Даляру засталося зусім трохі, каб пабіць гістарычны рэкорд

Што адбываецца?

Апошнім часам даляр расце як на дражджах. Сёння таргі скончыліся плюсам у 0,77 капейкі. Фінішны кошт па Нацбанку - 2,1924 рубля. Да афіцыйнага гістарычнага рэкорду ў 2,2069 рубля, які быў усталяваны 2 лістапада 2016 года, засталося 1,45 капейкі. Калі тэмпы росту захаваюцца, то новы рэкорд мы зможам убачыць на днях. Праз што расце амерыканская валюта, onliner.by разбіраўся з эканамістам.

Калі прааналізаваць графік коштаў нафты, можна заўважыць, што цэннік на Brent пачаў падаць з 6 студзеня. Падзенне паскорылася з 20 студзеня, калі пачалася паніка з нагоды каронавіруса. Ці звязаны неяк гэтыя падзеі з падзеннем беларускага рубля?

- Пакуль, на шчасце, каронавірус не ўплывае на кошт беларускага рубля, - кажа старэйшы аналітык «Альпары» Вадзім Іосуб. - Напраўду, тут я б вылучыў два асобныя фактары. Гэта зніжэнне беларускага рубля і рост самога даляра. Паніжэнне беларускага рубля мы бачым у росце кошту валютнага кошыка. Рост не вельмі вялікі: блізу 2% з пачатку года. Быццам бы гэта не шмат, тым не менш, хутчэй за ўсё, пачынае паступова адбівацца памяншэнне валютнага даходу ад экспарту нафтапрадуктаў. Гэта значыць даходу менш, прапановы на рынку менш - беларускі рубель паступова зніжаецца. На гэта яшчэ накладваецца рост самога даляру да іншых сусветных валют.

- Пара «еўра - даляр» на пачатку года знаходзілася ў раёне 1,09, расце даляр і да расейскага рубля. Што гэта азначае? Пры тым, што беларускі рубель у цэлым слабее да ўсіх замежных валют, курс даляра расце значна хутчэй за астатнія валюты - і еўра, і расейскі рубель.

Што тычыцца адсутнасці сочынскай дамоўленасці аб льготнай цане нафты, тут, са слоў аналітыка, не ўсё так страшна.

- Учора Дзмітрый Круты даваў дадатковае тлумачэнне з гэтай нагоды, - тлумачыць Іосуб. - Стала зразумела, што дамовіцца не паспелі, але будуць дамаўляцца далей. І цяпер гэта пытанне не дамоўленасці паміж прэзідэнтамі або паміж урадамі. Размаўляць будуць аб канкрэтных умовах пастаўкі, у тым ліку аб прэміі за нафту, з канкрэтнымі пастаўшчыкамі нафты. Там яшчэ ёсць умераны пазітыў. Калі раней мы мелі справу толькі з буйнымі расейскімі кампаніямі (там было толькі пяць кампаній - «Раснафта», «Лукойл», «Газпрамнафта», «Татнафта» і «Башнафта»), то цяпер можна будзе весці перамовы з рознымі дробнымі і сярэднімі кампаніямі.

Раней іх у Расеі проста не пускалі ў трубу «Транснафты» для паставак нафты ў Беларусь. Цяпер дамовіліся, што абмежаванні будуць знятыя. Таму размаўляць у Расеі можна з усімі. Можа быць, гэта паскорыць дасягненне дамоўленасці аб пастаўках нафты і тэарэтычна пашырыць канкурэнцыю сярод пастаўшчыкоў нафты. Магчыма, гэта прывядзе да зніжэння прэмій пастаўшчыкоў, а значыць, і зніжэння коштаў. Але на гэты момант гэтых дамоўленасцей няма, канкрэтныя кошты не вельмі зразумелыя. Прынамсі, у частцы велічыні прэміі. Зразумела, што будзе сусветная цана мінус экспартная мыта і плюс нейкая прэмія.

Менавіта па выключэнні гэтай прэміі з цаны Лукашэнка і Пуцін дамаўляліся апошнія два месяцы, але так і не змаглі гэтага зрабіць. На апошніх перамовах яны прыйшлі да таго, што гэта не тэма гутарак для прэзідэнтаў. Пра гэта трэба гаварыць з канкрэтнымі пастаўшчыкамі. Калі будзе нафта, колькі яе будзе, незразумела.

Што тычыцца «сусветных коштаў», гэта больш-менш зразумела. Можна паглядзець графікі коштаў Brent і расейскай Urals, - кажа Іосуб. - З сусветнага кошту адымаецца экспартная мыта, якую Беларусь пакуль не плаціць. Цяпер яна блізу 17% ад кошту. Гэта значыць, мы пакуль плацім, паводле звестак «Белнафтахіма», блізу 83% ад сусветнага кошту. Гэтая мыта паступова будзе зніжацца, і да 2024 года яе не будзе зусім.

Далей усё круціцца вакол прэміі. Агучвалася лічба $10 за тону. Гэта прыблізна $1,2-1,3 за барэль. І вось пытанне з прэміямі - прадмет далейшых перамоў. Але гэтыя прэміі займаюць блізу 2% ад сусветнага кошту нафты. У прынцыпе, гэта не моцна крытычна, і, напэўна, ужо лепш хутчэй дамовіцца і браць нафту з прэміяй, чым гандлявацца за гэтыя 2%.