Пра настроі ў Маскве

Навошта Крэмль паказаў алігарха Мельнічэнку.

Каціцца вал рэакцый на перформанс расійскага алігарха Андрэя Мельнічэнкі у The Economist. Думаю, ініцыятары і выканаўцы публікацыі ўжо самі дзівяцца, навошта насамрэч яны гэта зрабілі — столькі версій ім прапанавалі.

Як па мне, не канкрэтызаваны яшчэ адзін варыянт.

Мельнічэнка — гэта анты-Хадаркоўскі. Пазначана опцыя: хочаце гаварыць пра будучае суіснаванне з Расіяй не з сілавікамі, а з прагматыкамі — вось вам алігарх з умоўна чалавечым тварам.

Абрамовіч — сімвал таго, што было да Пуціна і пры Пуціне. Дзмітрыеў дзейнічае ў амплуа «будучыня з Пуціным і пасля яго». Але сам па сабе як постаць успрымаецца дрэнна. У Хадаркоўскага выразны чалавечы матыў паглядзець, што будзе пасля Пуціна. Тым больш што ён кажа рэчы, якія еўрапейцам зручна чуць.

Ну, вось на гэтае поле вылучаюць яшчэ адну фігуру. Як яна сыграе — пакажа час. Калі паспяхова — табар замежных «добрых рускіх» альбо самаліквідуецца ад безвыходнасці, альбо перабярэцца да новага цэнтра прыцягнення.

Сам факт міжнароднай прэзентацыі яшчэ аднаго «дрэннага рускага» — гэта цікава, дапаўняе кампазіцыю.

А каб астатнія сузіральнікі інцыдэнту з Мельнічэнкам не надта многа сабе дадумвалі, 11 ліпеня з нагоды свайго 75-годдзя даў інтэрв'ю прадвадзіцель клуба злых крэмлёўскіх дзядуль — Мікалай Патрушаў. У кантэксце таго, што адбываецца, гэта выглядала максімальна камічна.

Патрушаў (як кіраўнік Марскай калегіі) шмат разважаў на тэму магутнасці расійскага флоту. Яго, хутчэй за ўсё, запісалі за некалькі дзён да таго, але выдалі ў эфір у момант, калі добрыя дроны дэ-факта заблакавалі Дон і Азоў. У выніку ён выглядаў як відавочны маразматык.

Але ўсе ключавыя тэзісы ён прамовіў. І пра нацысцкіх нацыстаў у Еўропе, і пра ўмоўна-пазітыўнага Трампа, і пра Пуціна — захавальніка Расіі. То бок вы, вядома, разглядайце маладых і перспектыўных, але памятайце, што касцявая рука дасведчаных злых дзядуль нікуды не знікае.

Я ўжо згадваў, што дынаміка настрояў «дрэнных рускіх» і манеўры ў гэтай сферы — важны індыкатар. Пакуль проста назіраем.

Што да настрою дарагіх расіян, ён такі: яны больш занепакоеныя, але па-ранейшаму любяць Пуціна, ухваляюць вайну і не звязваюць з ёй праблемы, што абрынуліся.

Нядаўна расійскія сацыялагічныя кампаніі ФОМ і «Левада-цэнтр» апублікавалі некаторыя дадзеныя пра пачуцці грамадзян.

ФОМ паказвае, што ў сярэдзіне красавіка 2026 года зраўнялася колькасць расіян у трывожным настроі і ў спакойным, пасля чаго колькасць трывожных пачала расці і цяпер складае 54% (супраць 38% спакойных). Трывожнасць падрасла ў чэрвені.

«Левада» таксама паказвае, што ў чэрвені падрасла колькасць тых, хто адчувае «раздражненне, страх, тугу…» (з 22% да 29%). Так дрэнна не было ўжо 2,5 года.

То бок, нібыта нешта адбываецца. Але што? Што здарылася?

Найбольшыя падзеі месяца, якія запомніліся, рэспандэнты «Левады» назвалі атакі дронаў (24%) і праблемы з бензінам (22%). Пры гэтым проста «СВА» адзначылі 7%, а «поспехі СВА» — 1%.

У ФОМ «СВА» выдзелілі 33%, прычым 18% адзначылі атакі па Украіне, а 13% — атакі па РФ. Бензінам занепакоіліся 20%.

Пры гэтым ФОМ адзначае невялікі рост пратэстных настрояў. Характэрна, што расіяне падазраюць у гатоўнасці выйсці на акцыі пратэсту 65% суайчыннікаў, пры гэтым толькі 14% прызнаюцца, што гатовыя выйсці самі, 78% адмаўляюць такія намеры.

Паводле ФОМ, адабрэнне Пуціна за год знізілася з 79% да 71%, давер да яго — з 78% да 69%. «Левада» паказвае зніжэнне адабрэння з 84% да 74%.

На гэтым фоне, паводле «Левады», 67% у чэрвені падтрымлівалі дзеянні расійскіх войскаў ва Украіне, відавочна не падтрымлівалі — 11%. І пры гэтым 64% фармальна схільныя да перамоваў, а 29% выступаюць за працяг вайны.

29% дарагіх расіян гатовыя апраўдаць ядзерны ўдар па Украіне.

Як успрымаць гэтыя лічбы? Так, трэба зрабіць усе агаворкі пра якасць расійскай сацыялогіі. Тым не менш, гэтыя лічбы публічна паказваюць у самой Расіі.

Пры жаданні ў іх можна ўбачыць, з аднаго боку, тэндэнцыю да росту незадаволенасці. З іншага боку, мікраскапічны характар гэтага росту.

То бок, дарагія расіяне ў масе дагэтуль не прыйшлі да думкі, што каб пазбавіцца ад трывог і праблем, трэба скончыць вайну. А сярод тых, хто выступае за перамовы, многія разумеюць пад «перамовамі» прыняцце Украінай расійскага ўльтыматуму.

Адным словам, трэба працягваць працу па прымусу да адэкватнасці і правільнай канвертацыі занепакоенасці.

Што павінны засвоіць дарагія расіяне.

Найвышэйшы ўзровень адабрэння таго, што адбываецца ў РФ, — у Маскве, 72% (супраць 52% у сярэднім па Расіі).

Таксама ў Маскве:

— больш за ўсё любяць Пуціна — 82% (сярэдняе — 74%)

— найбольш ухваляюць дзеянні расійскіх войскаў ва Украіне — 78% (сярэдняе — 67%)

— больш за ўсіх хочуць працягваць вайну — 55% (сярэдняе — 29%).

Адзінае, у чым дарагія масквічы больш стрыманыя, — у адобрыенні ядзернага ўдару па Украіне — 27%. Бо ўсведамляюць, што з'яўляюцца галоўнай мэтай усіх адказных удараў.

Вынік. Выхаваўчыя меры некалькі актывізуюць расійскае насельніцтва. Але гэтую энергію трэба канвертаваць у правільнае — антываеннае — рэчышча. Асабліва падкрэсліваючы, што крыніца вайны — не толькі Пуцін, а і маса людзей, якія не адчуваюць на сабе негатыўных наступстваў вайны. У прыватнасці — уся Масква.

Менавіта такіх людзей у сваім асяроддзі мусяць выяўляць і выхоўваць самі расіяне.

Аляксей Копыцька, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com