Сям'я з дзіцем здзейсніла «кругасветку па Беларусі»

За два месяцы яны аб'ехалі ўсе 118 раёнаў і расказалі, дзе варта пабываць кожнаму.

«118 раёнаў, 65 месцаў з «Пашпарта вандроўніка», усе славутасці з банкнот — мы паўсюль пабывалі, нават у крайніх кропках краіны!» — гэты папулярны пост вы маглі бачыць у Threads. Сям'я з дзіцем вельмі плённа правяла летнія канікулы, паставіўшы ўсе магчымыя «галочкі» для падарожнікаў па Беларусі. На «кругасветку па краіне», як жартам кажа Вячаслаў Лабанаў, у іх пайшло ўсяго два месяцы — здаецца, гэта рэкордны вынік сярод падобных гісторый. У сацсетках хтосьці захапляўся сям'ёй, а хтосьці віншаваў «з чарговым бескарысным дасягненнем». Журналісты Onliner вырашылі даведацца пра падарожжа падрабязней: на чым ездзілі, што паспелі ўбачыць і куды хацелі б вярнуцца.

Сям'я Лабановых вядзе адразу некалькі акаўнтаў у сацсетках, у тым ліку ад імя 9-гадовага Цімафея. Нядаўна мы пісалі навіну пра тое, што школьнік аб'ездзіў усе месцы з беларускіх банкнот. Аказалася, мэта паездкі па Беларусі была яшчэ больш глабальная.

Цяпер Timka.deafboy публікуе мілыя рылсы з татам каля шыльдаў з цікавымі назвамі вёсак і пасёлкаў. На канікулах хлопчык паспеў пабываць у Дубаі, на Балі, зазірнуў у Парыж, Турын, Дублін і Косава. І толькі цікавымі геаграфічнымі назвамі справа не абмежавалася.

Пабывалі ў дзясятках краін і вырашылі нарэшце даследаваць Беларусь

Пачнём з банальнага пытання: адкуль столькі вольнага часу на падарожжа? Вячаслаў Лабанаў тлумачыць: ён займаецца відэаздымкай як самазаняты і можа дазволіць сабе пэўны час працаваць у іншым рэжыме. У Цімафея, відавочна, былі летнія канікулы, а жонка адносна вольная: займаецца яго выхаваннем. Увогуле, ва ўсіх членаў сям'і аформленая інваліднасць з-за асаблівасцяў слыху: бацька і сын карыстаюцца слыхавымі апаратамі, а мама не чуе зусім і камунікуе на жэставай мове.

Усё гэта аніколькі не перашкаджае беларусам весці актыўнае жыццё. Так, у профілі Вячаслава напісана, што ён пабываў ужо ў 30+ краінах, а ў сына ў скарбонцы 12+. Звычайна сям'я стараецца штогод выбірацца на мора, але гэтым разам вырашылі адмовіцца ад традыцыйнай замежнай паездкі, каб даследаваць Беларусь.

— Сыну споўнілася 9 гадоў, і ён дастаткова дарослы, каб у дарозе дзесьці цярпець, — мы разважалі так, — распавядае Вячаслаў пра канцэпцыю свайго летняга падарожжа. — А яшчэ мы сустракалі розныя фота з падарожжаў у Instagram ад тых, хто ездзіў па «Пашпарце вандроўніка» або са скрэтч-картамі па раёнах. Мне захацелася аб’яднаць усе гэтыя ідэі ў адну і паспець усё за адно лета.

Вячаслаў планаваў расцягнуць паездку на тры месяцы, але ўдалося ўкласціся ў два. Падарожнічалі на Volkswagen Polo, наматалі ў суме каля 12 тыс. кіламетраў.

— Пачалі мы з вёскі Цэль і сфатаграфавалі нашы мэты на фоне шыльды яшчэ ў пачатку чэрвеня. І так аб’ездзілі, пачынаючы з крайніх раёнаў, усю краіну, з кожнай паездкай звужаючы радыус. Мінскую вобласць глядзелі ўжо ў апошнюю чаргу.

