Якія навацыі ўнесены ў Працоўны кодэкс

Унесены звыш 40 прапаноў у змяненні больш чым 30 артыкулаў Працоўнага кодэкса.

Звыш 40 прапаноў у змяненні больш чым 30 артыкулаў Працоўнага кодэкса ўнесла Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі. Агенцтва «Минск-Новости» расказала, якія навацыі на ініцыятыву прафсаюзаў унесеныя, а якія прапановы адхіленыя.

- Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі - адзін з распрацоўшчыкаў праекта закона аб змяненні Працоўнага кодэкса. Мы ставілі задачу максімальна абараніць інтарэсы работнікаў. Бараніць пазіцыі было нялёгка, бо ў наймальнікаў сваё бачанне заканадаўства. Яны зацікаўлены ў большай загрузцы людзей, павышэнні прадукцыйнасці і атрыманні прыбытку. Асабліва гэта тычыцца кіраўнікоў прыватных прадпрыемстваў, - адзначае намеснік старшыні Менскага гарадскога аб'яднання арганізацый прафсаюзаў Аляксандр Шчаковіч.

Кантракты

Адна з найбольш важных ініцыятыў накіраваная на скарачэнне колькасці гадавых кантрактаў.

- Згодна з праведзеным маніторынгам, на некаторых прадпрыемствах аднагадовыя кантракты маюць да 90% работнікаў. Гэта дрэнна. Чалавек не адчувае сябе ўпэўнена, асцерагаецца будаваць доўгатэрміновыя планы, напрыклад, узяць крэдыт на спажывецкія патрэбы, купіць аўтамабіль, вырашыць жыллёвае пытанне. Іншая справа, калі кантракт заключаны на пяць гадоў, - кажа А. Шчаковіч.

У адпаведнасці са зменамі ў Працоўны кодэкс, калі супрацоўнік добрасумленна працуе, пры жаданні абодвух бакоў захаваць працоўныя стасункі наймальнік абавязаны прадоўжыць кантракт да пяці гадоў. Па заканчэнні гэтага дакумента пры тых жа ўмовах перазаключыць на тэрмін не менш за тры гады.

Пад добрасумленнай працай маецца на ўвазе, што чалавек працуе эфектыўна і не мае задакументаваных дысцыплінарных спагнанняў - вымоў, заўваг.

- Зразумела, што ёсць працоўныя месцы, дзе невысокі заробак, і чалавек сам не хоча там заставацца надоўга. На асабістую заяву кантракт можа быць зноў падпісаны на год, ніхто гэта права не адбірае, - падкрэслівае прадстаўнік прафсаюзаў.

Правы пенсіянера

Раней пры звальненні праз невыкананне наймальнікам заканадаўства аб працы, калектыўнай дамовы, кантракта (напрыклад, нявыплата заробку) працоўныя пенсіянеры не мелі права на кампенсацыю. У той час як іх калегі працаздольнага ўзросту гэтую выплату сумаю трох сярэднямесячных заробкаў атрымлівалі. Цяпер правы пенсіянераў зраўнялі з астатнімі.

Калектыўная дамова

Згодна з ранейшай рэдакцыі артыкула 365 Кодэкса, дзеянне калектыўнай дамовы распаўсюджваецца на ўсіх працоўных, у тым ліку тых, якія не з'яўляюцца сябрамі прафсаюза. У новай рэдакцыі падыходы змяняюцца.

Тыя палажэнні калектыўнай дамовы, якія гарантаваныя працоўным заканадаўствам, па-ранейшаму будуць тычыцца ўсіх. А вось дадатковыя прэферэнцыі, якіх дабіўся ў перамовах з наймальнікам прафсаюз, пададуць у залежнасці ад таго, што прапісана ў калектыўнай дамове. Могуць распаўсюдзіць іх на не сябраў прафсаюзаў, а могуць і не. Гэта тычыцца, да прыкладу, да бацькоўскіх бонусаў, кампенсацый выдаткаў па найму жылля, мераў заахвочвання здаровага ладу жыцця і гэтак далей.

