Пуцін стаў праклёнам Расіі

Але перадусім ён — сімптом.

Адно — чытаць Дастаеўскага, Камю або Ганну Арэндт і нават разумець, пра што яны, а іншае — адчуць гэтае адчай нутром.

Верхавенскае «права на бясчэсце» і радасная масавая гатоўнасць нармальнага (звычайнага) чалавека скарыстацца гэтым правам — вось што цалкам паралізуе сёння мяне, які пасталеў, але, відаць, недастаткова змяніўся, сына савецкіх «шасцідзесятнікаў».

…Фільм «Беражыся аўтамабіля» быў чыстай маральнай нотаю маіх (і не толькі маіх, вядома) пачатковых часоў: так, крадуць, але страхавы агент Деточкін разам з падпалкоўнікам міліцыі Падбярозавікавым, пры ўдзеле савецкай суддзі з беспамылкова мацярынскім тварам актрысы Сакалавай, вядома ж, забяспечаць перамогу дабра, інакш і быць не можа!

Гэта была казка, вядома (імёны герояў казалі самі за сябе), але ў гэтай казцы яшчэ (ужо?) жыла вера ў чалавека. Так, Сталін быў дрэнны, але мы-то добрыя! І вось цяпер мы, вырваўшыся з ранейшага змроку, пабудуем для сябе і сваіх дзяцей нешта чалавечае…

Але вярнуць Сталіна і сталінскія нормы жыцця аказалася справай цалкам руціннай: трэба было проста зноў дазволіць людзям бясчэсце — бязпамяцтва, хлусню, абыякавасць, жорсткасць… Проста прыкруціць назад дзяржаўны вентыль, жорстка пакараць непакорных і даць астатнім адмашку: можна!

«Ім бы, гіпсавым, чалавечыны…» — ды на раз!

Потым вентыль зноў адкруцілі і нам, ненадоўга, зноў дазволілі быць людзьмі, і нам падалося, што вось цяпер-то гэта назаўсёды — але, як і мінулы раз, гэта была ўсяго толькі начальніцкая паблажка. Хуткасць і радасць, з якой нармальныя (звычайныя) людзі па першай адмашцы пабеглі зноў лізаць лубянскі бот, памятаю, моцна ўразілі мяне, ужо цалкам саракагадовага чалавека, на мяжы стагоддзяў…

Найноўшай катастрофай — сведчаннем яе глыбіннага жаху — стаў нават не пачатак вялікай вайны з Украінай (у момант гэта было палітычным рашэннем аднаго вар’ята, які ўявіў сябе Іванам Жахлівым і Пятром Першым у адным флаконе). Сапраўднай катастрофай стала менавіта гэта масавае грамадскае абвальванне, гатоўнасць прыняць новую вялікую хлусню і вялікую кроў, прыстасаваць псіхіку, дамовіцца з сабой, а потым пачаць радасна змагацца за месца каля крывавай казны.

«Права на бясчэсце, — дык усе да нас прыбягуць, ніводнага там не застанецца…»

Не ўсе, вядома, — далёка не ўсе! — але расійскае сярэднеарыфметычнае, на жаль, пацвердзіла захапленні спадара Ставрогіна. Буча і ўсё, што паследавала за ёю, крывавае бясчэсце — прысуд Расіі значна цяжэйшы, чым сам Пуцін. Ён стаў праклёнам Расіі, але перадусім, вядома, ён — сімптаматыка.

«Зямля, як і вада, нараджае газы, і гэта былі пухіры зямлі…» — сказана ў «Макбеце».

Пухір лопне, у гістарычным сэнсе, даволі хутка, але, баюся, дыхаць гэтымі газамі будуць яшчэ і ўнукі тых, хто сёння радасна скарыстаўся правам на бясчэсце…

Верхавенскі руліць.

Віктар Шэндэровіч, Facebook

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com