Гасцявалі ў сваякоў і здымалі жыллё на суткі

Лагістыку мужчына прадумваў загадзя, каб паглядзець максімум і не вяртацца ў адно і тое ж месца па некалькі разоў. Атрымаўся некалькі працяглых выездаў — на 10—14 дзён — і пэўная колькасць больш кароткіх вылазак. Часам спыняліся ў гасцях у сваякоў — заадно і пабачылі тых, з кім даўно хацелі сустрэцца.

— Першапачаткова думалі спыняцца недзе з намётамі, але потым вырашылі, што гэта складана, ды і надвор’е было не надта добрае. Таму мы або прыязджалі ў госці, або здымалі кватэру на суткі. Спачатку паехалі, напрыклад, у бок Брэста, пераначавалі ў гасцях. Адтуль з’ездзілі ў Камянец, у Белавежскую пушчу, паглядзелі самае старое дрэва ў Беларусі ў Маларыцкім раёне і вярнуліся ў Брэст. І так некалькі дзён падарожнічалі, вяртаючыся да сваякоў. Потым пераехалі ў Пінск — там цёшча жыве, мы яе наведалі. Паглядзелі Брэсцкую вобласць, Гомельскую, крыху Магілёўскай — і паехалі дадому. Вярнуліся ў Мінск — адпачылі, папралі рэчы — і зноў выбраліся ў шлях.

— Не стамляліся падарожнічаць вось так нон-стоп?

— Напачатку было цяжкавата, але потым арганізм адаптуецца да такога тыпу падарожжаў. Жонку ў першыя дні ўкачвала, мы куплялі спецыяльныя таблеткі. Потым яна ўжо прывыкла, і ўсё праходзіла гладка. У сярэднім у дарозе мы праводзілі па пяць-шэсць гадзін.

Сняданак і вячэру ў сям’і звычайна былі паўнавартасныя, гатавалі самі ў кватэрах. На абед часам спыняліся на запраўцы або куплялі гатовую ежу ў крамах, але найчасцей абыходзіліся «перакусамі з сабой», якія старанна складалі ў тэрмас.

— Часам елі проста ў машыне падчас руху, бо стараліся не марнаваць час дарэмна. Лепш патраціць яго на прагледжанне якіх-небудзь славутасцяў або пагуляць па горадзе.

— А эмацыйнага перагрузу ад такога бесперапыннага падарожжа не было?

— Двух-трох дзён у Мінску цалкам хапала, каб падзарадзіцца і адпачыць, — запэўнівае нас Вячаслаў.

Пабывалі на розных планетах і ўбачылі Эйфелеву вежу

Перад паездкай мужчына асобна вывучыў назвы вёсак і выпісаў тыя, што гучаць найбольш смешна, каб каля шыльдаў запісваць відэа.

— Мы былі на розных планетах — Марс, Венера, Юпітэр, Нептун, — заязджалі ў Звезду і на Луну. Вельмі шмат назваў у Беларусі, як высветлілася, звязаныя з ежай: напрыклад, Борщи, Салово, Хлябы, Чесноки, Луково, Пироги, Сметанка, Блины, Сушки, Пряники, Сухари. Ёсць у нас, напрыклад, Навозы, Новая Бухаловка, Старые Чемоданы, Новые Чемоданы, Рубашки, Шляпы, Сапожки… Вельмі шмат усяго цікавага. У Пироги мы прыносілі пірагі, а ў Блины прыязджалі з блінамі.

Знайшлі таксама населеныя пункты з кароткай назвай (Яя, Шо) і з самай доўгай (Староганцэвіцкая Слабада).

Я яшчэ рабіў ролік пра беларускую прыроду. Напрыклад, у нас ёсць назвы Вялікі Лес, Балоцце, Бярозы, Зялёная Паляна, Кароўка, Малочкі. Знайшліся вёскі Папінка і Мамяны — сын там з задавальненнем фатаграфаваўся.

Але больш за ўсё нам спадабаўся беларускі Парыж, дзе можна было ўбачыць мясцовую Эйфелеву вежу і нават падняцца на яе, чым мы і скарысталіся.

