Netflix перазніме знакаміты Стэнфардскі турэмны эксперымент
- 22.09.2026, 19:34
Цяпер гэта будзе рэаліці-шоу.
Netflix рыхтуе рэаліці-шоу па матывах знакамітага Стэнфардскага турэмнага эксперыменту 1971 года. У новай версіі 30 удзельнікаў правядуць два тыдні ў сапраўднай турме, паўтараючы ўмовы аднаго з самых вядомых і адначасова спрэчных даследаванняў у гісторыі псіхалогіі, піша The Conversation (пераклад — сайт Charter97.org).
Арыгінальны эксперымент правёў псіхолаг Філіп Зімбардо. 24 студэнтаў выпадковым чынам падзялілі на «зняволеных» і «ахоўнікаў». Першым учынілі паказальныя арышты і вобыскі, другім выдалі форму і надзялілі ўладай. Даследаванне планавалі праводзіць два тыдні, аднак ужо праз шэсць дзён яго давялося спыніць з-за эмацыйных зрываў удзельнікаў, жорсткіх пакаранняў і крытыкі.
Сам Зімбардо фактычна стаў часткай эксперыменту, выступаючы ў ролі кіраўніка турмы, а не незалежнага назіральніка. Менавіта ўплыў даследчыкаў на паводзіны ўдзельнікаў стаў адной з галоўных прычын наступных спрэчак пра навуковую каштоўнасць працы.
«Даследаванне стала адным з самых вядомых прыкладаў таго, як асяроддзе можа ўплываць на паводзіны чалавека», — пішуць аўтары матэрыялу.
Пры гэтым многія навукоўцы лічаць эксперымент ненаўковым і неэтычным. Наступныя даследаванні паказвалі, што паводзіны «ахоўнікаў» маглі быць выкліканыя не столькі самой абстаноўкай, колькі інструкцыямі і ўплывам Зімбардо.
Цяпер Netflix прапануе паўтарыць падобны эксперымент ужо ў фармаце забаўляльнага шоу. «Ёсць шмат пытанняў, якія неабходна паставіць адносна этычнасці ўзнаўлення гэтага эксперыменту ў рэаліці-шоу», — адзначаюць аўтары.
У Стэнфардскім універсітэце прызнаюць, што сёння такі эксперымент проста не дазволілі б праводзіць.