У Расіі дыягнаставалі ваенную версію «галандскай хваробы»

Армія і ВПК РФ выцягваюць рэсурсы з грамадзянскай эканомікі, прыводзячы да яе дэградацыі.

Пераход расійскай эканомікі на ваенныя рэйкі забяспечыў скачок заробкаў, але не павысіў яе эфектыўнасць. Бягучая сітуацыя нечым падобная да нафтавага буму 2000-х гадоў, што прывёў да хуткага росту даходаў без адпаведнага росту прадукцыйнасці працы, адзначае Bloomberg, назваючы тое, што адбываецца цяпер, ваеннай версіяй «галандскай хваробы». Як нафтавыя даходы 20 гадоў таму прыцягвалі працоўную сілу і капітал у энергетычны сектар, пазбаўляючы іх іншых вытворчых галін, дык цяпер ваенны сектар — армія, што ваюе ва Украіне, і ВПК — выцягваюць рэсурсы з грамадзянскай эканомікі, прыводзячы да яе дэградацыі.

З пачатку вайны ў 2022 годзе рост заробкаў у Расіі апярэджваў рост прадукцыйнасці працы прыкладна на 5 працэнтных пунктаў, падлічылі ў Bloomberg Economics. Гэта блізка да паказчыка, зафіксаванага падчас нафтавага буму ў першым дзесяцігоддзі XXI стагоддзя, і значна перавышае сярэдні паказчык у 1 працэнтны пункт, які назіраўся ў 2009–2021 гадах.

«Грамадзянскі сектар не можа функцыянаваць такім чынам бясконца, — адзначае Дзмітрый Палявы, адказны за інвестыцыйную стратэгію ў «Астра кіраванне актывамі». — Калі заработная плата расце хутчэй за прадукцыйнасць працы, гэта непазбежна адбіваецца на прыбытку — менавіта гэта мы цяпер і назіраем». Менш эфектыўныя прадпрыемствы, якія не могуць канкурыраваць па заробках з дзяржсектарам, губляюць работнікаў, адзначае Палявы. Тым больш, што пры беспрацоўі ў 2%, адтоку людзей у эміграцыю і на кантракт у армію ўзяць дадатковых работнікаў няма дзе.

Нават запаволіўшыся, намінальны рост заробкаў складае 10–15%; рэальныя заробкі растуць прыкладна на 5% за апошнія паўтара года, а рознічныя выдаткі нават дэманструюць тэндэнцыю да павелічэння. Пры гэтым эканоміка стагнуе, вытворчасць скарачаецца ў многіх галінах, а інвестыцыі падаюць, сведчаць даныя Расстата.

Грамадзянскія сектары вымушаныя павышаць заробкі, каб паспеваць за ваеннымі. Паводле ацэнак Bloomberg Economics, у 2022 годзе месячнае жалаванне ваенаслужачага-кантрактніка прыкладна ў чатыры разы перавышала сярэдні заробак па Расіі, а цяпер — толькі ўдвая. Кацярына Уласава, эканаміст Bloomberg Economics па Расіі і Усходняй Еўропе, адзначае:

Зарплатны бум, які дапамог Уладзіміру Путіну весці вайну, становіцца адной з галоўных перашкод для яе працягнення. Больш шчодрыя выплаты за набор па кантракце могуць прымусіць грамадзянскіх працадаўцаў павышаць заробкі, што зноў скараціла б розніцу ў даходах паміж работнікамі ваенных і грамадзянскіх галін. Гэта ўзмацняе эканамічныя аргументы на карысць чарговай мабілізацыі.

У Расіі на вайну штомесця запісваецца каля 30 тысяч чалавек, каб замяніць дзясяткі тысяч забітых і параненых. А колькасць занятых у ваеннай прамысловасці з канца 2021 года павялічылася прыкладна на 510 тысяч чалавек і дасягнула 2,8 млн, паводле ацэнак Oxford Economics.

Дзякуючы выплатам за ваенныя кантракты, «гробавым», высокім заробкам у ВПК і «пацягнутым» да іх заробкам у грамадзянскім сектары дамашнія гаспадаркі атрымліваюць больш грошай на выдаткі, але прапанова тавараў і паслуг адпаведным чынам не павялічваецца. Лішак грошай стымулюе інфляцыю і высокія працэнтныя стаўкі.

Атрымліваецца замкнёнае кола, кажа Таццяна Арлова, эканамістка Oxford Economics: недахоп працоўнай сілы патрабуе павышэння прадукцыйнасці працы за кошт капіталаўкладанняў, але яны не растуць праз высокія стаўкі, асабліва па-за межамі прыярытэтных для Крамля ваенных сектараў, якія атрымліваюць субсідаваныя крэдыты.

Выкліканыя вайной перакосы пакідаюць мала магчымасцяў для пераразмеркавання працоўнай сілы туды, дзе яна будзе найбольш прадуктыўнай, дадае Арлова.

«Галандскай хваробай» сталі называць сітуацыю, што склалася ў Нідэрландах пасля адкрыцця ў 1959 г. велізарнага радовішча газу ў правінцыі Гронінген. Экспарт газу прывёў да ўмацавання нацыянальнай валюты, павысіў узровень жыцця і справакаваў павышаны попыт на паслугі. Але не звязаныя з сыравінай сектары прамысловасці пацярпелі і нават прыйшлі ў заняпад, бо энергетычная галіна пакінула іх без рэсурсаў — капіталу і работнікаў. Дадатковым фактарам стала страта гэтымі сектарамі канкурэнтаздольнасці з-за моцнай валюты.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com