Новы фронт ва Украіне: ці можа Беларусь уступіць у вайну

Што кажуць эксперты і палітыкі.

Украіна заяўляе пра падрыхтоўку адбіцця наступу з боку Беларусі. На памежнай тэрыторыі ўсталёўваюцца мінныя палі і будуюцца ўмацаванні, спецслужбы ўзмацняюць праверкі насельніцтва. Прадстаўнікі ўкраінскай арміі заяўляюць пра вызначаныя мэты на беларускай тэрыторыі. «Вёрстка» расказвае, наколькі рэальным з'яўляецца рызыка ўцягвання Мінска ў вайну.

Адкуль вядома пра магчымы наступ на Украіну з Беларусі?

Уладзімір Зяленскі 2 мая заявіў, што з боку Беларусі паблізу ўкраінскай мяжы заўважаная «незвычайная актыўнасць». «Украіна гатовая абараняць сваіх людзей, свой суверэнітэт, і кожны павінен гэта разумець, каго спрабуюць уцягнуць у любую агрэсіўную актыўнасць супраць Украіны», — напісаў ён, не тлумачачы, пра што ідзе гаворка.

Украінскія СМІ тлумачылі, што з беларускага боку абнаўляецца памежная дарожная інфраструктура і вядзецца абуладкаванне артылерыйскіх пазіцый. Адзначалася, што ўкраінскі бок пакуль не фіксуе прыкмет падрыхтоўкі да неадкладнага наступу.

Праз дзве тыдні, 15 мая, Зяленскі заявіў, што Масква разглядае планы аперацый з тэрыторыі Беларусі — або супраць Чарнігаўска-Кіеўскага напрамку ва Украіне, або супраць адной з краін НАТА на паўночнай беларускай мяжы (там знаходзяцца Літва і Латвія). «Украіна валодае дэталямі размовы паміж Расіяй і Беларуссю, — сказаў ён. — Украіна, безумоўна, будзе абараняць сябе і сваіх людзей, калі Аляксандр Лукашэнка памыліцца і вырашыць падтрымаць яшчэ і гэты расійскі намер».

Пра непасрэдны ўдзел Беларусі ў вайне Зяленскі не казаў, яго адмаўляе і прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка. «Калі і будзем мы ўцягнутыя ў вайну, у тым ліку калі гэта будзе супраць Украіны, дык толькі ў адным выпадку — калі яны ўчыняць супраць нас агрэсію. Мы ўцягвацца ў вайну ва Украіне не збіраемся. У гэтым няма ніякай патрэбы», — сказаў ён журналістам 21 мая.

Ці можа Беларусь далучыцца да расійскага ўварвання?

На пачатку вайны, у 2022 годзе, расійская армія атакавала Украіну і з тэрыторыі Беларусі — наступаючы на Кіеў з двух бакоў, праз Прыпяць і Чарнігаў. Ад украінскай сталіцы да мяжы — каля 100 кіламетраў, тады расійскай арміі ўдалося падысці да межаў горада ўсяго за адзін дзень — цяпер гэта выглядае цалкам немагчымым.

Расія выкарыстоўвала ваенныя базы і аэрадромы на тэрыторыі Беларусі, наносіла з тэрыторыі краіны ракетныя ўдары і размяшчала параненых у мясцовых ваенных шпіталях, аднак непасрэднага ўдзелу ў баявых дзеяннях беларускія вайскоўцы не прымалі.

Армія краіны налічвае прыблізна 49 тысяч чалавек, у час вайны яна можа быць папоўненая 150–300 тысячамі рэзервістаў. Каля 6,5 тысячы салдат і сяржантаў — кантрактнікі, частку афіцэраў рэгулярна выклікаюць з рэзерву, на ўзбраенні пераважна — мадэрнізаваныя савецкія ўзоры тэхнікі. Вядзенне наступальных дзеянняў супраць Украіны такімі сіламі, найверагодней, не атрымаецца.

Каля 27% насельніцтва краіны падтрымліваюць дзеянні расійскіх войскаў ва Украіне, сцвярджаў кастрычніцкі сацыялагічнае апытанне iSANS, 34% выступаюць супраць. Амаль 70% падтрымліваюць мірныя перамовы. З такімі настроямі прызыўная армія наўрад ці будзе гатовая да вайны на чужой тэрыторыі, і большасць экспертаў лічыць, што Мінск не стане самастойна ўступаць у баявыя дзеянні. «Часткай негалоснай дамовы Лукашэнкі з грамадствам было абяцанне не ўцягваць краіну ў чужую разбуральную вайну», — адзначае The National Interest.

Больш рэалістычным выглядае варыянт, пры якім Беларусь зноў магла б даць сваю тэрыторыю для наступу расійскіх вайскоўцаў. Але незалежных пацвярджэнняў падрыхтоўкі такога наступу пакуль няма. Амерыканскі Інстытут вывучэння вайны адзначае, што ў Расіі, верагодна, няма дастатковых рэзерваў для пачатку такой аперацыі.

Прыкмет стварэння дастатковай ударнай групоўкі на мяжы таксама не выяўлена. Аналітыкі інстытута лічаць, што Масква можа паспрабаваць пераканаць Лукашэнку выкарыстаць беларускую тэрыторыю для атакаў дронамі ў Заходняй і Паўночна-Заходняй Украіне, уключаючы чыгуначную дарогу з Польшчы. Такія ўдары пакуль не зафіксаваныя.

Як мог бы выглядаць новы наступ Расіі з Беларусі?

Калі б Масква ўсё ж сабрала сілы для наступу, беларускі напрамак мог бы быць выкарыстаны для адцягнення ўкраінскіх сіл з усходу краіны, дзе Расія спрабуе завяршыць захоп Данецкай вобласці. Масква магла б нанесці адцягвальныя ўдары ў бок Кіева або перарэзаць лагістычныя шляхі забеспячэння з боку Польшчы.

Такі ўдар мог бы стварыць сур'ёзныя лагістычныя праблемы для ЗСУ і запатрабаваць перакідкі дзясяткаў тысяч украінскіх салдат, адзначае старшы навуковы супрацоўнік Гудзонаўскага інстытута Люк Кофі (у сваёй артыкуле ён разглядае магчымасць выканання такога манеўру беларускай арміяй).

Аднак гіпатэтычны наступ у бок Кіева або Чарнігава ў 2026 годзе будзе выглядаць не так, як у 2022-м: дроны зрабілі немагчымым прасоўванне буйной тэхнікі, памежныя лініі прыкрытыя міннымі палямі і ўмацаваннямі, а ўкраінскія вайскоўцы заяўляюць пра гатоўнасць наносіць удары ў глыб беларускай тэрыторыі.

«Першыя 500 мэтаў ужо вызначаныя. Бясплатная і цалкам практычная парада: не становіцеся Украіне папярэк горла», — напісаў у Фэйсбуку 26 мая Камандуючы Сіламі беспілотных сістэм Украіны Роберт Броўдзі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com