Дугін пачынае агаворвацца

На гэта варта звярнуць увагу.

Расійскі аракул і чэравагаворца Аляксандр Дугін у нядаўніх «эксклюзіўных» інтэрв’ю казаў так: Украіну скасаваць, Захад перамагчы, лібералы — зло, шчасце — у сям’і. Але гэта ён заўсёды кажа. А гэтым разам было і нешта яшчэ больш эксцэнтрычнае: трэба рассяляць мегаполісы, каб не ствараць добрую мішэнь і павысіць нараджальнасць расіян.

Але самае цікавае — што Дугін, падобна яго гаспадарам, пачынае ў сваіх інтэрв’ю (адным і другім) агаворвацца. На гэта варта звярнуць увагу.

Аляксандр Дугін вядомы сваімі змовамі і заклінаннямі. Непатапляльны дреднаўт ідэалагічнага флоту краіны-агрэсара старанна працуе філосафам. То-бок робіць выгляд, што жыве не ў тым вымярэнні, што астатнія — нават самыя патрыятычныя і праваенныя суграмадзяне.

Ён зачароўвае «добрых простых рускіх людзей» (не блытаць з «добрымі рускімі») сваёй разлічанай нятутэйшасцю. Канечне, не так, як іншаземцы ў канцы мінулага стагоддзя ахмурвалі наіўных грамадзян СССР жуйкай і яркімі шмоткамі. Дугін глядзіць над галовамі сучаснікаў у будучыню і бачыць там пакораныя вяршыні.

Тая самая ўтульная хтонь

Усе, хто задаваўся пытаннем пра паходжанне поглядаў і тактык Дугіна, ведаюць, адкуль яны ўзяліся. У юным узросце ён зблізіўся з членамі падпольнага «Южынскага кружка», заснаванага пісьменнікам і мысляром Юрыем Мамлеевым у пакоі барака, да 1968 года размешчанага ў Южынскім завулку (з 1993 года зноў — Вялікі Палашэўскі).

Дугін добра ведаў і Мамлеева з яго змрочнай «метафізічнай» прозай, і блізкага яму паэта-містыка, эрудыта і перакладчыка Яўгена Галавіна, які яшчэ ў 1974 годзе заснаваў «Чорны ордэн SS», слыў гуру ў колах маскоўскага рок-н-ролу, пісаў песні і філалагічныя працы. Менавіта ён пазнаёміў Дугіна з ідэямі французскага кансерватыўнага філосафа Рэнэ Генона, які праклінаў прагрэс і ліберальныя каштоўнасці, заклікаючы святло з ірацыянальнага Усходу і «вечную мудрасць», якую здрадзіў мітуслівы Захад, таму яго дні палічаныя.

У 1988 годзе разам з яшчэ адным членам кружка, філосафам і дысыдэнтам Гейдарам Джэмалём 24‑гадовы Дугін уступіў у таварыства «Памяць», але іх даволі хутка выключылі за «сувязі з эміграцыяй», якіх баяліся патрыёты-антысеміты. Але ў аспекце цягацення да традыцыі, нянавісці да Захаду і ўяўленняў пра акультны падмурак сусветабудовы Дугін застаецца блізкі любой сістэме поглядаў, што грунтуецца на пакрыўджанасці чужымі, часта прыдуманымі поспехамі, жаданні рэваншу і маніякальнай нецярпімасці да Іншага.

Іншае — увогуле ўсё, што не ты і не твая боль, не твае траўмы. Паўтараючы, нібыта Захад усё захапіў, ні з кім не дзеліцца і адмяніў шматпалярны свет, Дугін толькі і робіць, што пагражае знішчэннем усялякай шматпалярнасці і наогул любых прыкмет разнастайнасці. Прынцып аўтаномнага існавання, заснаванага на свабодзе волі і імкненні да свабоды выбару, — злейшы вораг таго парадку, які ён спрабуе наблізіць з моманту, калі ў 1997 годзе пры падтрымцы Генштаба арміі Расіі выйшла пілотнае выданне яго «Асноў геапалітыкі». Гэта адкрыта фашысцкая кніга, якая праектуе далейшую ваенную актыўнасць Расійскай Федэрацыі.

Тады такія погляды здаваліся цалкам маргінальнымі.

Да іх ставіліся гэтаксама, як да створанай пісьменнікам Эдуардам Лімонавым Нацыянал-бальшавіцкай партыі. Аляксандр Дугін і Ягор Лятаў узмацнялі яе сваім удзелам, ужо не кажучы пра дзіўнае і для многіх чыста эпатажнае збліжэнне з ёй Сяргея Курохіна: музыкант-авангардыст атрымаў партыйны білет нумар 418 — а гэта містычны лік у вучэнні Алістэра Кроўлі, якім захапляўся Дугін. Пра НБП, нягледзячы на ўвесь яе гонар, часта казалі як пра арт-праект, калі не пасмейваліся. Лічылася, што «бабло пераможа зло».

