«Гляджуся ў люстэрка: проста багіня!»

Дзве гісторыі пра жыццё з вагой 120+.

Уявіце, што на вас велізарны цяжэзны гідракасцюм, і кожнае дзеянне даецца праз намаганне: устаць з ложка, прыняць душ, пачысціць зубы… Менавіта так апісвае сваё жыццё з вагой 138 кілаграмаў Валерыя. На медыцынскай мове гэта называецца «марбіднае атлусценне». Але ці вызначае дыягназ чалавека?.. Ванесса, мадэль плюс-сайз, жыве зусім іншым жыццём: здымкі, падарожжы, танцы, — і пляваць яна хацела на індэкс масы цела (ІМТ) 40+, піша Onlíner.

«У школе мяне булілі за вагу і колер скуры, а я гляджуся ў люстэрка: проста багіня!»

Ванесса Марская, блогерка, бізнесвумен і мадэль плюс-сайз, з самага дзяцінства ведала, што яна сапраўды прыгожая. Тата называў яе «каралевай». Займацца боксам, танцаваць хіп-хоп, прайсці 30 тыс. крокаў па экатропе ў Ельні, зарабляць грошы, быць у трывалых адносінах, чуць у Парыжы кампліменты сваім лукам — вялікая вага не замінае нічому з гэтага. Onlíner пагаварыў з дзяўчынай пра хэйтараў і прынцып «Маё цела — мая справа».

— З самага дзяцінства я была поўненькая: нігерыйскія карані давалі пра сябе ведаць. Але ў мяне выдатнае выхаванне. Мама-беларуска заўсёды казала, што я красотка, класная, супер-пупер. І цётка, і бабуля былі цалкам з гэтым згодныя. А тата-нігерыец, хоць і знаходзіўся на адлегласці, паўтараў: «You are a queen» («Ты каралева»). Гэта вельмі важна для выхавання дзяўчынкі. Жыццё ў інтэрнацыянальнай сям’і дае іншую оптыку, іншае стаўленне да стандартаў прыгажосці. Хоць я была самая маленькая і самая поўненькая, гэта не замінала мне хадзіць на гімнастыку, танцы і вакал. З 4 да 16 гадоў я была салісткай фальклорнага ансамбля «Жавароначкі», між іншым. А калі ў 2006 годзе выйшаў фільм «Крок наперад» — мне тады было 10 — я ўсур’ёз захапілася хіп-хопам. Калі мяне пыталі, кім я хачу стаць, упэўнена адказвала: «Мадэллю!» — усміхаецца Ванесса.

Але нават шчырая падтрымка сям’і, на жаль, не гарантуе, што падлетак не сутыкнецца з булінгам, асабліва калі знешнасць, уключна з раскошнымі кудзеркамі і скурай шакаладнага колеру, адрозніваецца ад звыклай.

— У нулявыя залатым стандартам прыгажосці для ўсіх хлопцаў былі анёлы Victoria’s Secret — мадэлі, худыя да анарэксіі. Усе памятаем тыя паблікі «40 кілаграмаў». У адзінаццатым класе ў мяне быў 46-ы памер адзення, фігура «пясочны гадзіннік», то-бок па факце я была худой, але ў школе мне казалі, што я тлустая, тоўстая, кабан. Жорстка булілі не толькі з-за колеру скуры, але і з-за вагі. Дзікі кагнітыўны дысананс: аднаклаcніцы паўтаралі, што я непрыгожая, але гляджуся ў люстэрка: queen, проста багіня! Я шчыра не разумела… Кожны вечар у адзінаццатым класе я намотвала кругі па стадыёне, каб схуднець. Цяпер разумею, якая гэта была памылка — худнець з нянавісцю да сябе. Спорт у маім жыцці, уключаючы вольную барацьбу, быў заўсёды. Але калі хочацца нешта змяніць — павялічыць вусны, пафарбаваць валасы, схуднець, — дык толькі з любоўю і павагай да свайго цела. Я праходзіла праз шалёныя «сушкі», імкліва худзела на 20—30 кілаграмаў, але ўсё роўна лічыла сябе тлустай. Толькі праз гады аднаклаcніцы прызналіся, што проста зайздросцілі маім формам.

