Што выбера Пуцін — абараняць Крым ці Расію

Удары ЗСУ ставяць Крэмль перад выбарам.

Паралельна з нанясеннем дальніх удараў Украіна цяпер разгортвае яшчэ адну кампанію — па парушэнні лагістыкі ўдарамі сярэдняй дальнасці, якую Сілы беспілотных сістэм ЗСУ самі назвалі Crimean Switch Off («Адключэнне Крыму»). Яе мэта — парушыць працу энергетычнай, паліўнай і транспартнай інфраструктуры, што забяспечвае пастаўкі і ўстойлівасць расійскай акупацыі Крыму.

Падраздзяленні пад камандаваннем Роберта Броўдзі (пазыўны Мадзяр) паслядоўна наносяць удары па падстанцыях і аб'ектах энергасістэмы, праз якія Крым атрымлівае электраэнергію з Расіі. Толькі ў ноч з 7 на 8 ліпеня былі паражаныя аб'ект энергамоста Кубань — Крым, пяць электрычных падстанцый, радыёлакацыйныя станцыі СПА і ваенны палігон.

Паводле даных Сіл беспілотных сістэм, з 1 па 8 ліпеня былі атакованы 50 асобных энергетычных вузлоў у Крыме і на акупаваным поўдні Украіны.

Як паведамляюць некалькі ўкраінскіх крыніц, за апошнія дні ўдары былі нанесены па 60 аб'ектах энергетычнай інфраструктуры, 51 з якіх знаходзіцца ў Крыме. Сярод іх:

падстанцыя (110 кВ) Берагавое (Малочнае);

падстанцыя (110 кВ) Майнакі (Еўпаторыя);

падстанцыя (110 кВ) Новаазёрная (Мядзведзева);

падстанцыя (110 кВ) Сакі;

падстанцыя (36 кВ) Мядзведзева;

Сакская ЦЭЦ (Сакі).

Пад удар трапілі і масты, што злучаюць Крым з мацярыковай часткай Расіі. У чэрвені Украіна знішчыла чыгунны мост цераз Паўночна-Крымскі канал. Чангарскі мост пацярпеў ад двух удараў — спачатку 7 чэрвеня, а потым яшчэ раз праз два дні. Другая атака вывела пераправу з ладу і спыніла перавозку расійскіх ваенных грузаў па гэтым маршруце.

Лагістыка на гэтым напрамку стала настолькі рызыкоўнай, што, паводле слоў украінскіх чыноўнікаў, расійскі рух тут фактычна забаронены з меркаванняў бяспекі: Кіеў усталяваў над гэтым калідорам агнявы кантроль.

Супрацькарабельная кампанія ў Азоўскім моры

Найбольш прыкметнай падзеяй апошняга тыдня стала разгортванне маштабнай супрацькарабельнай кампаніі, якую Сілы беспілотных сістэм Украіны вядуць супраць расійскага ценявога флоту танкераў у Азоўскім моры і ў раёне Керчанскага праліву.

Адзін з найвопытнейшых карэспандэнтаў Kyiv Post Сцяфан Коршак параўнаў гэтую аперацыю з Operation Paukenschlag («Удар літаўр») — наступам нямецкіх падводных лодак супраць неахоўванага амерыканскага суднаходства на пачатку 1942 года. Аднак паводле шэрагу параметраў нават гэтая аналогія не перадае рэальнага маштабу таго, што адбываецца.

Паводле даных, пацверджаных відэазапісамі з беспілотнікаў, спадарожнікавымі здымкамі і інфармацыяй ад нейтральных суднаў, што знаходзіліся ў раёне атак, 6 ліпеня былі паражаныя два танкеры, 7 ліпеня — 10 танкераў, грузавое судна і паром, 8 ліпеня — яшчэ дзевяць танкераў, а 9 ліпеня — 14 танкераў.

У той жа дзень да аперацыі ўпершыню далучыліся марскія беспілотнікі, якія дайшлі непасрэдна да Таганрогскай затокі.

