Масавыя пратэсты ў Іране: што вядома

Пратэсты ў Іране працягваюцца ўжо шосты дзень.

Антыўрадавыя дэманстрацыі, найбуйнейшыя ў Іране пасля аспрэчвання прэзідэнцкіх выбараў 2009 года, прывялі да беспарадкаў у краіне і не менш як да 20 загінулых, піша zn.ua. Пратэсты пачаліся 28 снежня ў Мешхедзе і працягваюцца дагэтуль у многіх гарадах краіны: Тэгеране, Керманшаху, Куме, Шыразе, Табрызе, Рэшце, Ісфахане, Хамадане, Сары, Кучане, Сабзевары, Харамабадзе, Ахвазе і інш.

Паводле звестак на раніцу 2 студзеня, ужо загінулі два дзясяткі чалавек, у тым ліку трое паліцэйскіх. Так, толькі падчас нападу на паліцэйскі ўчастак у горадзе Кахдарыджан было забіта шэсць чалавек. Як заявіла дзяржаўнае тэлевізія Ірана, мяцежнікі спрабавалі скрасці зброю са сховішча праваахоўнікаў. Тым часам у Тэгеране за тры дні былі затрыманыя 450 чалавек. Улады Ірана пакуль не апублікавалі агульнанацыянальную лічбу арыштаў.

За ўдзел у акцыях затрыманым пагражае пакаранне аж да смяротнай кары. Некаторыя пратэстоўцы паўстануць перад судом паводле абвінавачвання ў парушэнні нацыянальнай бяспекі і нанясенні шкоды грамадскай уласнасці. Тым часам рэвалюцыйны суд Ірана ўжо разглядае справы, звязаныя з меркаванымі спробамі зрынуць урад, паведамляюць мясцовыя інфармагенцтвы.

Пасля першых пратэстаў 28 снежня, на наступны дзень улады перасцераглі іранцаў ад удзелу ў далейшых акцыях, асабліва ў сталіцы краіны. Са слоў віцэ-губернатара Тэгерана ў пытаннях бяспекі Мохсена Хамедані, паліцыя будзе жорстка спыняць такія пратэсты, на якія «няма дазволу». На ягоную думку, гэтыя акцыі арганізоўваюць апазіцыйныя іранскія групы з-за мяжы.

У сувязі з пратэстамі ў Іране заблакавалі Telegram і Instagram. Улады патлумачылі такую пастанову неабходнасцю «падтрымання міру і бяспекі грамадзян». Facebook, якому належыць Instagram, ніяк не пракаментаваў сітуацыю, якая склалася. Заснавальнік мэсэнджара Telegram Павел Дураў звязаў гэтае блакаванне са сваёй адмовай заблакаваць каналы, якія выкарыстоўваюцца пратэстоўцамі.

Масавыя пратэсты ў Іране пачаліся праз слабую эканоміку і рэзкі скачок цэн на прадукты харчавання. Адной з галоўных прычын таксама называюць наступствы пагаднення 2015 г. паміж Іранам і заходнімі краінамі наконт ядзернай праграмы - іранцы разлічвалі, што ўсе абмежаванні здымуць, але гэтага не адбылося. Затым з'явіліся і антыўрадавыя лозунгі, у тым ліку якія датычацца і прэзідэнта Хасана Рухані.

У сваю чаргу іранская ўлада абвінаваціла ЗША і іх хаўруснікаў у падбухторванні да беспарадкаў і пагаршэння цяперашняга становішча ў краіне. Як вядома, іранскія лідары часта абвінавачваюць ЗША, Ізраіль і Вялікабрытанію ў імкненні зрынуць клерыкальна кантраляваны ўрад. Так, прэзідэнт Рухані заявіў аб тым, што «ЗША і сіянісцкі рэжым (Ізраіля, - рэд.)» такім чынам адрэагавалі на дасягненні Ірана на Блізкім Усходзе. На думку прэзідэнта, пратэстоўцаў могуць падтрымліваць і саўдзіты - у 2016 годзе Сірыя канчаткова разарвала дыпадносіны з Іранам пасля нападу на сваю амбасаду.

Вярхоўны лідар Ірана аятала Алі Хаменеі таксама заявіў пра тое, што за пратэстамі стаяць «ворагі краіны», якія выкарыстоўваюць «грошы, зброю, палітычныя заявы і разведку з мэтай стварэння праблем для ісламскай сістэмы».

Тым часам прэзідэнт ЗША Дональд Трамп у аўторак напісаў у Twitter, што «народ Ірана, нарэшце, выступае супраць жорсткага і карумпаванага іранскага рэжыму». Лідар ЗША падтрымаў пратэстоўцаў іранцаў.