Кожны дзень я атрымліваю ў дырэкт паведамленні: «Менш жры булак!» Хлопцы, сюрпрайз: я не люблю салодкае. А жорсткія абмежаванні ў выніку вядуць да разладу харчовых паводзінаў. Я прайшла праз усё гэта. Забараняеш сабе наогул хадзіць у «Мак» або з’есці булачку з макам — і потым цэлымі днямі будзеш думаць пра гэтую булачку, непазбежна сарвешся і з’ясі ×10.

У 23 гады Ванесса выйшла на сцежку медыйнасці. Яна працягвала жыць яркім жыццём, смела ўдзельнічаючы ў конкурсах прыгажосці, напрыклад «Міс Беларусь Plus Size», «Каралева XL», «Міс Viva Braslav», і ёй было глыбока начхаць на меркаванне зласліўцаў. Цяпер, у 30 гадоў, Ванесса ведае шмат пра ўнутраную кухню публічнасці.

— Стаўшы блогеркай, я спачатку ранілася. Атрымаць зласлівыя каментары — гэта балюча. Для мяне было шокам, што людзі, нават не ведаючы, як правільна пішацца маё імя, могуць абражаць. Я шмат плакала, але мяне вельмі падтрымліваў мой партнёр, Сяргей. Мы з ім ужо 12 гадоў разам. Сям’я таксама мяне падтрымала. Бабуля (мая класная прагрэсіўная бабулечка!) нават завяла Instagram, каб глядзець Reels. Яна, інтэлігентная жанчына, была ў шоку ад колькасці хэйта. І ўсё роўна падтрымала мяне на пачатку шляху: «Унучанька, я 55 гадоў прапрацавала ў бальніцы — і ты з блогерствам справішся».

З цягам часу з’явілася аўдыторыя, якая пачала даваць падтрымку. Цяпер мне прыходзяць сотні паведамленняў: «Ванесса, дзякуючы табе я дазволіла сабе надзець кароткую спадніцу». Уявіце, дзяўчына саромеецца ўласных каленаў, таму што яе ўсё жыццё за гэта булілі! Жах нейкі. Калі дзяўчаты — поўныя, худыя, розныя — будуць ад сябе кайфаваць, значыць, мэта майго блогу выкананая. Цяпер я гавару пра сваю вагу адкрыта, і хэйт мяне ўжо не раніць. Больш за тое, я ўпэўнена, што краіна павінна ведаць сваіх герояў — хэйтараў — у твар. Чаму яны могуць беспакарана абражаць?.. Хаця, калі задумацца, жах: я жыву ў 2026 годзе і лічу, што хэйт у мой адрас — гэта база. Ужо нават не заўважаю. Прывыкла, што мяне хейтяць за вагу — 123 кілаграмы.

Пасля мноства спроб я праўда не хачу худнець з нянавісцю да сябе. Але гэта не значыць, што я такая: «Ой, давайце ўсе будзем тлустымі!» Не. Я не прапагандую вялікую вагу без руху. Для мяне прайсці 30 тыс. крокаў у дзень — увогуле не праблема. Калі ты чалавек з вагой і хочаш больш рухацца — наперад і з песняй. Бярэм сабаку або навушнікі з музыкай — і на прагулку. Важна разумець: я не за той тып вагі, калі ты не можаш рухацца, табе цяжка хадзіць, не. Я за павагу і любоў да сябе. Калі патрэбныя змены, калі ласка. Калі вы зробіце грудзі, або наросціце вейкі, або схуднееце і ад гэтага станеце шчаслівей, а якасць жыцця сапраўды палепшыцца, — наперад. Галоўнае — рабіць гэта свядома.

Я даволі актыўны чалавек, люблю яркае жыццё. Сарвацца куды-небудзь і адправіцца ў падарожжа, прыдумаць вандроўку ў аўтадоме, тусавацца на музычным фестывалі ўсю ноч — вага мяне ні ў чым не абмяжоўвае.

Жыццё з індэксам масы цела 40+ (калі дачытаеце тэкст да канца, зразумееце, чаму важны менавіта гэты парог) таксама можа быць напоўненым, дынамічным, стыльным — і Ванесса таму пацвярджэнне.