Каля 80% паражаных суднаў загарэліся. Паводле сцвярджэнняў украінскіх чыноўнікаў, прыблізна палова з іх поўнасцю страціла баяздольнасць, а каля чвэрці згарэла дашчэнту.

Асабліва паказальна, што гэтая кампанія вядзецца ў адным з найбольш насычаных сродкамі СПА раёнаў падкантрольнага Расіі чарнаморскага ўзбярэжжа. Амаль кожны ўдар па судну суправаджаўся паражэннем расійскага комплексу СПА ў Крыме або на паўднёва-захадзе Расіі. Гэта сведчыць пра старанна скаардынаваную паветрана-марскую аперацыю, падрыхтоўка да якой, відаць, заняла многія месяцы і якая цяпер рэалізуецца з прыкметнай упэўненасцю.

Удары наносяць аператары 1-га цэнтра, 20-й брыгады K-2, 412-й брыгады Nemesis (Немезіда) і 413-га палка Raid (Рэйд). Іх дзеянні каардынуе Цэнтр глыбокіх удараў, які дзейнічае са снежня 2025 года.

Афіцыйна заяўленая мэта Украіны — пазбавіць акупаваны Крым паставак паліва і прадэманстраваць, што Расія больш не здольная забяспечыць бяспеку марскіх шляхоў, ад якіх залежыць паўвостраў. Публічны заклік Уладзіміра Пуціна тэрмінова выдзеліць Крыму дадатковыя паліўныя субсідыі можна лічыць адным з найкрасамоўнейшых сведчанняў таго, што гэтая кампанія прыносіць вынікі.

Адначасова яна ставіць Пуціна перад стратэгічнай дылемай: спрабаваць адначасова абараняць і Расію, і Крым — ці сканцэнтраваць высілкі выключна на абароне Расіі. Так, я разумею, што Пуцін лічыць Крым часткай Расіі (хоць гэта не так). Але калі ў бліжэйшыя месяцы яму сапраўды давядзецца вызначаць прыярытэты, будзе цікава паглядзець, які выбар ён зробіць.

Тым часам тэхналогіі, што ляжаць у аснове ўкраінскай праграмы дальніх і сярэднедальных удараў, імкліва ўдасканальваюцца. Украінская кампанія Fire Point, якая выпускае ўдарны беспілотнік FP-2, што ўжываўся ў многіх з гэтых атак, павялічыла масу яго баявой часткі да 200 кілаграмаў, адначасова давёўшы далёкасць палёту прыблізна да 370 кіламетраў дзякуючы новай канструкцыі крыла.

Акрамя таго, паводле наяўных звестак, Украіна пры падтрымцы Вялікабрытаніі стварае надводныя беспілотнікі павялічанай далёкасці, здольныя выконваць задачы ў адкрытым акіяне. Гэта дазволіць перанесці баявыя дзеянні далёка за межы акваторый Чорнага і Азоўскага мораў.

Такім чынам, не маючы паўнавартаснага ваенна-марскога флоту ў Чорным моры, Украіна фактычна з нуля стварыла сістэму абмежавання і кантролю марской прасторы выключна за кошт беспілотных платформаў. Гэта сапраўды новы падыход да вядзення марской вайны, які сёння ўважліва вывучаюць ваенна-марскія сілы многіх краін свету.

Адказ Расіі: кампанія балістычнага тэрору

Расія адрэагавала на ўкраінскія дальнія і сярэднедальнія ўдары атакамі, накіраванымі не столькі супраць украінскіх узброеных сіл, колькі супраць мірнага насельніцтва. 2, 6, 8 і 11 ліпеня Кіеў падвергся масіраваным ударам ракет і беспілотнікаў. Адна толькі атака 6 ліпеня забрала жыцці прынамсі 19 чалавек у сталіцы і яшчэ васьмі — у Кіеўскай вобласці.

Ні адна з балістычных ракет, выпушчаных па Кіеве 6 ліпеня, не была перахоплена. Гэта наглядна дэманструе востры дэфіцыт ракет-перахопнікаў — сёння гэта дагэтуль адна з галоўных праблем украінскай сістэмы СПА.