А зло проста забрала сабе ўсё бабло.

Вампірычная вітальнасць

Цяпер ужо памерлі заснавальнікі НБП — адзін Дугін жывы і свеціцца, як насякомае з «Дзяніскіных апавяданняў» Віктара Драгунскага. Цікава, што містычныя настаўнікі Дугіна практыкавалі падкрэслена багемны лад жыцця, калі выказвацца вельмі мякка. Але пражылі нямала — насуперак ідэі, быццам здаровы дух — абавязкова ў здаровым целе. Мамлееў, моцна п’ючы, нягледзячы на хваробу нырак, памёр у 83 гады, а Галавін — у 72, будучы падобны да высушанага наркотыкамі Эдгара Бероўза.

Тут няма ніякіх заканамернасцяў. У тым і рэч, што кожны сам выбірае свой шлях, на практыцы абвяргаючы брэдні традыцыяналістаў пра патрэбу чалавецтва ў адзіна правільным вучэнні, якое ўсталёўвае Божае царства на зямлі.

У Дугіна ёсць толькі адна асаблівасць, якую варта мець на ўвазе. Ён цалкам неўзрушны, і гэта прыкмета калі не моцнага духам чалавека, дык прынамсі ўмелага акцёра. Ён ураўнаважаны і халодны, прынамсі вонкава, валодае сабой і нават лухту — а нічога іншага ён у змястоўным сэнсе не кажа — падае грунтоўна.

Дугін, быццам персанаж фантастычнага апавядання Стывена Кінга «Лангольеры», жрэ і перапрацоўвае не толькі проставаты, але прывабны акультызм ад Рэрыха да Гітлера, але і энергію, а то і проста плоць навакольных, у тым ліку блізкіх яму людзей. Яго дачка Дар’я, падарваная ў ягонай машыне ў 2022 годзе, стала не больш чым сакральнай ахвярай. Выбух, відаць, быў прызначаны самому Дугіну, — і сімвалічны кантэкст трагедыі быў адразу бязлітасна скарыстаны ў працы, як была ўзятая ў прапагандысцкую працу бацькам яшчэ ў падлеткавым узросце і сама Дар’я Дугіна.

Здольнасць пераступаць праз усё, што б ні здарылася, дэманструючы вернасць сабе і тым, хто забяспечвае ўдачу, дапамагае Дугіну эфектыўна функцыянаваць, з разумным выглядам нясучы бязглуздзіцу. Патрыёты, як правіла, не семі пядзей у лбе, і філосаф-акультыст паспяхова гэтым карыстаецца. Далей можна доўга ўмацоўваць рэпутацыю — хоць бойкай гаворкай на замежных мовах, хоць жангліраваннем усялякай эзатэрыкай, у якой ніхто не будзе разбірацца, бо жыццё кароткае. Гэта таксама вельмі выгадны рэсурс.

Будучы майстрам тактыкі, Дугін выдатна ведае, што робіць. Ён не маргінал, што бубніць свае адкрыцці. У 2023 годзе лідар гурта «Воплі Відоплясова» Алег Скрыпка распавядаў мне, як яшчэ ў мінулым стагоддзі на іх канцэрце ў маскоўскім клубе «16 тонн» у перапынку з-пад самай сцэны пачалі раздавацца крыкі: «Хахлы, гоў хоум!». Гэта быў, паводле слоў Алега, «тады нікому не вядомы Аляксандр Дугін». Аднак варта ўдакладніць, што вышэйзгаданая кніга па геапалітыцы на той момант ужо была выдадзеная, то-бок слухачы акадэміі Генштаба ўжо засвойвалі ролю Расіі на еўразійскай прасторы. Усё наступнае было толькі працягам тых воклічаў пад сцэнай.

«Такога, як Дугін»

У інтэрв’ю праўладнаму каналу «Метаметрыка», які ліхаманкава імітуе вострыню і бязцэнзурнасць, Дугін мімаходзь дэманструе адзін безадмоўны прыём. Тлумачачы, ні больш ні менш, у чым прызначэнне філосафа, Аляксандр Гелеевіч нагадвае, што яго зусім не турбуе гэты свет, уключаючы патрэбу ў вядомасці і славе. Тут нават вядучаму нічога не застаецца, як перабіць Дугіна і падлабунліва патлумачыць, што ўсяго гэтага ў госця з лішкам. На што той рэагуе з уласцівым сапраўднаму філосафу нейтральнай паблажлівасцю.

