«Nowa Europa Wschodnia»: У меню Крамля засталіся толькі «Іскандэры»

Ваенныя парады сталі праявай бяссілля Крамля ў дачыненні да выклікаў сучаснага свету.

У чарговую гадавіну заканчэння Другой сусветнай вайны па Краснай плошчы зноў прайшлі маршам салдаты з чырвонымі сцягамі, па бруку пракаціліся танкі, грымелі залпы гармат. Уладзімір Пуцін у чарговы раз у якасці прэзідэнта звярнуўся да народа з пасланнем, кажучы пра тое, што Расея ўстае з каленяў і пасля гадоў прыніжэння заваёўвае годную пазіцыю ў свеце. Расейцы, затаіўшы дыханне, зноў услухоўваліся ў велічныя гукі свайго гімна, каб потым вярнуцца да свайго шэрага і пазбаўленага перспектыў жыцця, піша польскае выданне «Nowa Europa Wschodnia» (пераклад - Inosmi.ru).

У апошнія гады расейскія выдаткі на абаронныя мэты раслі ў беспрэцэдэнтным тэмпе: у адрозненне ад краін Захаду, якія зразаюць свае ваенныя бюджэты, Крэмль крок за крокам умацоўвае свой ваенны патэнцыял. Калі кансерватыўныя прадстаўнікі ваенна-чынавенскага лобі тлумачаць укладанне такіх велізарных сродкаў у непрадуктыўныя сектары неабходнасцю вярнуць краіне статус звышдзяржавы, то палітыкі больш ліберальнага толку спрабуюць растлумачыць іх тым, што развіццё ВПК пацягне за сабой развіццё іншых галін эканомікі.

Аднак на самай справе ваенныя выдаткі не прыводзяць ні да таго, ні да іншага. З пункту гледжання развіцця эканомікі абаронна-прамысловы сектар стаў для Расеі такім жа паразітам, як чыгуначная, газавая або нафтавая манаполія, якая ствараецца ў дадзены момант. Замест таго, каб стымуляваць іншыя галіны і служыць сувязным звяном паміж вытворчымі сектарамі, ён ператварыўся ў молаха, які жрэ дзяржаўныя датацыі. У абсалютных лічбах даходаў ад экспарту, горда прыводзімых кіраўніцтвам абароннага сектара, не ўлічваюцца дзяржаўныя прэферэнцыі, зніжкі на сыравіну, падатковыя льготы і даціраваныя продажы сяброўскім дзяржавам. Акрамя таго, Расея экспартуе зброю, якая была створаная і запушчаная ў вытворчасць яшчэ ў савецкія часы. Інвестыцыі ў ВПК не апраўдваюць сябе ў кантэксце забеспячэння бяспекі краіны: як паказалі чарговыя скандалы ў міністэрстве абароны і звязаных з ім кампаніях, гэтыя грошы па большай частцы раскрадаюць або разбазарваюць ваенная бюракратыя і чыноўнікі.

Па сутнасці, скачкападобнае павелічэнне выдаткаў на войска - гэта лагічны эпілог эры Пуціна, якая адзначылася тым, што складаны пошук рашэння рэальных праблем падмяняецца прапановай грамадзянам тэм, якія адцягваюць увагу і прыемныя для слыху.

Праблема несупамернасці ваенных выдаткаў структуры эканомікі і ўзроўню жыцця грамадзян заключаецца ў страце сувязі паміж мэтамі і сродкамі дзяржаўнай палітыкі ў сферы ўзбраенняў. З пункту гледжання Крамля, стварэнне новых ваенных гаджэтаў - гэта самы просты спосаб кампенсаваць шматгадовае адставанне ў іншых сферах і падтрымліваць статус звышдзяржавы ва ўмовах неадпаведнасці тым асноўным крытэрам, якіх чакае ад лідараў сучасны свет. Валодаючы патэнцыялам знішчэння, Расея можа падтрымліваць імідж моцнай краіны ў вачах уласных грамадзян і замежных дзяржаў, адчуваючы сябе тым самым свабоднай ад неабходнасці рэфармаваць палітычныя інстытуты і састарэлую эканамічную сістэму. Такім чынам ваенны патэнцыял з'яўляецца свайго роду страхоўкай Крамля ў сябе ў краіне і за мяжой, якая дазваляе захаваць суверэнітэт, які разумеецца як недатыкальнасць структуры ажыццяўлення ўлады і яе прадстаўнікоў.

Праблема заключаецца ў тым, што, прытрымліваючыся дадзенай канцэпцыі, расейскае кіраўніцтва прапануе людзям цяжкатраўную дыету: яно базуе функцыянаванне дзяржавы не на збалансаванай і дыверсіфікаванай эканоміцы, а на цэнтралізаваных молахах, якія выпускаюць прадукцыю, якая не спрыяе рэальнаму развіццю эканомікі. Іншымі словамі, чым даражэй абыходзіцца вялікадзяржаўны глянец, тым менш сродкаў застаецца на падтрыманне працы іншых галін эканомікі. Ракеты «Іскандэр», якія праязджаюць па Краснай плошчы, цалкам выпадкова носяць тую ж назву, што заліты тлустым соўсам турэцкі іскандэр-кебаб.

Грамадства зможа здавольвацца падобным меню толькі да таго моманту, пакуль бюракраты, якія заплылі тлушчам, і задушаная карупцыяй эканоміка не атрымаюць сардэчны прыступ. І гэты момант будзе немінуча набліжацца па меры таго, як даходы ад продажу нафты і газу перастануць пакрываць выдаткі на функцыянаванне неэфектыўных дзяржаўных структур і куплю грамадскага спакою.