Як адзначыў прэзідэнт Уладзімір Зяленскі, балістычныя ракеты — гэта, па сутнасці, адзіны козыр, што застаўся ў Уладзіміра Пуціна ў гэтай вайне. Паводле большасці іншых паказчыкаў Расія ўжо саступае свайму праціўніку.

Сітуацыя на фронце

На зямлі баявыя дзеянні застаюцца інтэнсіўнымі, хоць за апошні тыдзень змены лініі фронту былі нязначнымі. Адначасова агульны баланс паступова схіляецца на карысць Украіны.

Галоўнакамандуючы ЗСУ Аляксандр Сырскі 10 ліпеня паведаміў, што за першыя шэсць месяцаў 2026 года тэмпы расійскага прасоўвання скараціліся больш чым удвая. Заявы Крамля пра захоп Канстанцінаўкі застаюцца спрэчнымі і, паводле даных Генеральнага штаба Украіны, не адпавядаюць рэчаіснасці. Украінскія сілы працягваюць абарончыя баі як у самым горадзе, так і на подступах да яго.

Паводле аналітыкаў і даследчай групы Tochnyi, на Запарожскім напрамку сканцэнтраваныя адныя з найбольш баяздольных рэгулярных частак Украіны, уключаючы 79-ю, 80-ю і 95-ю дэсантна-штурмавыя брыгады, а таксама 92-ю асобную механізаваную брыгаду. Журналіст Kyiv Post Сцяфан Коршак звязвае гэтую канцэнтрацыю сіл з нядаўнімі заявамі камандзіра 1-га штурмавога палка Дзмітрыя Перуна, які назваў Запарожскі напрамак і Крым «найбольш перспектыўнымі» раёнамі для будучых украінскіх наступальных аперацый.

Гэта ўзмацняе здагадкі, што Кіеў можа рыхтаваць наступ у кірунку Перакопскага пярэсмыка — менавіта гэты ўчастак яшчэ ў 2023 годзе разглядаўся як адна з магчымых цэляў. Мясцовасць тут грае на карысць Украіны: адкрытая стэпевая прастора, спрыяльныя ўмовы надвор'я і магчымасць ужываць невялікія, добра падрыхтаваныя пяхотныя падраздзяленні, якія дзейнічаюць пры падтрымцы вялікай колькасці тактычных беспілотнікаў.

Праўда, не выключана, што гаворка ідзе пра чарговую аперацыю па дэзінфармацыі — падобную да той, што папярэднічала наступу ў Курскай вобласці ў 2024 годзе, — прызначаную адцягнуць увагу ад падрыхтоўкі ўдару на іншым напрамку. Час пакажа. Аднак, ацэньваючы падобныя прыкметы, варта глядзець далей за найбольш відавочныя высновы, спрабуючы зразумець сапраўдныя намеры вышэйшага ўкраінскага камандавання.

Нядаўна Коршак таксама пісаў, што Кіеў прыкметна змяніў тактыку вядзення пяхотнага бою. Як расійскія, так і ўкраінскія крыніцы ўсё часцей паведамляюць, што штурмавыя групы ЗСУ цяпер складаюцца з лёгкай пяхоты, байцы якой нясуць з сабой толькі боепрыпасы і медыцынскія наборы.

Цяжкая зброя, папаўненне запасаў боепрыпасаў і нават агнявая падтрымка дастаўляюцца беспілотнікамі, а не пераносяцца вайскоўцамі.

Гэтая мадэль паступова і незаўважна вытесніла канцэпцыю агульнавайсковага бою, заснаваную на выкарыстанні бранятэхнікі і механізаванай пяхоты, якую абодва бакі лічылі асноўнай для гэтай вайны.

Па словах прэзідэнта Украіны, каля 90% расійскіх стратаў сёння прыпадае на ўдары беспілотнікаў. Пры гэтым прасоўванне расійскіх войскаў у раёнах Канстанцінаўкі, Пакроўска і Славянска вымяраецца ўжо не кіламетрамі, а дзясяткамі метраў за суткі — гэта адны з самых нізкіх тэмпаў наступу сярод буйных ваенных аперацый эпохі беспілотнікаў.

