Збіты прыцэл Крэмля

Эра беспакаранасці Расіі заканчваецца.

У расійскім інтэрнэт-выданні «Рэпарцёр», якое актыўна транслюе антыўкраінскую і мілітарысцкую рыторыку і публікуе каментары вайсковых прапагандыстаў, з’явіўся матэрыял з красамоўнай назвай «Антыбалістычная кааліцыя пазбавіць Расію апошняга неядзернага доваду».

У ім, у прыватнасці, адзначаецца: «Вайна на знясіленне, у якую ператварылася спецыяльная ваенная аперацыя, на пятым годзе свайго правядзення ўсё хутчэй набліжаецца да сваёй тэрмінальнай стадыі. Тэхналагічная перавага і каласальныя рэсурсы калектыўнага Захаду няўмольна скарачаюць часавае акно, адведзенае нашай краіне для рашучага пералому вайны за будучыню Расіі і Украіны».

Расійскія прапагандысты пачынаюць панікаваць і вельмі засмучаюцца, што апошні «трумф» дыктатара Пуціна — расійскія балістычныя ракеты — хутка могуць стаць неэфектыўнымі. А тэхналагічная перавага і каласальныя рэсурсы аб’яднанага Захаду імкліва скарачаюць час балістычнай перавагі Масквы.

Варта звярнуць увагу на тое, што гэта публікацыя ў расійскім «Рэпарцёры» з’яўляецца паказальным прыкладам трансфармацыі расійскага інфармацыйнага дыскурсу на фоне зацяглай вайны Масковіі супраць Украіны. І калі на працягу першых гадоў поўнамаштабнага ўварвання крэмлёўская прапаганда паслядоўна дэманстравала абсалютную ўпэўненасць у ваеннай перавазе Расіі, то цяпер усё часцей нават набліжаныя да ўлады каментатары вымушаныя прызнаваць змяненне стратэгічнага балансу.

Пры гэтым яны не адмаўляюцца ад «прапагандысцкай логікі», а толькі адаптуюць яе да новых рэалій, тлумачачы цяжкасці не сістэмнымі пралікамі рэжыму Пуціна, а нібыта «бязмежнымі рэсурсамі калектыўнага Захаду». Менавіта таму падобныя публікацыі становяцца індыкатарам эвалюцыі расійскай палітычнай рыторыкі і змянення псіхалагічных установак унутры прапагандысцкага асяроддзя.

Аднак асабліва паказальна тое, што аўтары фактычна прызнаюць скарачэнне тэхналагічнай перавагі Расіі ў сферы ракетнага ўзбраення. На працягу многіх гадоў Крэмль будаваў сваю знешнепалітычную стратэгію вакол дэманстрацыі так званых «аналагаў няма» — найноўшых сістэм узбраення, якія мусілі забяспечыць Маскве асаблівы статус у міжнароднай палітыцы.

Гіпергукавыя комплексы, аператыўна-тактычныя ракеты, балістычнае ўзбраенне і іншыя высокадакладныя сродкі паражэння актыўна выкарыстоўваліся не толькі як ваенны рэсурс, але і як інструмент палітычнага ціску. Крэмль імкнуўся сфармаваць у міжнароднай супольнасці перакананне, што Расія здольная наносіць удары, ад якіх практычна немагчыма абараніцца. Менавіта гэты вобраз мусіў кампенсаваць эканамічнае адставанне Расійскай Федэрацыі, крытычную тэхналагічную залежнасць ад імпарту і абмежаваныя магчымасці для доўгатэрміновага эканамічнага спаборніцтва з Захадам.

Аднак вайна супраць Украіны стала беспрэцэдэнтным выпрабаваннем гэтай канцэпцыі. Упершыню расійскія высокатэхналагічныя сістэмы прымяняюцца сістэматычна, у вялікіх маштабах і ва ўмовах супрацьдзеяння сучасным заходнім тэхналогіям.

Калі на пачатковым этапе вайны асобныя тыпы расійскіх ракет сапраўды ўяўлялі надзвычай складаную праблему для ўкраінскай супрацьпаветранай абароны, то паступова сітуацыя пачала змяняцца. Украіна атрымала сучасныя сістэмы ППА розных тыпаў, была створаная шматузроўневая архітэктура супрацьпаветранай абароны, а краіны-партнёры значна актывізавалі каардынацыю ў сферы перадачы адпаведных тэхналогій, сродкаў выяўлення і перахопу паветраных мэтаў.

Акрамя таго, важна адзначыць, што эфектыўнасць супрацьракетнай абароны не з’яўляецца абсалютнай: ніводная з існуючых сістэм не гарантуе стопрацэнтнага перахопу ўсіх балістычных ракет, а вынік залежыць ад тыпу ракет, колькасці адначасовых пускаў, насычанасці ўдару і іншых аператыўных фактараў.

Менавіта таму ў расійскай інфармацыйнай прасторы ўсё часцей з’яўляюцца трывожныя ацэнкі адносна стварэння «антыбалістычнай кааліцыі». Бо гэты тэрмін адлюстроўвае тэндэнцыю да паглыблення міжнароднага супрацоўніцтва ў сферы супрацьпаветранай і супрацьракетнай абароны Украіны.