За час паездкі сям’я паспела спыніцца каля шыльдаў як мінімум 140 населеных пунктаў. І самае галоўнае — на мапе атрымалася «закрыць» усе 118 раёнаў Беларусі.

— З усіх 118 стэлаў з назвамі раёнаў найпрыгажэйшай нам падалася шыльда Пінскага раёна. Там можна ўбачыць вялікага бусла — аднаго з галоўных сімвалаў нашай краіны і Палесся.

Вячаслаў не адмаўляе: у некаторых раёнах яны пабывалі праездам і толкам нічога не паглядзелі, то-бок, па сутнасці, проста паставілі галочку. Але каля ўсіх важных славутасцей стараліся спыняцца, а дзе-нідзе нават бралі экскурсіі. І самая высокая канцэнтрацыя месцаў з катэгорыі «must visit», на думку сям’і, у Віцебскай і Гродзенскай абласцях. У апошняй яшчэ і дарогі былі «самыя добрыя» — з роўным асфальтавым пакрыццём.

Топ месцаў, дзе цікава пабываць з дзіцем

Калі гаворка заходзіць пра славутасці, да размовы актыўна далучаецца 9-гадовы Цімафей. Відавочна, што яго вельмі ўразіла нядаўняя паездка па Беларусі, і сачыненне «Як я правёў лета» сёлета, верагодна, пісалася на адным дыханні.

— Мне больш за ўсё спадабаўся касцёл Святой Тройцы ў Гервятах (адзін з самых высокіх у Беларусі. — Заўв. Onlíner), — упэўнена заяўляе хлопчык. — А яшчэ Жалудок! Там цікавы падвал, падобны на склад і на турму…

Патлумачым: у гарадскім пасёлку Жалудок сям’я наведала закінутую сядзібу Святополк-Чацвярцінскіх. Як і Гервяты, гэта месца таксама знаходзіцца ў Гродзенскай вобласці і рэгулярна трапляе ў падборкі самых атмасферных месцаў у Беларусі. Раскошны палац адкрыты для турыстаў, але ўсё яшчэ знаходзіцца ў паўразрушаным стане. Пры гэтым Вячаслаў адзначае, што рэстаўрацыйныя работы ўжо вядуцца.

— Падвал чысты, цяпер робяць другі паверх. Нам гэтае месца спадабалася тым, што яно ўсё яшчэ не страціла сваёй аўтэнтычнасці.

Запомніліся Цімафею і яго тату таксама гродзенскія фарты — астаткі ўмацаванняў, якія кальцом акружаюць сучасны горад.

— Мы спускаліся ўніз, і там глыбокая яма, падобная на пячору! — эмоцыйна распавядае дзіця.

— Любыя месцы, якія можна даследаваць знутры, кудысьці спусціцца або падняцца — пячоры, падвалы, падземеллі, вежы, — усё гэта ўразіла Цімафея больш за ўсё, — тлумачыць Вячаслаў.

Гродзенскія фарты ў большасці сваёй закінутыя і паглынутыя лесам, але яны цікавыя тым, што з’яўляюцца апошняй крэпасцю Расійскай імперыі, якую будавалі перад Першай сусветнай вайной. А форт №7 сапраўды нечым нагадвае пячоры. Вось тут мы падрабязна распавядалі гісторыю гэтага месца.

Але мы вяртаемся да ўражанняў сям’і Лабановых. У спіс «самых-самых» месцаў, на думку школьніка, таксама трапілі від на Гродна з даху ТД «Нёман», куды можна падняцца на панарамным ліфце, добра ўсім вядомы Мірскі замак, а таксама царква ў Глыбокім.

— У Глыбокім у царкве ёсць падземелле. Запісваешся на экскурсію — там цябе і ў падземелле адвядуць, і на вежу, — тлумачыць бацька.

Гаворка пра сабор Нараджэння Прасвятой Багародзіцы, пад якім сапраўды захавалася вялікае падземелле — калісьці тут была пахавальня, а пазней памяшканні нават выкарыстоўвалі як склад кансерваў. Пра самыя вядомыя падземеллі Беларусі мы таксама пісалі вялікі матэрыял, а яшчэ быў асобны гайд па Глыбокім.