— Важная каштоўнасць: «Маё цела — мая справа». Усё даволі проста. Калі чалавек поўны, гэта яго зона адказнасці. Ніхто, увогуле ніхто, нават самыя блізкія, не маюць права казаць пра вагу і крытыкаваць. Нельга раіць, што «табe трэба схуднець», як і «табe трэба набраць вагу». У мяне была супер-худая калега, якой пастаянна казалі, што ёй трэба паправіцца, а яна проста не магла. Ці трэба ўдакладняць, як балюча было ёй гэта чуць?.. Калі чалавек без попытy лезе са сваім меркаваннем, якое абражае і прыніжае, ён адпраўляецца лесам. Калі ты робіш іншаму блага, ты робіш блага — і кропка. Не трэба прыкрывацца этыкеткай клопату пра здароўе — улюбёная тэма ўсіх фэтшэймераў. Мае аналізы, між іншым, у парадку: я штогод праходжу чэкапы і, як ужо казала, займаюся спортам.

Калі ты сябе не любіш і думаеш, што вось цяпер схуднееш і адразу станеш сэкс-бомбай у гэтым бурлівым свеце, — гэта вялікае памылковае ўяўленне. Чалавек не становіцца добрым або дрэнным ад таго, худы ён, тоўсты, нізкі, высокі, белы, чорны…

Вага — гэта выбар чалавека, і яму з ёй жыць. Так, гэта нагрузка на арганізм. Ёсць здаровая поўнасць, ёсць нездаровая. Але, паўтараю, гэта асабісты выбар.

«Калі стала на вагі і ўбачыла лічбу ў 138 кілаграмаў, падумала: які орган адмовіць першым?»

Валерыя, 33-гадовая мінчанка і праект-менеджарка, ведае пра барацьбу з уласным целам, здаецца, усё. Дзяўчына перакананая, што атлусценне — гэта цёмны бок залежнасці, калі чалавеку патрэбна рэальная дапамога, а не засаромліванне і асуджэнне. Як ад тыдняў галадання і самых строгіх дыет яна прыйшла да лічбы ў 138 кілаграмаў на вагах, чытайце ніжэй.

— Мой рост — 185 сантыметраў — даволі рэдкая гісторыя для жанчыны. У юнацтве я прафесійна займалася валейболам, была тыпажу Арыны Сабаленкі. Гадоў да 27 у мяне была абсалютна нармальная вага, каля 70 кілаграмаў, індэкс масы цела — 21. Але нават калі я жыла са стрункім падцягнутым целам, гэтага было недастаткова… З-за росту мяне лічылі вельмі буйной, хаця я проста была высокай.

Самай першай «нападніцай» аказалася мама: «Якія табе абцасы і сукенкі, кабыла двухметровая!» Мой першы хлопец — цяпер я гэта бачу ясна — быў чалавекам вельмі аб’юзіўным. Ён забараняў мне есці ў яго прысутнасці (у кампаніі сяброў я магла піць толькі ваду або зялёны чай), прыніжаў і ўладкоўваў скандалы, калі даведваўся, што я з’ела бургер. Каб грудная клетка «тырчала», прымушаў тыднямі сядзець на «пітных» дыетах — гэта калі ты п’еш толькі ваду і кефір, а яшчэ можаш з’есці адно яблык у дзень. Ну што сказаць, у 18 гадоў лобныя долі яшчэ не сфарміраваныя. Я яму верыла, не разумела, што гэта проста дрэнны чалавек, ад якога трэба сысці.

Я не адна такая. Большасць дзяўчат з нармальным целаскладам, якія спрабуюць схуднець і падладзіцца пад тое, што ім кажа грамадства, у выніку будуць худнець са 100+ кілаграмаў. У дзяцінстве і юнацтве мы, на жаль, верым сям’і, каханым і думаем, што гэтыя людзі бачаць праўду звонку. Не можам дапусціць, што дарослы чалавек, асабліва блізкі, здольны зламаць самаацэнку. «У мяне можа быць усё, чаго я хачу, толькі калі я валодаю ідэальным целам», «Я вартая любові толькі калі я худая і не ем пры людзях» — вось з такімі ўстаноўкамі я жыла.

Нядзіўна, што пасля месяцаў і гадоў самакалечання цела вырашыла паклапаціцца пра сябе, і сет-пойнт Валерыі — зададзеная з нараджэння вага — зрушыўся. Кілаграмы набіраліся павольна, паступова, незаўважна.

