Як пазбегнуць абвінавачванняў у паклёпе

Гомельскі праваабаронца даў некалькі парадаў.

Крымінальны і адміністрацыйны кодэксы нашай краіны ўтрымліваюць артыкула 188 (паклёп) і 9.2 (паклёп), якія даюць уладзе шанец абвінаваціць кожнага з нас паводле гэтых артыкулаў, піша вядомы праваабаронца Леанід Судаленка для гомельскай «Весна».

Вінаватым можа стаць кожны, пачынаючы ад журналіста ці блогера, які крытыкуе, напрыклад чыноўнікаў, як гэта адбылося з Сяргеем Пятрухіным у Берасці ці Алегам Шабетнікам у Рэчыцы, да шараговага абывацеля, які паведаміў суседзям («двум і больш») пра беззаконне чыноўнікаў.

Аднак, шанцы пазбегнуць незаконнага абвінавачвання за паклёп ёсць. І не адзін. Такім чынам, вас прыцягваюць да адказнасці паводле артыкулаў аб паклёпе. Што рабіць?

Па-першае. Калі фраза, у якой людзі ў пагонах угледзелі паклёп, сапраўды, належыць вам, то ні ў якім разе ад яе не варта адмаўляцца. Наадварот. Пацвердзіце ваша аўтарскае права і пад пратакол паведаміце, што гэта ваша цвёрдае асабістае меркаванне. Заявіце афіцыйна пра тое, што як раней, так і цяпер лічыце сваю, нібыта паклёпніцкую, фразу (выказванне) цалкам справядлівым і адпаведным рэчаіснасці. І ўлічваючы фармулёўку артыкула аб паклёпе, дзе сказана «паклёп - распаўсюд свядома непраўдзівых звестак», бараніце сваю ўпэўненасць у праўдзівасці сказаных слоў да канца. Вы ТАК меркавалі, мяркуеце і будзеце меркаваць, пакуль вам не давядуць адваротнае. Тады кожны абвінаваўчы прысуд альбо кожная пастанова будуць незаконнымі і падлягаюць скасаванню.

Па-другое. Вы публічна заявілі, напрыклад, пра несправядліва нажытыя мільёны высокапастаўленага чыноўніка. А потым высветлілася, што камяніцы, машыны і заводы належаць «на паперы» не яму, а яго, скажам, 18-гадовай пляменніцы. Усё. Вам аўтаматычна выстаўляюць артыкул 188 КК цi артыкул 9.2. КоАП. Хоць усе разумеюць, што грошы вось чыноўніцкія, але даказаць «бесстаронняга» суддзі што-небудзь немагчыма. Фармальная няпраўда - значыць паклёп? Зусім не! Зноў вяртаемся да базавай фармулёўцы «паклёп - распаўсюд сведама непраўдзівых звестак». Вы ж не ведалі «загадзя» аб тым, што мільёны запісаныя на пляменніцу, а ў чыноўніка нічога няма, акрамя даўняга значка былога чальца БРСМ. Гэта значыць, вы, адпаведна, не збіраліся «сведама распаўсюджваць фальшывыя звесткі». Так што даказаць «свядомую памылковасць», практычна, нерэальна. І зноў-такі абвінаваўчы прысуд альбо пастанову будзе лухтой і іх можна абскардзіць аж да самых высокіх інстанцый, уключаючы КПЧ ААН.

Па-трэцяе. Паважаныя журналісты, блогеры і проста грамадзяне, успомніце савецкі час або прачытайце пра яго. Тады пісалі кнігі, здымалі кіно, размаўлялі паміж сабой, выкарыстоўваючы эзопаву мова. Абмяжоўваліся намёкамі, кодавымі словамі, сімваламі. На шчасце, мы яшчэ пакуль да гэтага не дайшлі, але, мяркуючы з усяго, паступова набліжаемся. Таму, не саромейцеся актыўна выкарыстоўваць фразы «на маё ацэначнае меркаванне», «цалкам магчыма», «магчыма», «ёсць версія аб тым...», «мяркуючы з інфармацыі...», «я думаю», «калі верыць дакументам...». Пры наяўнасці такіх фармулёвак, ніводзін суд не прызнае вас паклёпнікам. Такім чынам, мы пакідаем сабе шанец на абскарджанне прысуду або пастановы, і даем сур'ёзныя аргументы адвакатам у барацьбе за нашыя правы.