З прыродных лакацый сям’я нас нічым не здзівіла: на першым месцы аказаліся Браслаўскія азёры, на другім — сцежка па балоце Ельня (дарэчы, менавіта восенню там асабліва прыгожа), трэцяе заняў Бярэзінскі запаведнік — дзякуючы знаёмству з мясцовымі мядзведзямі (для Цімафея гэта было ўпершыню).

А яшчэ сям’я з захапленнем узгадвае вадаспад на рацэ Вятка — самы вялікі ў Беларусі. Знаходзіцца ён у Мёрскім раёне, прыкладна ў 50 кіламетрах ад Браслава.

«Нармальная дарога скончылася за 10 кіламетраў ад вёскі»

Адна з самых цяжкадаступных лакацый на маршруце — вёска Дзям’янкі ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Лакацыя запомнілася «асаблівай атмасферай».

— Вёска знаходзіцца ў зоне адсялення. Каб туды патрапіць, мы бралі з сабой экскурсавода з Добрушскага музея і разам з ім глядзелі сядзібу Герардаў. Незвычайна апынуцца ў пустынным месцы, дзе дагэтуль ёсць радыяцыйнае забруджванне. Кляшчы і камары там, дарэчы, не дрэмлюць, даводзілася абараняцца. Думалі, што з дзіцем туды нельга, але аказваецца, што можна — галоўнае, запытаць дазвол на наведванне загадзя. І Цімафею вельмі спадабалася апынуцца ў такім месцы.

Таксама запомніліся сям’і паездкі ў самыя крайнія вёскі Беларусі — месцы, якія рэдка трапляюць у пуцевадзіцелі для турыстаў. На поўначы гэта вёска Прошкі ў Верхнядзвінскім раёне, на поўдні — Ніжнія Жары.

— Нармальная дарога заканчваецца недзе за 10 кіламетраў да Прошак, і далей едзеш па разбітым савецкім асфальце праз лес, людзей вакол няма. Па дарозе можна ўбачыць багата якіх з абітальнікаў лесу. Глядзіш у тэлефон: нібыта сувязь яшчэ ловіць, але ўжо трошкі страшнавата (калі завязнем, то як потым паклікаць дапамогу), адчуванні незвычайныя. Затое знаходзішся сам-насам з прыродай.

На поўдні перад тым, як трапіць у вёску, мы прайшлі два памежныя кантролі, першы з якіх быў вельмі ўважлівы. Памежнік задаваў шмат пытанняў: куды едзем, што будзем там рабіць? Нашы пашпарты правяралі хвілін 20, пакуль мы сядзелі ў машыне. Але мы так і адказвалі, што цяпер падарожнічаем па Беларусі і заязджаем у крайнія кропкі, каб паглядзець на самі вёскі і жыццё ў іх. Паказвалі нашы фатаграфіі і «Пашпарт вандроўніка».

У Ніжніх Жарах дамы ў вёсках размешчаны ў хаатычным парадку, мы ледзь знайшлі самы паўднёвы дом і на зваротным шляху трохі заблудзіліся. Навігатар таксама павёў нас не той дарогай. Давялося звяртацца да мясцовых, каб паказалі, як выехаць.

Побач з Ніжнімі Жарамі знаходзіцца вёска Гдзень, якая геаграфічна бліжэй за ўсіх да Чарнобыля (23 кіламетры па прамой да разбуранага чацвёртага энергаблока ЧАЭС. — Заўв. Onlíner). Там дагэтуль жывуць людзі, радыяцыя не так моцна закранула гэтую вёску (яна ўключаная ў зону з правам на адсяленне. — Заўв. Onlíner). Але час, на жаль, не стаіць на месцы: многія з’ехалі ў горад, дамы закінутыя. Вёска паступова вымірае.

Таксама падчас гэтай паездкі Вячаслаў вырашыў паказаць сыну тэрыторыю краін-суседак, не выязджаючы за межы Беларусі. Такім чынам, падарожжа ператварылася ў свайго роду квэст для школьніка, якому яшчэ толькі давядзецца вывучаць геаграфію.

