкай «латгальскай народнай рэспублікі», мяркуе Тышкевіч.

Для звесткі: Латгалія — вобласць Латвіі з вялікай доляй рускамоўных. Пры гэтым яна мяжуе як з Расіяй, так і з Беларуссю.

А атрад Ігара Стралкова (Гіркіна) у красавіку 2014 года перайшоў расійска-ўкраінскую мяжу і заняў Славянск, абвясціўшы яго часткай «данецкай народнай рэспублікі». Так было распалена полымя крывавага канфлікту на Данбасе.

Правіцель Беларусі вымушаны гуляць паводле чужога сцэнару

Еўрапейскія аналітыкі пераважна лічаць, што напад РФ на адну з краін Балтыі па мадэлі ўварвання ва Украіну ў 2022-м пакуль малаверагодны. Большай, на іх думку, з’яўляецца небяспека абмежаванага ваеннага інцыдэнту, які павінен паставіць НАТА перад выбарам: адказваць ці не.

У ліпені прэзідэнт Латвіі Эдгарс Рынкевічс заявіў: Расія можа ўзмацніць правакацыі супраць Балтыйскага рэгіёна. Паколькі яе войска не дасягае поспехаў ва Украіне, Масква можа паспрабаваць праверыць рашучасць НАТА шляхам дыверсій і гібрыдных атак, лічыць Рынкевічс. Пры гэтым ён спаслаўся на даступную яму разведвальную інфармацыю.

У гэтым кантэксце намер Рыгі закрыць мяжу з Беларуссю становіцца больш зразумелым: каб не наклікаць бяды.

Праўда, па-ранейшаму дзейнічаюць два аўтамабільныя пункты пропуску на латвійска-расійскай мяжы. Урэшце, дыверсійныя групы тыпу атрада Стралкова могуць пранікнуць і па той жа зялёнай мяжы.

Зразумела, што беларускі правіцель зусім не гарэе жаданнем цягнуць НАТА за вусы. Але і ў 2022-м ён наўрад ці моцна хацеў прадастаўляць тэрыторыю для наступу расійскіх войскаў на Кіеў. А давялося.

Загнаўшы Беларусь у катастрафічную залежнасць ад хворай агрэсіўнай імперыі, Лукашэнка раз за разам вымушаны гуляць паводле чужога сцэнару.

Аляксандр Класкоўскі, «Позiрк»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com