Апошні ястраб Амерыкі

Пазіцыя сенатара Грэма была ўнікальнай.

Вестка пра раптоўную смерць сенатара Ліндсі Грэма прыйшла якраз тады, калі ён толькі што вярнуўся з свайго дзесятага ваеннага візіту ў Кіеў — яшчэ ў пятніцу ён сустракаўся з прэзідэнтам Зяленскім, гаварыў пра супрацьпаветраную абарону Украіны і санкцыі супраць Расіі.

Грэм ніколі не быў класічным заканадаўцам-дыпламатам. Наадварот — ён быў чалавекам, які падкрэсліваў неабходнасць сілавога ціску на дыктатуры і іх кіраўнікоў. Які настойваў, што толькі такая пазіцыя Злучаных Штатаў можа дапамагчы дэмакратычным краінам стварыць асновы для ўласнай бяспекі ў нашым няпростым свеце.

Падтрымка сенатарам Грэмам Украіны з таго часу, як пачалася расійская агрэсія супраць нашай краіны, заўсёды была паслядоўнай і прынцыповай. Бо і ва ўсіх іншых выпадках, калі Расія здзяйсняла агрэсіўныя дзеянні, сенатар трымаўся менавіта такой пазіцыі.

Скажам, тады, калі было прынята рашэнне аб нападзе Расіі на маленькую Грузію — што стала прэлюдыяй да вялікіх войнаў на постсавецкай прасторы. І тады ў сенатара Грэма была абсалютна дакладная пазіцыя і дакладнае пасланне адміністрацыі прэзідэнта Джорджа Буша — аж да прапаноў быць больш рашучымі ў абароне грузінскага суверэнітэту і прымаць рашэнні аб больш выразных палітычных кроках.

Такой жа абсалютна дакладнай і зразумелай была пазіцыя сенатара і ў блізкаўсходніх пытаннях, дзе ён заўсёды заклікаў займаць жорсткую пазіцыю ў дачыненні да Ірана і іншых дыктатарскіх рэжымаў, якія пагражаюць бяспецы як Злучаных Штатаў, так і дэмакратычных краін рэгіёна.

З гэтага пункту гледжання можна сказаць, што пазіцыя сенатара Грэма была ўнікальнай — у сітуацыі, калі і Ізраіль, і Украіна практычна страцілі традыцыйную двухпартыйную падтрымку, якая сканцэнтравалася або ў шэрагах рэспубліканцаў, або ў шэрагах дэмакратаў. Сенатар Грэм падтрымаў абедзве гэтыя краіны — і цяпер пра яго са словамі ўдзячнасці згадваюць і ў Кіеве, і ў Іерусаліме. І гэта таксама напамін пра тое, якой павінна быць палітыка Злучаных Штатаў у дачыненні да дэмакратычных краін, што змагаюцца за ўласнае існаванне ў супрацьстаянні з агіднымі дыктатарскімі рэжымамі — рэжымамі, якія лічаць, што сіла, прымус і ідэалагічныя выдумкі могуць быць апраўданнем для забойства мірных жыхароў і захопу чужых тэрыторый.

Вядома, можна было б сказаць, што ўрокі эпохі, якую ў амерыканскім палітычным жыцці ўвасабляў Ліндсі Грэм, абавязкова будуць улічаныя. Але я не быў бы такім аптымістам. Мы ўсе бачым, што прыйшлі новыя палітычныя часы. Прыйшлі людзі, якія думаюць не столькі пра прынцыпы, колькі пра электаральныя перамогі. Людзі, якія жадаюць не тлумачыць сваім суайчыннікам сутнасць каштоўнасцяў, а перадусім імкнуцца спадабацца гэтым суайчыннікам дзеля хуткай перамогі на выбарах. І нават не задумваюцца, што наступных выбараў для тых самых суайчыннікаў можа проста не быць — з‑за ваеннай небяспекі і іх гібелі. Тое, што, дарэчы, раней было выключна вобразам, калі мы казалі пра гэтую небяспеку і пра гэтую гібель, цяпер становіцца рэальнасцю ў многіх краінах свету.

І колькасць гэтых краін будзе толькі павялічвацца ў нашым няпростым XXI стагоддзі — калі мы не будзем прыслухоўвацца да палітычнай спадчыны такіх людзей, як сенатар Ліндсі Грэм. Як і сенатар Джон Маккейн — якога Грэм у свой час абараняў ад самога Дональда Трампа.

Ліндсі Грэм застанецца ўвасабленнем той амерыканскай палітыкі, якая дарыла свету надзею на мір і выжыванне ў найгоршыя дзесяцігоддзі і ХХ, і пачатку XXI стагоддзя. А цяпер гэтая пазіцыя можа быць надзеяй на тое, што свет зможа выбрацца з той палітычнай і ваеннай прорвы, у якую мы ўсе праваліліся, — з меншай колькасцю разбурэнняў, ахвяр і таго пачуцця катастрофы, якое не пакідае нас.

Віталь Портнікаў, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com