— Паменены лад жыцця: аддаленая сядзячая праца, ежа з дастаўкі, таксі… Адсутнасць руху і замкнёнасць у адной прасторы мелі наступствы. Былі і сур’ёзныя стрэсы. З розніцай у 20 дзён не стала мамы і таты. У выніку ў 2021 годзе я ўбачыла на вагах 121 кілаграм — і ўпершыню па-сапраўднаму спалохалася.

Пачала замаўляць дастаўку правільных рацыёнаў, займалася ў зале з трэнерам. Але трэніроўкі выліліся ў канфлікты, праз чатыры месяцы мая вага павялічылася да 126 кілаграмаў. Я закінула трэнажорку і спрабавала худнець самастойна. Дадала звычайную штодзённую актыўнасць кшталту вячэрняй прагулкі па праспекце… Яшчэ займалася з псіхолагам, вучылася выбіраць ежу не эмацыйна, адрозніваць сапраўдны голад.

У 2024 годзе мне атрымалася схуднець да 104 кілаграмаў, але вельмі дрэнным спосабам: дзве працы і кава замест ежы.

Парадаксальна, дарэчы, што самы вялікі інтарэс мужчын да мяне з’явіўся, калі вага пераваліла за 100 кілаграмаў. Я даросла, у мяне з’явіліся мазгі, і я ўмела загортваць вагу ў жарт. Не саромелася гэтага, як у 20 гадоў.

Пяць гадоў пайшло на розныя спробы, дыеты і ўсялякія «цудадзейныя» спосабы пахудання. Але, на жаль, утрымаць вынік не атрымалася.

31 снежня 2025 года, калі я стала на вагі і ўбачыла лічбу 138 кілаграмаў, то шчыра падумала, што яна набліжае мяне да смерці. Дадажартаваліся! Які орган адмовіць першым?

Жыццё з марбідным атлусценнем — гэта вельмі цяжкае жыццё, прычым у самых звычайных паўсядзённых сітуацыях: нязручна хадзіць, спаць, мыцца, нахіляцца, пераварочвацца. Любы рух патрабуе дадатковых высілкаў, нібыта на табе велізарны гідракасцюм вагой 50 кілаграмаў. Ты не можаш проста зняць, адшпіліць, прыбраць яго. І самае жудаснае — ты прывыкаеш… Пры 120 кілаграмах у мяне заставалася плоская талія і нейкія мышцы. А пры 138 пайшлі расцяжкі, з’явіўся жывот… Грудзі становяцца 11-га памеру, і праз некалькі гадзін боль ад нашэння бюстгальтара такая, што слёзы навертаюцца. Зімой, перш чым сесці ў машыну, я здымала верхняе адзенне, інакш проста застрэвала.

Што надзець — вечнае пытанне. Я ўдзячная маркетплейсам, бо ў гандлёвых цэнтрах усё заканчваецца 52-м памерам, а ў мяне быў 68-ы. Гэта крыўдна, бо ў Беларусі столькі класных дызайнерскіх брэндаў! Няўжо не існуе жанчын вышэй за 170 сантыметраў, больш за 52-гі памер?… Беларускі вымушаныя купляць у Еўропе адзенне Tommy Hilfiger і Hugo Boss, таму што яны ўмеюць шыць якасна на вялікіх людзей. Але ці нельга ў Мінску зрабіць не горш?..

Абутак таксама становіцца малы, калі набіраеш вагу. І з часам нават проста апрануцца, знайсці чарговыя штаны, якія ўжо не налазяць, сабрацца і выйсці з дому — гэта выпрабаванне. Паступова скарачаеш кантакты, і гэта моцна зацягвае. Не выходзіў з дому пазаўчора, учора, сёння — і праз пяць дзён зусім цяжка. Людзі не разумеюць, што гэта такое. Памятаю, сяброўка спрабавала падбадзёрыць мяне: «Лера, ты такая прыгожая, цудоўная, у цябе ўсё класна!» А я стамілася змагацца, я не магу…

Цыкл збіўся: замест 26 дзён — 46. Печань павялічылася на 4 сантыметры, на ёй быў вісцэральны тлушч. Пару гадоў такога жыцця — можа і цыроз пачацца, а гэта лятальна. Спачатку арганізм спраўляўся з вялікай вагой, але потым вырас і інсулін, і халестэрын. Гэта тыя самыя званочкі, якія паказваюць: арганізму цяжка. Менавіта з-за павышанага інсуліну лекар прызначыў мне ўколы семаглутыда: з 2026 года ў Беларусі афіцыйна зарэгістраваны і прадаецца па рэцэпце расійскі аналаг дацкага «для пахудання» прэпарата. На самой справе ён прызначаны для людзей з дыябетам другога тыпу.