Сацыяльны перапынак

Паводле дзейнага працоўнага заканадаўства людзям, якія працуюць на адкрытым паветры ці ў закрытых неацяпляльных памяшканнях, дадатковыя сацыяльныя перапынкі належаць выключна зімой. Цяпер у Кодэксе значыцца фармулёўка «халодны перыяд года». Гэта значыць лішні раз пагрэцца можна будзе і ў іншыя месяцы, калі сярэднесутачная тэмпература вонкавага паветра складзе +10 градусаў. Працягласць і частату перапынкаў прапішуць у калектыўнай дамове.

Службовыя выправы

Урэгуляваны парадак выдачы выхаднога дня за выезд (або прыбыццё) у службовую выправу ў выходны дзень. Прапісана, што адгул работніку павінны падаць не пазней за месяц, што ідзе за месяцам, у якім ён знаходзіўся ў службовай выправе.

- А то як часам начальнік кажа: «Потым дадасі да адпачынку». А той толькі праз некалькі месяцаў. Нядзіўна, што наймальнік паспяхова забывае пра сваё абяцанне, - выказвае меркаванне Аляксандр Уладзіміравіч.

Матэрыяльная адказнасць

Таксама на ініцыятыву прафсаюзаў у Кодэксе замацавана норма, якая забараняе спаганяць з супрацоўнікаў штрафы, накладзеныя на прадпрыемства агулам.

- Ці былі выпадкі, калі наймальнікі перакладалі матэрыяльную адказнасць на работнікаў. Прычым гаворка ішла пра вельмі значныя сумы, былі 20 тысяч і больш. Цяпер чалавек павінен будзе адказваць толькі за рэальную шкоду, напрыклад, за дапушчаны ім брак або нястачу. За недаатрыманы прадпрыемствам прыбытак або накладзеныя штрафныя санкцыі не, - тлумачыць А. Шчаковіч.

Чаму не далі ход

Дзякуючы цвёрдай пазіцыі прафсаюзаў у Кодэкс не ўвайшлі некалькі нявыгадных для работнікаў палажэнняў, вылучаных сураспрацоўнікамі. Так, прапаноўвалася павялічыць ліміт звышурочнай працы, які ў гэты момант складае 10 гадзін у тыдзень, пры ўмове згоды супрацоўніка. Але ў выніку норму пакінулі без змен.

- Вялікія перапрацоўкі могуць прывесці да таго, што чалавек апынецца не ў стане нармальна адпачываць, аднаўляцца, займацца сям'ёй. Цяпер многія краіны, наадварот, нацэлены на памяншэнне колькасці працоўнага часу, занятасць чатыры дні на тыдзень. Што тычыцца згоды... Шмат тых, хто адмовіцца, калі прыйдзе начальнік і скажа трэба? - разважае А. Шчаковіч.

Выступілі прафсаюзы і супраць таго, каб паменшыць тэрмін папярэджання работніка аб змяненні істотных умоў працы з 30 да 7 дзён. І да іх думкі прыслухаліся.

- Скарачэнне працоўных гадзін, памяншэнне заробку, змяненне функцый можа падштурхнуць чалавека шукаць іншае месца. А пошук вакансіі - працэс няхуткі, сямі дзён для гэтага недастаткова. Акрамя таго, трэба даць час, каб першыя эмоцыі ўлягліся і рашэнне аб сыходзе не было спантанным, - кажа прафсаюзны лідар.

Даведка

За першае паўгоддзе 2019-га Федэрацыяй прафсаюзаў Беларусі выяўлена больш за 21,5 тысячы парушэнняў заканадаўства аб працы, 92% з іх наймальнікі ліквідавалі. З удзелам прафсаюза разгледжаны ў судзе блізу 80 спраў, у большасці выпадкаў рашэнні прынятыя на карысць работнікаў. Адноўлены на працы 23 супрацоўнікі. Вернутыя больш за 900 тысяч рублёў незаконна ўтрыманых або нявыплачаных грашовых сум.