Байцы нябачнага фронту
- Ірына Халіп
- 2.10.2026, 12:41
Мы іх не ведаем, а яны ствараюць будучыню Беларусі.
Ёсць у рунэце некалькі сайтаў, дзе зарэгістраваныя карыстальнікі выкладаюць свае падборы акордаў. Аднойчы сябры распавялі мне, што на самым папулярным рускамоўным сайце ўвесь час з'яўляюцца падборы акордаў беларускіх песень. І выкладвае іх дзевятнаццацігадовы беларус.
З цікаўнасці я зайшла на той сайт, знайшла ўліковы запіс юнака. Аказалася, ён выклаў акорды 89 песень. І ўсе — беларускія. Ад Вольскага да Вайцюшкевіча, ад Касі Камоцкай да Светы Бень, ад «Нэйра Дзюбеля» да «Пятлі прыстрасці».
Першую песню з уласным падборам акордаў ён выклаў на сайт яшчэ летам 2022 года, у пятнаццацігадовым узросце. Гэта былі «Небяспечныя гульні» Лявона Вольскага. І з таго часу акорды беларускіх песень з'яўляюцца там рэгулярна. Тыя ж сябры, якія звярнулі на гэта ўвагу, распавялі, што летась у снежні былі ў Варшаве на канцэрце Лявона, дзе ён выканаў свой узрушаючы кавер на песню Касі Камоцкай «Чаканне Калядаў». І ўжо праз пару дзён гэты малады чалавек выклаў на сайт акорды той самай песні. Магчыма, ён таксама быў на гэтым канцэрце. Магчыма, убачыў у сацыяльных сетках відэа з канцэрта. Гэта не так ужо і важна.
Важна іншае: з 15 гадоў гэты невядомы нам юнак падбірае акорды да беларускіх песень і выкладае іх у інтэрнэт. І тыя, хто прыходзіць на сайт па «Сплін» або «ДДТ», могуць пачуць беларускую музыку. Зразумець, наколькі яна разнастайная. Пачаць слухаць, палюбіць гэтую музыку і гэтую мову. Іншымі словамі, сядзіць малады беларус, схаваны за нікам, не шукае грошай і папулярнасці, а проста незаўважна робіць важную для грамадства працу. І такіх людзей, якія ціха, не прыцягваючы да сябе ўвагі, прасоўваюць беларускую культуру, мову, гісторыю, — вялікае мноства. Проста мы пра іх не ведаем. А яны і ёсць тыя самыя байцы нябачнага фронту, якія ціха ствараюць і распаўсюджваюць нацыянальны кантэнт для будучай вольнай Беларусі.
З гэтай жа катэгорыі — стваральнікі і рэдактары беларускай Вікіпедыі. Праўда, Вікіпедыя, у адрозненне ад сайтаў з акордамі, вядомая ўсім, таму няма нічога дзіўнага ў рэпрэсіях супраць рэдактараў-валанцёраў. Мінулым годам адбыліся іх масавыя затрыманні. Легендарны рэдактар Казімер Ляхновіч (толькі пасля вызвалення Джонам Коулем стала вядома яго сапраўднае імя — Ілья Барыскевіч), які за 17 гадоў стварыў амаль сем тысяч артыкулаў для беларускай Вікіпедыі, атрымаў рэальны тэрмін. Іншым, можна сказаць, пашанцавала: абышлося «хатняй хіміяй», што ў цяперашнія часы амаль раскоша.
А яшчэ ў Тэлеграме ёсць мноства каналаў, куды тыя ж энтузіясты дадаюць перакладзеныя на беларускую мову фільмы, серыялы, мультфільмы, анімэ. Іншыя энтузіясты перакладаюць кнігі, якія мы ўсе даўно прачыталі па-руску. Здавалася б, які сэнс перакладаць Рэмарка або Брэдберы, якія зачитаныя да дзірак па-руску? Мы ведаем іх кнігі амаль на памяць і можам цытаваць гадзінамі. Але гэтыя невядомыя хлопцы сядзяць начамі і перакладаюць. У тэлеграм-каналах у іх невялікая аўдыторыя. Гэта не мільёны беларусаў, гэта пакуль яшчэ тысячы. Ды і, напрыклад, анімэ — спецыфічны жанр, у прынцыпе не ўсім цікавы. Пражылі б як-небудзь і без анімэ па-беларуску.
Так думаюць многія. І на сёння, мабыць, маюць рацыю. Але нашы суайчыннікі-валанцёры думаюць не пра сённяшні дзень, а пра заўтрашні. Ці нават пра тую, яшчэ больш далёкую будучыню, да якой, можа, не ўсе мы дажывём. І запаўняюць сусветную прастору нацыянальным кантэнтам, каб беларусы наступных пакаленняў, размаўляючы на роднай мове, не сутыкнуліся з тым, што на ёй не могуць чытаць, глядзець, спяваць, атрымліваць энцыклапедычную інфармацыю. Менавіта гэтыя сённяшнія хлопцы ствараюць для іх тую самую велізарную падушку, на якую калісьці ўпадуць беларусы, ужо не баючыся разбіцца.
Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org
Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe
Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com