У сучаснай Расіі Дугін дасягнуў менавіта такога становішча — ён можа казаць што заўгодна ўнутры той уселенной, якую сам пабудаваў і сімвалам якой зрабіўся. Менавіта таму ён усё часцей незапланавана агаворваецца. У інтэрв’ю рэсурсу news.ru, якое ўзгадвалася ў пачатку, Дугін расказвае пра ўдзел у падрыхтоўцы дакладу, прысвечанага сцэнарыям развіцця Расіі, і падкрэслівае, што горшы сцэнар развіцця Расіі — заўсёды следства чыіхсьці інтрыг. І што, каб пазбегнуць гэтага горшага сцэнару, не трэба займацца ідэалогіяй — з ёй у Расіі і так усё выдатна. Патрэбныя намаганні літаральна ва ўсіх астатніх галінах.

Тут з філосафам цяжка спрачацца. Дэмаграфія, узровень развіцця тэхналогій, бяспека, сацыяльная палітыка — усё гэта ў цяперашняй Расіі знаходзіцца ўжо за мяжою катастрофы, нягледзячы ні на які запас трываласці. Прапаганда, якая не тое самае, што ідэалогія, таксама пакуль адчувае сябе ўпэўнена, але гэта не азначае, што яна настолькі эфектыўная, як прывыкла пра сябе гаварыць.

Абвяшчаючы, што з ідэалогіяй у айчыне ўсё добра, Дугін адкрыта адмаўляецца ад працы. Насамрэч ён жа ўжо зрабіў усё, што ад яго залежала. Прайшоў абрад ініцыяцыі ў акультыстаў, уваходзіў у таварыства «Памяць» і НБП, падрэдагаваў вучэнне Рэнэ Генона, спрытна замяніўшы Азію на Расію, прысвоіў ідэі еўразійцаў і ўзначаліў іх рух, урэшце, даў пуцёўку ў жыццё квету рускага афіцэрства, акрэсліўшы кола найбліжэйшых задач арміі РФ. Пара і меру ведаць.

Аднак, перакананы Дугін, у філосафаў у бліжэйшы час працы стане больш. І гэта звязана з распаўсюджваннем штучнага інтэлекту. Толькі філосаф (спойлер: такі, як Дугін) зможа размаўляць з гэтай хрэновінай на роўных і не дапусціць яе канчатковага засілля ва ўсіх сферах жыцця. І Расія, калі верыць Дугіну, зноў адстае ад Крамянёвай даліны, дзе, як ён вычытаў, звальняюць праграмістаў, каб іх месцы занялі філосафы. Расіі застаецца толькі даганяць, але яна гэта зробіць. Бо гэта пытанне выжывання. Як у старым анекдоце пра «ананас».

Не менш бясспрэчныя і разважанні Дугіна пра кіраванне дэмаграфічнымі працэсамі. Па‑першае, патрэбныя тэрміновыя меры. Па‑другое, гэтым павінны займацца новыя людзі — старыя зусім нягодныя. Далей, вядома, пачынаецца звыклае трызненне — «камісарскія» меры па выкараненні урбанізму, забарона разводаў, а там і як такіх індывідаў з‑за іх ліберальна-заходняга паходжання. Але паколькі цяпер Дугін — топавы чыноўнік, які завярае сваю бязглуздзіцу сувязямі з дзяржавай, яму трэба як-небудзь умацоўваць свае прапановы. І ён, хоць сарамлівы інтэрв’юер нічога такога не казаў, строга прыбівае: «Не-не-не, гэта не манілаўшчына!».

Ну вось, ахілесава пята выпадкова абнажылася — стараннямі самога ж Ахіла. Нягледзячы на тое што, паводле слоў Дугіна, ягоная канцэпцыя «дзяржавы-цывілізацыі» (пазычана ў класіка еўразійства Пятра Савіцкага) стала ў РФ афіцыйнай і нібыта выкарыстоўваецца «вярхоўным галоўнакамандуючым», прамых пацвярджанняў патрэбнасці Аляксандра Гелеевіча на самым версе як не было, так і няма. Бо тыя, хто выкарыстоўваюць яго эклектычныя заклікі, дзейнічаюць яго ж метадамі, хоць і не ў вобласці вытанчанай словеснасці, а ліючы цыстэрны крыві і ўтылізуючы целы носьбітаў.

Дугіну ўсё роўна страшна, што ён ляпнуў нешта не тое. Ён не хацеў, вядома. Толькі тых, каму належыць, безумоўна, не хвалююць эмоцыі філосафа.

Ян Ляўчэнка, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com