Першапачаткова я спрабавала дзейнічаць сама, без уколаў. Некалькі месяцаў лічыла кожную калорыю, хадзіла ў басейн, гуляла пешшу нават пры −19… Але вага стаяла на месцы. У выніку я спытала ў свайго эндакрынолага: «Можа, паспрабуем уколы?» — «Вядома! Я хацела прапанаваць вам яшчэ паўгода таму, але вы гераічна спрабавалі справіцца самастойна».

Увогуле, каля пяці месяцаў я прымаю семаглутыд, аганіст ГПП-1, выключна па прызначэнні і пад наглядам лекара. Цяпер я важу 120 кілаграмаў. Мне пашанцавала, няма пабочных эфектаў, з якімі сутыкаецца большасць: млоснасць, ваніты, завалы, дыярэя, боль у страўніку, галавакружэнне. Я засмучаюся, калі бачу, што людзі бескантрольна выкарыстоўваюць прэпараты з семаглутыдам, каб схуднець. Людзі, якім худнець не трэба!

Калі я зрабіла першы ўкол, мой хлопец чакаў, што я ў каго-небудзь ператваруся, як у фільмах пра супергераяў і эксперыментальныя ін’екцыі (смяецца. — Заўв. Onlíner). Але нічога такога не адбылося. Дарэчы, хачу сказаць дзякуй свайму партнёру. Менавіта цяпер я нарэшце ў выдатных адносінах, дзе шмат падтрымкі і дапамогі, нуль аб’юзу і параўнанняў. Мой хлопец узяў на сябе бытавыя пытанні, плануе прадуктавы кошык, сочыць, каб я своечасова паехала да лекараў, ходзіць са мной на спорт. «Хочаш басейн — вось табе басейн». Такое стаўленне дазваляе худзець.

Знік харчовы шум: перманентнае пачуццё голаду, фонавае «а што б з’есці». Стала значна прасцей жыць. Раней маім самым любімым было — з’есці кілаграм сушы, вялікую піцу, пасту карбонара… Да салодкага я ставілася спакойна, але абажала мяса і фастфуд. З прэпаратам апетыт знікае, і ты фізічна не можаш шмат есці. Раней я спакойна з’ядала за раз 600 грамаў ежы, а цяпер — максімум 200.

Пры гэтым уколы — не чароўная штука. Важна, каб у мяне замацаваліся правільныя харчовыя звычкі, тады можна будзе «злезці» з прэпарата. Лекі — гэта проста інструмент, які дапамагае. Як, напрыклад, алкаголіку, нарказалежнаму, гульцу, курцу, так і чалавеку з харчовай залежнасцю патрэбны інструмент. Але ў выніку ўсё залежыць ад цябе самога. Чалавек з працяглым атлусценнем займаецца самаразбурэннем. Гэта павольнае самагубства. Выпіў, з’еў, зрабіў стаўку — нібыта палягчэла. Гэта вельмі хуткі дафамін, на які ты падсаджваешся і думаеш, што можаш яго кантраляваць. Але ты не можаш.

Я лічу атлусценне хваробай. Але загвоздка ў тым, што ў якасці лячэння прапануюць адзін-адзіны спосаб — галаданне. Не, гэта не працуе, а прыводзіць толькі да бо́льшых зрываў.

Шчырая пазіцыя Валерыі выклікае павагу. Застаецца толькі адно пытанне: як аддзяліць нармальны клопат пра сваё здароўе ад фэтфобіі?

— У мяне быў перыяд, калі я хацела важыць 50 кілаграмаў і выглядаць, як Арыяна Грандэ — толькі скура і косці. Цяпер я хачу ў першую чаргу аднавіць мышачны каркас, каб быць моцнай, вытрывалай і здаровай. Цудоўна разумею: наперадзе яшчэ доўгі шлях.