Ацэнка сітуацыі ва Украіне

Сёння Кіеў валодае ініцыятывай на ўсіх узроўнях сваёй ударнай стратэгіі: дальнабойныя ўдары вывелі з ладу амаль палову расійскіх нафтаперапрацоўчых магутнасцяў; удары сярэдняй дальнасці фактычна адрэзалі Крым ад ключавых энергетычных і транспартных камунікацый; а кампанія супраць расійскіх суднаў на Азоўскім моры нагадвае, паводле вельмі трапнага выразу Сцяфана Коршака, «марскі Халакост» для расійскага ценявога флоту.

У той жа час сур'ёзнай праблемай па-ранейшаму застаюцца расійскія ўдары высокадакладнымі планіруючымі авіябомбамі.

Аднак, нягледзячы на новыя перавагі Украіны, усё гэта пакуль не прымусіла Пуціна адмовіцца ад сваіх максімалісцкіх мэтаў. Наземная вайна і кампанія ўдараў сярэдняй дальнасці, што яе падтрымлівае, хоць і складаюцца ўсё больш спрыяльна для Украіны, пакуль не прывялі да вырашальнага пералому.

Але перад Пуціным стаіць куды больш глыбокая праблема, чым няздольнасць дамагчыся вырашальнага поспеху на полі бою. Цяпер Расіі даводзіцца адначасова абараняць два напрамкі, якія зусім нядаўна лічыліся практычна не звязанымі паміж сабой.

Па-першае, трэба забяспечваць фізічную бяспеку Крыму, забеспячэнне якога палівам і электраэнергіяй, а таксама транспартнае паведамленне залежаць ад некалькіх уразлівых перапраў і марскіх маршрутаў, што знаходзяцца пад пастаяннымі ўкраінскімі ўдарамі.

Па-другое, пад ударам знаходзіцца і ўласная эканамічная і прамысловая база Расіі, бо нафтаперапрацоўчыя заводы і прадпрыемствы абароннай прамысловасці, што знаходзяцца за сотні, а часам і тысячы кіламетраў ад лініі фронту, больш нельга лічыць недасягальнымі — асабліва пасля ўдару па Омску на мінулым тыдні.

Расійская сістэма СПА, і без таго пад каласальнай нагрузкай, вымушана выбіраць паміж абаронай Крыму і ўласна расійскай тэрыторыі. Украіна ж пастаянна пашырае пералік сваіх мэтаў — цяпер ён цягнецца ад Керчанскага праліву да Заходняй Сібіры. Таму кожнае ўзмацненне СПА на адным напрамку аўтаматычна стварае ўразлівасць на іншым.

Аднак перад Кіевам таксама стаіць сур'ёзная дылема ў сферы СПА. Украінскія сілы ўжо знайшлі эфектыўныя спосабы процідзеяння масіраваным атакам расійскіх беспілотнікаў і крылатых ракет. Але супраць балістычных ракет такіх рашэнняў пакуль няма. Іх здольныя перахопліваць толькі найсучаснейшыя комплексы, такія як Patriot. Менавіта гэтых ракет-перахопнікаў сёння крытычна не стае. Попыт на іх рэзка вырас з-за сітуацыі на Блізкім Усходзе, а запасы Украіны і яе еўрапейскіх саюзнікаў імкліва скарачаюцца.

Саміт у Анкары прынёс Кіеву фінансавую падтрымку і пашырэнне прамысловага супрацоўніцтва, але не забяспечыў паставак перахопнікаў, здольных хутка запоўніць гэты дэфіцыт. Пакуль саюзнікі не здолеюць вырашыць праблему вытворчасці такіх ракет, Украіне будзе складана ператварыць свае поспехі ў сферы ўдарных аперацый у вырашальную стратэгічную перавагу над Расіяй.

Мік Райан, New Voice

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com