Для Крэмля гэта ўяўляе сур’ёзны выклік, бо гаворка ідзе не толькі пра перадачу асобных комплексаў, але і пра інтэграцыю розных сістэм назірання, ранняга папярэджання, кіравання і перахопу ў адзіную архітэктуру, здольную паступова павышаць узровень абароны ад паветраных пагроз.

Асаблівую ўвагу прыцягвае змена псіхалагічнага акцэнту ў самой расійскай прапагандзе. Калі раней любая пастаўка заходняй зброі высмейвалася або прадстаўлялася як няздольная змяніць ход расійска-ўкраінскай вайны, то цяпер нават штатныя прапагандысты вымушаныя казаць пра тэхналагічную перавагу Захаду.

Гэта фактычна азначае ўскоснае прызнанне таго, што ваенна-прамысловы патэнцыял дэмакратычных дзяржаў значна перавышае магчымасці расійскай эканомікі. Бо сукупны эканамічны патэнцыял краін, якія падтрымліваюць Украіну, у разы большы за расійскі, а іх навуковыя, вытворчыя і інавацыйныя магчымасці дазваляюць адаптавацца да новых выклікаў значна хутчэй. Менавіта гэтае абставіна ўсё больш вызначае доўгатэрміновую дынаміку вайны.

Аднак не менш паказальным з’яўляецца тэзіс пра «часавае акно», якое нібыта імкліва зачыняецца для Расіі. І нягледзячы на відавочна прапагандысцкі характар гэтай фармулёўкі, яна адлюстроўвае ўсведамленне таго, што вайна ўсё больш пераходзіць у плоскасць эканамічнага, тэхналагічнага і вытворчага спаборніцтва.

А ў такім фармаце канфлікту вырашальнае значэнне маюць не толькі запасы ўзбраення, але і здольнасць хутка вырабляць новыя сістэмы, мадэрнізаваць наяўныя тэхналогіі, падтрымліваць лагістыку і на працягу доўгага часу фінансаваць маштабныя ваенныя праграмы.

Для Расіі гэтая перспектыва асабліва складаная з-за дзеяння міжнародных санкцый, абмежавання доступу да крытычна важных тэхналогій і высокатэхналагічных кампанентаў, а таксама неабходнасці траціць значныя рэсурсы на падтрыманне інтэнсіўнасці баявых дзеянняў.

Хаця расійская абаронная прамысловасць змагла адаптавацца да часткі абмежаванняў і наростыць выпуск асобных відаў узбраення, яна працягвае залежаць ад складаных вытворчых ланцужкоў і імпартных тэхналогій. У той жа час краіны, якія падтрымліваюць Украіну, маюць значна шырэйшыя магчымасці для маштабавання вытворчасці, інвеставання ў даследаванні і распрацоўкі і развіцця новых абаронных рашэнняў.

Таксама неабходна ўлічваць, што сучасная вайна ўсё менш вызначаецца асобным відам узбраення. Перавага фармуецца праз спалучэнне выведкі, сістэм сувязі, аўтаматызацыі кіравання, беспілотных платформаў, высокадакладных сродкаў паражэння, радыёэлектроннай барацьбы і супрацьпаветранай абароны.

Менавіта інтэграцыя гэтых кампанентаў забяспечвае якасна новы ўзровень эфектыўнасці. У гэтым кантэксце нават значны арсенал балістычных ракет не гарантуе дасягнення стратэгічных мэт, калі праціўнік паступова павышае здольнасць выяўляць, адсочваць і перахопліваць частку такіх пагроз.

Характэрна, што расійская прапаганда ўсё часцей выкарыстоўвае фармулу пра «вайну за будучыню Расіі і Украіны». Падобная рыторыка прызваная прадставіць агрэсію як экзістэнцыйны канфлікт, у якім любыя страты апраўдваюцца неабходнасцю барацьбы за выжыванне дзяржавы. Такі падыход мае перадусім унутрыпалітычнае значэнне: ён накіраваны на падтрыманне мабілізацыйных настрояў у расійскім грамадстве і тлумачэнне зацяглага характару вайны.

На дадзены момант гэта публікацыя «Рэпарцёра» цікавая не столькі сваімі высновамі, колькі тым, што яна дэманструе змены ў расійскай інфармацыйнай прасторы. Нават аўтары, якія ясна і паслядоўна трымаюцца пракрамлёўскай пазіцыі, усё часцей вымушаныя прызнаваць існаванне доўгатэрміновых выклікаў для расійскай ваеннай стратэгіі.

Пры гэтым іх тэксты застаюцца элементам маскоўскай прапаганды, і таму падобныя матэрыялы маюць вартасць перадусім як крыніца для вывучэння трансфармацыі афіцыйнай і каляафіцыйнай расійскай рыторыкі.

Яны сведчаць пра тое, што інфармацыйная машына Крэмля паступова пераходзіць ад дэманстрацыі безумоўнай упэўненасці да тлумачэння прычын, з-за якіх вайна зацягваецца і чаму тэхналагічнае спаборніцтва з заходнімі дзяржавамі становіцца ўсё больш складаным для Расіі.

Менавіта гэта эвалюцыя дыскурсу можа быць адным з ускосных індыкатараў таго, як у расійскім палітычным асяроддзі пераасэнсоўваюць перспектывы працяглага ваеннага супрацьстаяння, рыхтуючы расійскае насельніцтва да таго, што вайна працягнецца гадамі, а знясіленне рэсурсаў стане новай сацыяльна-эканамічнай нормай.

Віктар Каспрук, блог

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com