Ці ўмеем мы, беларусы, гаварыць пра лішнюю вагу без сораму і асуджэння? Добрае пытанне. Я не сутыкалася з дыскрымінацыяй: паспрабуй мяне, 185-сантыметровую, пакрыўдзіць. Але, напрыклад, сяброўка прызнавалася, што лекары размаўлялі з ёй груба: «Ты сябе бачыла? Перастань жраць!» Я думаю, пакаленне нашых бацькоў, людзі 55+, здольныя гаварыць пра лішнюю вагу выключна з асуджэннем. А вось міленіялы ўжо ўмеюць па-іншаму.

Мая думка: калі ёсць праблема, пра яе трэба гаварыць. Атлусценне або, напрыклад, хатні гвалт, залежнасць… Калі ты маўчыш, праблемы нібыта не існуе. Ведаю, што ў каментах напішуць: «Проста не жры і пачні бегчы». Але я гэтага слухаць не буду. Ніхто не крытыкуе і не абясцэньвае мяне так моцна, як я сама.

Я перакананая, што жыць пад дэвізам «Я справялюся сама», калі папярэднія 5000 спробаў нічога не далі, — гэта памылка. Трэба прасіць дапамогі — але не таксічную бабулю, якая вечна паўтарае «Штосьці ты паправілася», а добрага сябра, які зможа з’ездзіць з табой да лекара або скласці кампанію на пілатэсе. Да таго ж заўсёды ёсць прафесіяналы: эндакрынолаг, нутрыцыёлаг, трэнер, псіхатэрапеўт, — якія ад цябе не адмовяцца.

«Атлусценне — гэта не дэфект волі і не лянота, а складанае нейраэндакрыннае захворванне»

Юлія Дземчанка, лекар-дыетолаг, кардыёлаг, малодшая навуковая супрацоўніца лабараторыі хранічнай сардэчнай недастатковасці РНПЦ «Кардыялогія», раскладае па палічках тры ступені атлусцення.

— Увогуле, атлусценне дзеляць на тры стадыі, або ступені: першую, другую і трэцюю (марбіднае). Навуковыя публікацыі на PubMed пацвярджаюць, што існуе такі феномен — метабалічна здаровае атлусценне, яно ж metabolically healthy obesity. Але мы цяпер гаворым менавіта пра атлусценне першай ступені, калі індэкс масы цела — ад 30 да 34,9. Пры ім так, сапраўды, чалавек можа рэгулярна трэніравацца, мець высокі ўзровень мышачнай масы, добрую кардыярэспіраторную вынослівасць, нармальныя аналізы, іншымі словамі, быць моцным і здаровым. Гэта праўда. Тлушчавая тканіна часта размеркоўваецца падскурна, а не вісцэральна, не вакол органаў. Але ёсць важная агаворка: гэта стан часта можа быць «крэдытам часу». Буйнейшыя доўгатэрміновыя даследаванні паказваюць, што з узростам, праз 10—15 гадоў, метабалічна здаровае атлусценне можа пераходзіць у нездаровае. Лішняя вага, нават кампенсаваная трэніроўкамі, часта стварае падвышаную нагрузку на суставы і сэрца.

Калі індэкс масы цела перасякае адзнаку 40, кампенсатарныя механізмы знясіляюцца. Тлушчавая тканіна перастае быць проста пасіўным дэпоў энергіі і ператвараецца ў велізарны агрэсіўны эндакрынны орган. Падскурныя прасторы запаўняюцца, тлушч пачынае адкладацца не толькі ў прызначаных для гэтага месцах, але і ў унутраных органах: печані, падстраўнікавай залозе, вакол сэрца і нават у шкілетных цягліцах. У арганізме ўспыхвае хранічнае вялацякучае сістэмнае запаленне.

Менавіта таму марбіднае атлусценне — цяжкае захворванне. Лішняе назапашванне тлушчавай тканіны дасягае такіх маштабаў, што можа пагражаць жыццю пацыента. Як кардыёлаг і дыетолаг, я разглядаю гэта не як эстэтычную праблему, а як цяжкую перагрузку ўсіх сістэм.