Аграгарадок Друя. З другога боку ракі — ужо Латвія

— Па кадстравай мапе Беларусі я стараўся знайсці месцы, якія знаходзяцца паблізу межаў іншых краін і якія ўсё яшчэ адносяцца да памежнай зоны, а не памежнай паласы (то-бок там можна знаходзіцца без пропускаў). З гэтых месцаў я б вылучыў тры лакацыі: каля Латвіі, Расіі і Украіны.

Гарадскі пляж Лоева — праз раку ўжо Украіна.

Друя — сядзіш на арэлях і глядзіш праз раку на Латвію з купалам касцёла.

Ліпаўка-Гаўрылаўка, дзе стаіць камень-знач з самай усходняй кропкай Беларусі і можна ўбачыць Расію.

Польшчу я паказаў сыну з вёскі Валкаставец, а Літву — з Бучан.

.«Для размінкі сын бегаў вакол машыны»

Нягледзячы на тое, што дарогі трапляліся самыя розныя (даводзілася ездзіць і па цяжкапраходных месцах), падарожжа прайшло гладка. «Запаску» Вячаслаў так ні разу і не дастаў, хаця быў упэўнены, што колы давядзецца мяняць. Толькі аднойчы камяні трапілі ў лабавое шкло — з’явіўся скол на пару сантыметраў.

— Пашанцавала, што жонка таксама вядзе і мы маглі змяняцца ў падарожжы. Калі былі цяжкапраходныя месцы, пасля дажджу, напрыклад, за рулём быў я, а жонка звонку падказвала, куды круціць, калі дарога была размытая. Усюды праехалі і з усім справіліся, нідзе не завязлі.

Наш сын Цімафей падчас падарожжа таксама справіўся на выдатна, капрызіў вельмі рэдка. У дарозе мы размаўлялі, вывучалі маршрут і кароткую інфармацыю пра новую славутасць, да якой ехалі ў той момант. Перыядычна спыняліся, і сын мог для размінкі пабегаць побач з машынай. А яшчэ за час нашага падарожжа ён прачытаў многае з таго, што задавалі на канікулы: атрымалася 14 кніг за паездку!

Яшчэ запомніўся такі момант. Мы былі ў вёсцы Германавічы, глядзелі касцёл, і там ёсць мясцовая школа. Калі мы праязджалі міма надпісу «Я люблю школу», Цімафей папрасіў спыніцца і сфатаграфавацца на яе фоне, а потым адправіў гэтае фота сваёй настаўніцы.

«Кругасветку па Беларусі» Вячаслаў называе самым доўгім падарожжам у жыцці. Уражанні сям’я перажывае дагэтуль.

Усё задуманае ўдалося выканаць: сям’я паглядзела ўсе раёны, усе крайнія кропкі, усе месцы з банкнот, усе славутасці з «Пашпарта вандроўніка», а таксама ўбачыла пяць краін, не выязджаючы з Беларусі, і даследавала практычна ўсе беларускія вёскі з незвычайнымі назвамі.

— Не шкадуеце, што паглядзелі адразу ўсё за адно лета? Можна было расцягнуць на некалькі паездак…

— Мы любім штогод глядзець нешта новае. Калі едзем у краіну, то плануем адразу праграму-максімум: і адпачыць, і ўбачыць усе славутасці. Вось і ў паездцы па Беларусі вырашылі не расцягваць. У наступным годзе, магчыма, нешта паўторым, але ўжо ў фармаце паездкі на выхадныя. Будзем адпачываць два-чатыры дні і нікуды не спяшацца.

Увогуле, мы вельмі ўдзячныя гэтаму падарожжу: яно навучыла заўважаць простае і цаніць яго. Калі бачыш Беларусь уласнымі вачыма, то інакш адчуваеш рытм яе жыцця. Цяпер нават звычайны дзень дома здаецца асаблівым, бо мы ведаем, колькі ў ім сапраўднай, ціхаў прыгажосці.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com