«Лукашэнка не ўтрымаўся б пры ўладзе»

Ці дабярэцца «дыктатарапад» да Беларусі?

У свеце пачаўся сапраўдны «дыктатарапад». Трохі больш за год таму абрынуўся рэжым Башара Асада, затым ЗША адным ударам змялі Нікаласа Мадура. Цяпер захісталіся крэслы лідэраў камуністычнага рэжыму на Кубе і іншых аўтарытарных кіраўнікоў Лацінскай Амерыкі. У Іране не сціхае хваля пратэстаў, а Дональд Трамп адкрыта падтрымлівае іранскіх дэманстрантаў.

Хто з вядомых дыктатараў можа ўпасці наступным? Якія рэжымы цяпер выглядаюць найбольш хісткімі?

Пра гэта сайт Charter97.org спытаў кандыдата філасофскіх навук, кіраўніка ўкраінскага Цэнтра беларускіх камунікацый Максіма Плешкі:

— Пасля падзення рэжыму Мадура наступнымі ў чарзе стаяць Куба і Нікарагуа. Гэта такі трохвугольнік рэжымаў у Лацінскай Амерыцы. Паколькі ЗША абазначылі сваю дактрыну, што яны цалкам кантралююць заходняе паўшар'е, яны навядуць парадак з гэтымі дыктатарскімі рэжымамі па ўласным меркаванні.

Што да Кубы, то прыкладна 15 гадоў таму я асабіста там быў — і не ў адным месцы, не толькі ў Гаване. Я аб'ездзіў востраў, бачыў усё на ўласныя вочы. Скажу так: гэта краіна, але фактычна — бедная. Бедная краіна, якая нагадвае нашы 1990-я: дэфіцыт, адсутнасць тавараў. Ты нібыта турыст, маеш грошы, гатовы нешта набыць, але ўсё адно павінен бегаць, дамаўляцца, шукаць, каб табе нешта прадаўалі або знайшлі патрэбны тавар. Мае ўражанні такія: другі раз турыстам на Кубу я б не паехаў, хоць клімат там выдатны, узбярэжжа цудоўнае, людзі вельмі адкрытыя і пазітыўныя. Але краіна ў цэлым — бедная, бедная і яшчэ раз бедная.

Гавана: тыя старадаўнія раскошныя дамы, якія камуністы раздалі жыхарам як ёсць, — яны дагэтуль цалкам без рамонту. Людзі жывуць вялізнымі сем'ямі, часта ў паўразбураных будынках. Куба — гэта рудымент старой камуністычнай эпохі. Відавочна, што менавіта Куба абрынецца першай, і гэта лагічна: яна доўга трымалася на нафтавай падтрымцы Венесуэлы. Тое самае датычыць і суседняга рэжыму ў Нікарагуа — ён таксама мае ўсе шанцы абрынуцца. Гэта калі казаць пра Лацінскую Амерыку.

Калі вярнуцца да Кубы, то Трамп ужо фактычна выставіў ёй жорсткі ўльтыматум. Ён відавочна даў зразумець, што час рэжыму падыходзіць да канца. І калі Куба балансуе на мяжы, то спыненне паставак энергарэсурсаў зробіць сітуацыю крытычнай. Я ўпэўнена скажу: кубінцы не пойдуць абараняць гэты рэжым, які настолькі прагніў, што ўжо давёў іх да адчаю. Гэта пытанне часу.

— Ці павінен Лукашэнка баяцца пасля арышту свайго саюзніка Мадура? Ці можа «хваля падзення дыктатур» дакатацца і да Беларусі?

— Кожны дыктатар цяпер задумаўся і пачаў баяцца. Кожны. Дыктатары — гэта бандыты, піраты, якія прыкрываліся міжнародным правам і заканадаўствам, але рабілі тое, што хацелі. У выпадку з Лукашэнкам — гэта міграцыйныя крызісы, гвалт, тэрор. Але з'явіўся сусветны «паліцэйскі», які больш ні на што не азіраецца: трэба — значыць, змятэ чарговага дыктатара.

Што датычыць Лукашэнкі, трэба разумець: сам па сабе ён нічога не значыць. Калі б не Пуцін, то ніякі Трамп не быў бы патрэбны — беларускі народ і суседзі самі б справіліся, Лукашэнка не ўтрымаўся б пры ўладзе. Таму Лукашэнку трэба найперш баяцца за захаванне пуцінскага рэжыму ў Расіі. А што да рэжыму Пуціна, то 2026 год пачаўся бурна, і ўсе ведаюць пра стан расійскай эканомікі — пра рэцэсію, пра надзвычай негатыўныя сцэнары.

Рэжым кантраляванага хаосу, які там трымаецца, доўга не пратрымаецца. Я ведаю і спадзяюся, што 2026 год можа стаць апошнім годам Пуціна як дыктатара. А не стане Пуціна — не стане і Лукашэнкі.

Каб адказаць вобразна: калі ў Кашчэя Несмяротнага іголка ў яйцы, то «лукашэнкаўская іголка» ляжыць недзе ў чамаданчыку Пуціна ў Крамлі. Гэта значыць, баяцца Лукашэнку трэба найперш за лёс пуцінскага рэжыму. Плюс трэба ўлічваць, што пакуль паміж ім і адміністрацыяй Трампа захоўваецца дастаткова паважлівы камунікацыйны тон. Трамп пакуль не пагражае Лукашэнку — ён выдатна разумее, што Лукашэнка не суб'ект.

Калі Расія вырашыць атакаваць краіны Балтыі, Сувалкскі калідор або паўтарыць удар па Украіне — Лукашэнка ўжо не здольны гэта спыніць. Ён не суб'ект у дыктатарскай міждзяржаўнай іерархіі. Гэта, як кажуць, «васал майго васала». Ён усяго толькі пуцінскі васал. Таму паўтару: ён баіцца за захаванне рэжыму Пуціна.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com