Пры марбідным атлусценні ў біяхімічным аналізе часта разгортваецца сапраўдная метабалічная катастрофа. Паказчыкі інсуліну і глюкозы ўзлятаюць у космас! Клеткі «зачыняюцца» ад інсуліну, развіваецца цяжкая інсулінарэзістэнтнасць. З цягам часу падстраўнікавая залоза знясіляецца, узровень глюкозы паступова паўзе ўверх. Усё гэта можа прыводзіць да цукровага дыябету другога тыпу. У гэты ж час печань, перагружаная тлушчам, пачынае ўзмоцнена сінтэзаваць «дрэнны» халестэрын. А ўзровень «добрага» халестэрыну, які абараняе сасуды, крытычна падае. Ствараюцца ідэальныя ўмовы для імклівага развіцця атэрасклерозу. Акрамя таго, высокі ўзровень інсуліну блакуе вывад мачавой кіслаты, развіваецца гіперурыкемія. Гэта не толькі рызыка падагры, але і незалежны фактар паражэння нырачнай тканіны.

Як кардыёлаг, я часта бачу, што пацыенты з індэксам масы цела 40+ аказваюцца на парозе сасудзістых катастроф. Асноўныя пагрозы — гэта сапраўдная гіпертанічная хвароба, раннія інфаркты, інсульты, фібрыляцыя перадсэрдзяў. Сэрца проста фізічна зношваецца хутчэй, бо кроў перакачваецца праз велізарны аб’ём тканін. Яшчэ сярод ускладненняў марбіднага атлусцення — сіндром абструктыўнага апноэ сну: чалавек літаральна перастае дыхаць у сне, сотні разоў за ноч. Гэта можа прыводзіць да цяжкай гіпаксіі мозгу, інфаркту міякарда або раптоўнай сардэчнай смерці. Можа таксама ўзнікаць трамбэмбалія, бо кроў пры атлусценні становіцца больш глейкай.

Марбіднае атлусценне — гэта цяжкае рэцыдывуючае захворванне. Таму дапамагаць пацыенту павінны адразу некалькі спецыялістаў: і дыетолаг, і эндакрынолаг, і кардыёлаг, і псіхатэрапеўт (гэта важна). Ёсць кансерватыўны этап лячэння, які пачынаюць адразу. Самае галоўнае — мадыфікацыя ладу жыцця і дыетатэрапія, але не агрэсіўная, а мяккая. Ніякіх жорсткіх дыет быць не павінна, яны абсалютна проціпаказаныя, таму што вядуць за сабой зрывы. Паралельна трэба падключаць медыкаментозную тэрапію, калі яна паказаная. Я кажу пра сучасныя прэпараты, аганісты ГПП-1. Яны даказана дапамагаюць кантраляваць апетыт і нармалізаваць вугляводны абмен, калі без іх ніяк і мадыфікацыя ладу жыцця не дапамагае. Яшчэ ёсць хірургічны этап — баріятрычная хірургія. Яна паказаная пацыентам з індэксам масы цела больш за 40, калі кансерватыўнае лячэнне не дае ніякіх вынікаў.

Напрыканцы мне хацелася б сказаць пра этыку. Наша медыцына любіць стыгматызаваць людзей з лішняй вагой. На жаль, гэта застаецца глабальнай праблемай. Асуджэнне, сорам з боку лекара, напрыклад, такія фразы, як «Вам трэба проста менш есці і ўзяць сябе ў рукі»… Часта гэта абсалютна не працуе, прыводзіць толькі да таго, што пацыент замыкаецца і ўпадае ў дэпрэсію, гадамі пазбягае візітаў, а стан пагаршаецца. Справядлівасці дзеля адзначу: шматлікім лекарам на прыёме проста не стае часу, каб разбірацца ў праблеме. На шчасце, сучаснае пакаленне лекараў актыўна вучыцца мяняць гэтую парадыгму. Мы адыходзім ад абвінавачванняў, таму што разумеем: атлусценне — гэта не дэфект волі і не лянота, а складанае нейраэндакрыннае захворванне. Яно можа быць звязанае і з біяхіміяй мозгу, і з гармонамі, і з навакольным асяроддзем. Таму, вядома, стыгматызаваць яго не трэба. Сёння мы выкарыстоўваем прынцыпы доказнай медыцыны і вучы́мся камунікаваць з пацыентам. Пытаемся дазволу абмеркаваць яго вагу, не выкарыстоўваем ярлыкі, кажам «чалавек з атлусценнем», а не «тоўсты», будуем партнёрскія падтрымліваючыя адносіны, дзе лекар — гэта саюзнік, а не строгі суддзя.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас charter97@gmail.com